ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ»
ΜονΕφΑθ 905/2026
Συνεπιμέλεια (12
διανυκτερεύσεις στην κατοικία του πατέρα) -.
Με τόπο κατοικίας του τέκνου τον τόπο
κατοικίας αμφοτέρων των γονέων. Συνεκτίμηση των ημερών που θα διαμένει ο
πατέρας με το τέκνο και εξορθολογισμός της
διατροφικής αξίωσης.
(Η απόφαση δημοσιεύεται επιμελεία του Δικηγόρου Αθηνών
Δημητρίου Β. Δουλιώτη)
ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
9° ΤΜΗΜΑ
Αριθμός Απόφασης 905/2026
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Συγκροτήθηκε από τη Δικαστή Παναγιώτα Μιχαήλ,
Εφέτη, την οποία όρισε η Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διεύθυνσης του
Εφετείου Αθηνών και από το Γραμματέα Μιχαήλ Αλεξάκη.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις 13
Μαρτίου 2025 για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ :
ΤΗΣ ΕΚΚΑΛΟΥΣΑΣ : . . του ., ατομικά και ως συνασκούσας τη γονική μέριμνα και τη συνεπιμέλεια
επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου της, . ., κατοίκου Αγίων Αναργύρων
Αττικής, οδός ., αρ. ., ΑΦΜ ., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια
δικηγόρο της Σταυρούλα Μανιάτη του Νικολάου (AM ΔΣΑ 022329), η οποία δεν
παραστάθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου έχοντας προκαταθέσει
την από 12.03.2025 έγγραφη δήλωσή της εκ του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και έγγραφες προτάσεις μαζί με το υπ' αριθ. ….2025
Γραμμάτιο Προκαταβολής Εισφορών και Ενσήμων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.
ΤΟΥ ΕΦΕΣΙΒΛΗΤΟΥ : . . του ., ατομικώς και ως
ασκούντος τη συνεπιμέλεια του ανήλικου τέκνου
του, . ., κατοίκου Πετρούπολης Αττικής,
οδός ., αρ. ., με ΑΦΜ …, ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου
του Δημητρίου Δουλιώτη του Βασιλείου (AM ΔΣΑ 028220),
και κατέθεσε έγγραφες προτάσεις μαζί με το υπ' αριθ. ...2025 Γραμμάτιο
Προκαταβολής Εισφορών και Ενσήμων του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.
Η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα με την από
5.05.2022 (ΓΑΚ/ΕΑΚ …/2022) αγωγή της, ενεργώντας ατομικά και ως συνασκούσα τη γονική μέριμνα και την επιμέλεια επί του
προσώπου του ανήλικου τέκνου της, ., την οποία αγωγή απηύθυνε ενώπιον του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και έστρεφε κατά του εναγόμενου, ζήτησε να
γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται σε αυτήν. Ο ενάγων και ήδη εφεσίβλητος με την από
4.09.2023 (ΓΑΚ/ΕΑΚ …/2023) αγωγή του, την οποία απηύθυνε ενώπιον του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Αθηνών και έστρεφε κατά της ενάγουσας, ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα
αναφέρονται σε αυτήν. Επί των αγωγών αυτών, οι οποίες συνεκδικάστηκαν και
συζητήθηκαν στις 5 Φεβρουαρίου 2024 αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική
διαδικασία των διαφορών από την οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση
(άρθρα 592 παρ. 3 επ. ΚΠολΔ),
εκδόθηκε η με αριθμό 9069/2024 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Αθηνών.
Την πιο πάνω οριστική απόφαση προσέβαλε η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα με την από
14.10.2024 έφεσή της, η οποία κατατέθηκε στις 21.10.2024 στη Γραμματεία του
Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου έλαβε αριθμό έκθεσης κατάθεσης ενδίκου μέσου …/2024,
αντίγραφο δε της εφέσεως με την κάτωθι αυτής έκθεση κατάθεσης ενδίκου μέσου
κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών αυθημερόν στις 21.10.2024 προς προσδιορισμό
δικασίμου, έλαβε αριθμό έκθεσης κατάθεσης δικογράφου προς προσδιορισμό
δικασίμου …/2024 και προσδιορίσθηκε δικάσιμος για τη συζήτησή της η ανωτέρω
αναφερομένη στην αρχή της απόφασης και εγγράφηκε στο πινάκιο της δικασίμου
αυτής του Οικογενειακού Τμήματος (Μονομελούς) του Εφετείου με αριθμό ..
Κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο του
Δικαστηρίου οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως ανωτέρω αναφέρεται, και κατέθεσαν
νομότυπα και εμπρόθεσμα έγγραφες προτάσεις.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η υπό κρίση έφεση κατά της εκκαλουμένης με
αριθμό 9069/2024 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που
εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από την
οικογένεια, το γάμο και την ελεύθερη συμβίωση (άρθρα 591, 592 παρ. 3, 593-602
και 610-613 ΚΠολΔ), έχει ασκηθεί σύμφωνα με τις
νόμιμες διατυπώσεις και εμπρόθεσμα με την κατάθεση του δικογράφου της στη
Γραμματεία του εκδόσαντος αυτήν Μονομελούς
Πρωτοδικείου Αθηνών στις 21.10.2024, ήτοι εντός της γνήσιας προθεσμίας των
τριάντα (30) ημερών από την, κατά την 25.09.2024, επίδοση της εκκαλουμένης
απόφασης, όπως τούτο προκύπτει από τη με αριθμό …2024 έκθεση επίδοσης του
δικαστικού επιμελητή στην περιφέρεια του Εφετείου Αθηνών με έδρα το Πρωτοδικείο
Αθηνών ... (άρθρα 19, 495 παρ. 1, 2, 511, 513 παρ. 1β, 516 παρ. 1, 517, 518
παρ. 1 ΚΠολΔ). Πρέπει, επομένως, η έφεση να γίνει
τυπικά δεκτή και να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των
λόγων της (άρθρο 533 παρ. 1 ΚΠολΔ), κατά την αυτή
ειδική διαδικασία, με την οποία εκδόθηκε και η εκκαλουμένη απόφαση, με τη μνεία
ότι για τις διαφορές του άρθρου 592 παρ. 3 ΚΠολΔ,
όπως και η προκειμένη, δεν απαιτείται για το παραδεκτό της έφεσης σύμφωνα με το
άρθρο 495 παρ. 3 εδ. τελευταίο ΚΠολΔ,
η κατάθεση παράβολου.
Η ενάγουσα με την από 5.05.2022 αγωγή της,
εξέθετε κατ' εκτίμηση του δικογράφου της ότι με τον εναγόμενο τέλεσαν νόμιμο
γάμο, από τον οποίο απέκτησαν ένα ανήλικο κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής
τέκνο, την Δήμητρα, που γεννήθηκε το έτος 2018. Ότι η έγγαμη συμβίωσή τους δεν
εξελίχθηκε ομαλά και διασπάστηκε οριστικά λόγω της βίαιης συμπεριφοράς του
εναγόμενου προς αυτήν, ενώ κατόπιν άσκησης εκ μέρους των διαδίκων αιτήσεων
ασφαλιστικών μέτρων εκδόθηκε η υπ' αριθ. 2702/2022 απόφαση ασφαλιστικών μέτρων
του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία μεταξύ άλλων ανατέθηκε
προσωρινά η άσκηση της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου των διαδίκων στην ίδια,
πλην των αποφάσεων που αφορούν στην ονοματοδοσία, το
θρήσκευμα, τα ζητήματα υγείας του, εκτός από τα εντελώς τρέχοντα και τα
επείγοντα, καθώς και στα ζητήματα ανατροφής, μόρφωσης και εκπαίδευσης, για τα
οποία οι αποφάσεις θα λαμβάνονται από κοινού, ωστόσο η απόφαση για την επιλογή
του σχολείου θα λαμβάνεται από την ίδια, και επίσης υποχρεώθηκε προσωρινά ο
εναγόμενος να καταβάλει ως σε χρήμα διατροφή του ανήλικου τέκνου του το ποσό
των τριακοσίων (300) ευρώ μηνιαίως. Ότι το ανήλικο τέκνο τους αδυνατεί να
διατρέφει το ίδιο τον εαυτό του από εισοδήματα από περιουσία ή από άλλη πηγή,
ενώ δεν μπορεί να εργαστεί λόγω της ηλικίας του, ο δε εναγόμενος δύναται, κατά
τα αναφερόμενα στην αγωγή, να καταβάλει το αιτούμενο για τις διατροφικές του
ανάγκες του ποσό. Με βάση το ιστορικό αυτό ζητούσε α) να ανατεθεί οριστικά η
άσκηση της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου των διαδίκων αποκλειστικά στην ίδια
διότι αυτό επιβάλλει το συμφέρον του ανήλικου τέκνου σύμφωνα με τα εκτιθέμενα
ειδικότερα στην αγωγή και β) να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να προκαταβάλλει σε
αυτήν, υπό την ιδιότητα της ασκούσας προσωρινά την επιμέλεια του ανήλικου
τέκνου τους, εντός των τριών πρώτων ημερών εκάστου μηνός και για χρονικό
διάστημα δύο ετών από την επίδοση της αγωγής, ως σε χρήμα διατροφή του, το ποσό
των πεντακοσίων τριάντα (530) ευρώ το μήνα, με τον νόμιμο τόκο από την
καθυστέρηση καταβολής κάθε μηνιαίας μέχρι την εξόφληση, να κηρυχθεί η απόφαση
προσωρινά εκτελεστή και να καταδικασθεί ο εναγόμενος στην πληρωμή των
δικαστικών εξόδων της.
Ο εναγόμενος με την από 4.09.2023 αγωγή του
εξέθετε ότι με την εναγομένη τέλεσαν νόμιμο γάμο, από
τον οποίο απέκτησαν ένα θήλυ, ανήλικο κατά τον χρόνο άσκησης της αγωγής, τέκνο,
τη Δήμητρα που γεννήθηκε το έτος 2018. Ότι η έγγαμη συμβίωσή τους δεν
εξελίχθηκε ομαλά και διασπάστηκε σύμφωνα με όσα αναλυτικά εκτίθενται στην αγωγή,
ενώ κατόπιν άσκησης εκ μέρους των διαδίκων σχετικών αιτήσεων ασφαλιστικών
μέτρων εκδόθηκε η με αριθμό 2702/2022 απόφαση ασφαλιστικών μέτρων του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία ανατέθηκε μεταξύ άλλων η άσκηση
της επιμέλειας του ως άνω ανήλικου τέκνου τους στην εναγόμενη μητέρα του, πλην
των ζητημάτων που αφορούν στον πυρήνα της επιμέλειας και αναφέρονται στο άρθρο
1519 παρ. 1 ΑΚ.
Με βάση το ιστορικό αυτό ζητούσε κατ’
εκτίμηση του περιεχομένου και αιτήματος της αγωγής:
α) να ανατεθεί η άσκηση της γονικής μέριμνας
και της επιμέλειας, ως τμήμα της, επί του προσώπου του ως άνω ανήλικου τέκνου
των διαδίκων, Δήμητρας, από κοινού στους διαδίκους γονείς του, να ρυθμισθεί ο
τρόπος άσκησης της από κοινού επιμέλειας του ανήλικου τέκνου τους με το σύστημα
της εναλλασσόμενης κατοικίας και να ορισθεί ως τόπος διαμονής του ανήλικου
τέκνου τους εναλλάξ η κατοικία αυτού και της εναγομένης
και
β) να καθορισθεί ελεύθερη μέσω βιντεοκλήσης επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο του κατά τις
ημέρες που αυτό δεν θα διαμένει μαζί του, καθώς και να καταδικασθεί η εναγομένη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του.
Επί των αγωγών αυτών που συνεκδικάστηκαν στις
5.02.2024 αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 592 παρ.
3 επ. ΚΠολΔ εκδόθηκε η
εκκαλουμένη απόφαση, με την οποία το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, έκρινε νόμιμες τις
αγωγές, και α) έκανε εν μέρει δεκτή ως και ουσία βάσιμη την αγωγή του
ενάγοντος, ανέθεσε την επιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των
διαδίκων από κοινού στους γονείς του με εναλλασσόμενη κατοικία αυτού την οικία
κάθε γονέα ως κατωτέρω στην απόφαση αναφέρεται, καθώς και τη γονική μέριμνα στο
σύνολό της από κοινού σε αυτούς, όρισε ως τόπο διαμονής του ανήλικου τέκνου την
κατοικία του γονέα με τον οποίον θα διαμένει κάθε φορά. Επίσης όρισε ότι για
κάθε διαφωνία των γονέων κατά την άσκηση της από κοινού επιμέλειας, πριν από την
προσφυγή στο δικαστήριο, θα πρέπει υποχρεωτικά να προηγείται στάδιο
διαμεσολάβησης, διέταξε την παράδοση του ανήλικου τέκνου στον ενάγοντα πατέρα
του κατά τις ώρες και ημέρες που έχει οριστεί ότι θα διαμένει μαζί του και την
απόδοση αντίστοιχα του τέκνου από τον πατέρα στη μητέρα κατά τις ώρες και
ημέρες που ορίστηκε ότι θα διαμένει το ανήλικο τέκνο και απήγγειλε σε βάρος
εκάστου των διαδίκων προσωπική κράτηση διάρκειας ενός (1) μηνός και χρηματική
ποινή ποσού χιλίων (1.000) ευρώ για κάθε παραβίαση της διάταξης περί παράδοσης
και απόδοσης τέκνου, και συμψήφισε τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων, β)
απέρριψε την αγωγή της ενάγουσας για ανάθεση σε αυτήν της αποκλειστικής
επιμέλειας, και έκανε κατά τα λοιπά δεκτή ως και ουσία βάσιμη την αγωγή ως προς
το αίτημα διατροφής, υποχρέωσε τον εναγόμενο να προκαταβάλλει στην ενάγουσα
εντός του πρώτου πενθημέρου εκάστου μηνός και για χρονικό διάστημα δύο (2) ετών
από την επίδοση της αγωγής, ως σε χρήμα διατροφή του ανήλικου τέκνου του το
ποσό των 300 ευρώ .το μήνα, νομιμότοκα από την καθυστέρηση καταβολής κάθε
μηνιαίας παροχής μέχρι την εξόφληση, κήρυξε την απόφαση ως προς τη διάταξη περί
διατροφής προσωρινά εκτελεστή και συμψήφισε τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των
διαδίκων. Ήδη η εκκαλούσα (ενάγουσα- εναγομένη) με
την υπό κρίση έφεσή της βάλλει κατά της εκκαλουμένης απόφασης ως προς τα
κεφάλαια της συνεπιμέλειας και της διατροφής και
ζητεί, με λόγους που ανάγονται σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου και
σε πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση ώστε
να γίνει δεκτή στο σύνολό της η αγωγή της και να απορριφθεί η αγωγή του αντιδίκου
της.
Α] Οι διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512,
1513, 1514, 1516, 1518 και 1519 του ΑΚ, όπως αντικαταστάθηκαν με τα άρθρα 7, 5,
6, 8, 10, 11 και 12 του Ν.4800/2021 (ΦΕΚ Α' 81/21-5-2021) και κατά τα άρθρα 18
και 30 του Ν4800/2021 ισχύουν από τις 16-9-2021, εφαρμόζονται και στις
εκκρεμείς υποθέσεις επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί, μέχρι τις 16-9- 2021,
αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Συγκεκριμένα, κατά τη διάταξη του άρθρου 1510 εδ. α του ΑΚ «Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον
και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού και
εξίσου. Περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας του
και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη που
αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του.». Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1511
του ΑΚ «§ 1. Κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας
πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. § 2. Στο βέλτιστο
συμφέρον του τέκνου, που εξυπηρετείται ιδίως από την ουσιαστική συμμετοχή και
των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του, καθώς επίσης και από την
αποτροπή διάρρηξης των σχέσεών του με καθένα από
αυτούς, πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του δικαστηρίου, όταν αποφασίζει
σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο άσκησής της. Η
απόφαση του δικαστηρίου συνεκτιμά παραμέτρους, όπως την ικανότητα και πρόθεση
καθενός εκ των γονέων να σεβαστεί τα δικαιώματα του άλλου, τη συμπεριφορά κάθε
γονέα κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και τη συμμόρφωσή του με τις νόμιμες
υποχρεώσεις του, δικαστικές αποφάσεις, εισαγγελικές διατάξεις και προηγούμενες
συμφωνίες που είχε συνάψει με τον άλλο γονέα και αφορούν το τέκνο. § 3. Η
απόφαση του δικαστηρίου πρέπει επίσης να σέβεται την ισότητα μεταξύ των γονέων
και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας ιδίως του φύλου, του σεξουαλικού
προσανατολισμού, της φυλής, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών ή όποιων
άλλων πεποιθήσεων, της ιθαγένειας, της εθνικής ή κοινωνικής προέλευσης ή της
περιουσίας. § 4. Ανάλογα με την ωριμότητα του τέκνου πρέπει να ζητείται και να
συνεκτιμάται η γνώμη του, πριν από κάθε απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα
και τα συμφέροντά του», ενώ κατά τις διατάξεις του άρθρου 1512 του ΑΚ «Κατά την
άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλουν προσπάθεια για την εξεύρεση
κοινά αποδεκτών λύσεων. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο». Κατά δε τις
διατάξεις του άρθρου 1513 του ΑΚ «Στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του
γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης των
συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης και εφόσον ζουν και οι δύο γονείς,
εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα. Ο γονέας με τον
οποίο διαμένει το τέκνο, επιχειρεί τις πράξεις που προβλέπονται στο πρώτο
εδάφιο του άρθρου 1516, κατόπιν προηγούμενης ενημέρωσης του άλλου γονέα.».
Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1514 § 2 και
§ 3 του ΑΚ «§ 2. Αν δεν είναι δυνατή η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας,
εξαιτίας διαφωνίας των γονέων και ιδίως αν ο ένας γονέας αδιαφορεί ή δεν
συμπράττει σε αυτήν ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για την άσκηση ή
τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς
το συμφέρον του τέκνου ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον
του τέκνου, καθένας από τους γονείς προσφεύγει σε διαμεσολάβηση, εξαιρουμένων
των περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας, όπως ο νόμος ορίζει. Αν διαφωνούν,
αποφασίζει το δικαστήριο. § 3. Το δικαστήριο μπορεί ανάλογα με την περίπτωση:
α) να κατανείμει την άσκηση της γονικής
μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησής της στα κατ’
ιδίαν θέματα ή να αναθέσει την άσκηση της γονικής μέριμνας στον ένα γονέα ή σε
τρίτο,
β) να διατάξει πραγματογνωμοσύνη ή τη λήψη
οποιουδήποτε άλλου πρόσφορου μέτρου,
γ) να διατάξει διαμεσολάβηση ή την επανάληψη
διακοπείσας διαμεσολάβησης, ορίζοντας συγχρόνως τον διαμεσολαβητή.
Για τη λήψη της απόφασής του το δικαστήριο
λαμβάνει υπόψη τους έως τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς και τους
αδελφούς του, καθώς και τις τυχόν συμφωνίες που έκαναν οι γονείς του τέκνου για
την άσκηση της γονικής μέριμνας.».
Κατά δε τις διατάξεις του άρθρου 1516 του ΑΚ
«Ο καθένας από τους γονείς επιχειρεί και μόνος του πράξεις αναφερόμενες στην
άσκηση της γονικής μέριμνας: 1. Όταν πρόκειται για συνήθεις πράξεις επιμέλειας
του προσώπου του τέκνου ή για την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του ή για
πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα. 2. Όταν πρόκειται για τη λήψη δήλωσης
της βούλησης που είναι απευθυντέα προς το τέκνο. Στις
περιπτώσεις διακοπής της συμβίωσης των γονέων, διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου
τους, καθώς και όταν πρόκειται για τέκνο γεννημένο χωρίς γάμο των γονέων του,
κάθε ένας από τους γονείς μπορεί να ασκεί τις αξιώσεις διατροφής που έχει το
τέκνο κατά του άλλου γονέα ή τρίτου.».
Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 1518 § 1 του ΑΚ
«Η επιμέλεια του προσώπου του τέκνου περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή, την
επίβλεψη, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του, καθώς και τον προσδιορισμό του
τόπου διαμονής του», ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 1519 § 1 του ΑΚ «Όταν η
επιμέλεια ασκείται από τον έναν γονέα ή έχει γίνει κατανομή της μεταξύ των
γονέων, οι αποφάσεις για την ονοματοδοσία του τέκνου,
για το θρήσκευμα, για ζητήματα της υγείας του, εκτός από τα επείγοντα και τα
εντελώς τρέχοντα, καθώς και για ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά
στο μέλλον του, λαμβάνονται από τους δύο γονείς από κοινού. Τα δύο τελευταία
εδάφια του άρθρου 1510 και το άρθρο 1512 εφαρμόζονται αναλόγως.».
Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι η
γονική μέριμνα και οι εκφάνσεις της (επιμέλεια, διοίκηση της περιουσίας του και
εκπροσώπηση του ανήλικου τέκνου) είναι προσωποπαγή αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα,
που, όμως, την άσκησή τους είναι δυνατόν να τη στερηθεί, ολικά ή μερικά, ο
γονέας με δικαστική απόφαση. Στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή
λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης των συζύγων ή
των μερών του συμφώνου συμβίωσης, όταν ανατρέπονται πλέον οι συνθήκες της ζωής της
οικογένειας, καταργείται ο συζυγικός οίκος και δημιουργείται χωριστή
εγκατάσταση του καθενός από τους γονείς, ανακύπτει το θέμα της διαμονής του
ανήλικου τέκνου πλησίον του πατέρα ή της μητέρας του, ενώ οι γονείς
εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα, εφόσον βέβαια
και οι δύο γονείς ζουν και είναι και οι δύο φορείς της, εκτός από τις συνήθεις
πράξεις επιμέλειας του προσώπου του τέκνου ή την τρέχουσα διαχείριση της
περιουσίας του ή πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα, τις οποίες ασκεί ο
γονέας με τον οποίο διαμένει το τέκνο κατόπιν άτυπης ενημέρωσης του άλλου γονέα
(Κ. Φουντεδάκη, Το δίκαιο των σχέσεων γονέων και παιδιών - Οι αλλαγές που
επέφερε στον ΑΚ ο Ν. 4800/2021. εκδ.2021, σελ. 32 επ.).
Εισάγεται κατά το πρότυπο άλλων σύγχρονων νομοθεσιών, ο κανόνας ότι η γονική
μέριμνα μετά το χωρισμό των γονέων συνεχίζει να συνασκείται
(« εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου») από τους γονείς, όπως
συμβαίνει και κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης ή του συμφώνου συμβίωσης
των γονέων. Δηλαδή, καθιερώνεται η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας μετά
το χωρισμό των γονέων ως νόμιμο σύστημα, όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια του
γάμου, ώστε να μην είναι υποχρεωμένοι πλέον οι γονείς να καταφύγουν στο
δικαστήριο προκειμένου να ρυθμίσουν την από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας.
Το σύστημα αυτό είναι υποχρεωτικό, με την έννοια ότι εφαρμόζεται αυτομάτως και
εκ του νόμου, ακόμη κι όταν δεν συμφωνεί ο ένας γονέας ή δεν υπάρχει δικαστική
απόφαση. Ο κανόνας της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας είναι ius congens και αφορά κατά πρώτο
λόγο τις αποφάσεις που σχετίζονται με τη γονική μέριμνα, αλλά και τις πράξεις
με τις οποίες εκτελούνται αυτές οι αποφάσεις.
Με τον όρο «εξακολουθούν» καταφάσκεται
η αναγκαιότητα αδιατάραχτης και αδιάκοπης διαβίωσης του ανηλίκου υπό τις
συνθήκες υπό τις οποίες ζούσε πριν από το χωρισμό των γονέων του και ιδίως
αυτές που αφορούν τις μεθόδους και τη φιλοσοφία ανατροφής, διαπαιδαγώγησης,
εκπαίδευσής του, τις επιλογές ως προς τις εξωσχολικές του δραστηριότητες, την
ψυχαγωγία του και τις κοινωνικές του συναναστροφές, αφού η διάσταση, το
διαζύγιο, η διακοπή της συμβίωσης ή η ακύρωση του γάμου των γονέων δεν πρέπει
να μεταβάλλουν τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου, η
οποία πρέπει να ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς, καθόσον βασικός
σκοπός είναι η ψυχική υγεία του τέκνου, η ομαλή ένταξή του στο κοινωνικό
περιβάλλον και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.
Με τον όρο «εξίσου» αποδίδεται η θεμελιώδης
αρχή του οικογενειακού δικαίου, η οποία εισήχθη με το Ν. 1329/1983 και
εναρμόνισε, στο θέμα αυτό, τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα προς τα άρθρα 4 § 2
και 21 § 1 του Συντάγματος περί της ισότιμης συμβολής και των δύο γονέων στην
ανατροφή του τέκνου και την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, η οποία είναι
κοινωνικά ίσης αξίας και εξίσου σπουδαία, εκφράζοντας την αρχή της ισότητας των
φύλων σε σχέση με το τέκνο, υλοποιώντας την παιδοκεντρική αντίληψη του
νομοθέτη, αφού εκ προοιμίου αναθέτει τη φροντίδα του τέκνου και στους δύο
γονείς και όχι στον έναν, ενώ με το Ν.4800/2021 εκπληρώθηκε η διεθνούς δικαίου
υποχρέωση του ελληνικού κράτους βάσει του άρθρου 18 § 1 εδ.
α' του Ν. 2101/1992 - Διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού και
εναρμονίστηκε με το Ψήφισμα 2079/2015 του Συμβουλίου της Ευρώπης που συστήνει
στα κράτη - μέλη να διασφαλίσουν αφενός μεν την ισότητα στα δικαιώματα των
γονέων, άρα και των εν διαστάσει και διαζευγμένων γονέων, απέναντι στο τέκνο τους
και αφετέρου την εναλλασσόμενη κατοικία του παιδιού μετά από διάσταση ή
διαζύγιο των γονέων. Βέβαια, με τον όρο «εξίσου» δεν εισάγεται ρύθμιση περί
υποχρεωτικής ισόχρονης άσκησης της γονικής μέριμνας, αφού, εκτός του ότι αν
αυτή ήταν η βούληση του νομοθέτη, θα το είχε προβλέψει ρητά στις περιπτώσεις
διαζυγίου, ακύρωσης του γάμου ή διακοπής της συζυγικής συμβίωσης, ενώ η
ερμηνεία αυτή θα οδηγούσε στην υποχρεωτική ίση χρονική κατανομή της γονικής
μέριμνας με επακόλουθο την υποχρεωτική εναλλασσόμενη κατοικία του ανηλίκου
τέκνου η οποία ενίοτε μπορεί να αποβεί σε βάρος της ψυχοσυναισθηματικής
ισορροπίας του (Ε. Κώνστα, Το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου και ο ρυθμιστικός
του ρόλος μετά τις τροποποιήσεις στο Οικογενειακό Δίκαιο, ΕλλΔνη
2021, σελ. 1061 - Μ. Σταθόπουλος, Η νέα ρύθμιση της συνεπιμέλειας,
ΕλλΔνη 2021, σελ. 966-967 - Ε. Κουνουγέρη-Μανωλεδάκη,
Οικογενειακό Δίκαιο, τόμος II, εκδ. 2021, σελ. 320 -
Κ. Φουντεδάκη, ο.π., σελ. 33-34 - Α. Βαλτούδης, Συνεπιμέλεια και
εναλλασσόμενη κατοικία στο νέο οικογενειακό δίκαιο, ΕλλΔνη
2021, σελ. 1001). Ωστόσο, υπό το νέο νομικό καθεστώς, αν οι γονείς συμφωνούν να
παρεκκλίνουν από τον κανόνα της από κοινού άσκησης της γονικής μέριμνας, δεν
προσφεύγουν πια στο δικαστήριο, όπως χρειαζόταν υπό το προηγούμενο δίκαιο, αλλά
μπορούν με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας να ρυθμίζουν διαφορετικά την κατανομή
της γονικής μέριμνας, ιδίως να αναθέτουν την άσκησή της στον έναν από αυτούς
και να καθορίζουν τον τόπο κατοικίας του τέκνου τους, τον γονέα με τον οποίο θα
διαμένει, καθώς και τον τρόπο επικοινωνίας του με τον άλλο γονέα (άρθρο 1514 §
1 του ΑΚ).
Με βάση τη διάταξη του άρθρου 1514 του ΑΚ
συνάγεται ότι σε περίπτωση διαφωνίας των γονέων, η ρύθμιση της γονικής μέριμνας
των ανηλίκων τέκνων γίνεται από το δικαστήριο, ενώ ως περιπτώσεις διαφωνίας
αναφέρονται ενδεικτικά («ιδίως») οι περιπτώσεις που ο ένας γονέας αδιαφορεί ή
δεν συμπράττει στη γονική μέριμνα ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για
την άσκηση ή τον τρόπο άσκησής της, ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς το
συμφέρον του τέκνου, ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον
του τέκνου. Το δικαστήριο μπορεί ανάλογα με την περίπτωση να κατανείμει την
άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο
άσκησής της στα κατ’ ιδίαν θέματα ή να αναθέσει την άσκησή της γονικής μέριμνας
στον ένα γονέα ή σε τρίτο (άρθρο 1514 § 3 περ. α' του ΑΚ). Αυτό όμως δεν
σημαίνει ότι αρκεί, απλώς, η διαφωνία των γονέων, για να απονείμει ο δικαστής,
κατά το υποκειμενικό περί δικαίου αίσθημα ή κατά τις αντιλήψεις που επικρατούν
μέχρι σήμερα στη νομολογία, την αποκλειστική επιμέλεια του τέκνου στον έναν
γονέα. Πιο συγκεκριμένα, αν δεν συντρέχει σπουδαίος λόγος, που εγκυμονεί
κινδύνους για το τέκνο, όπως περίπτωση κακοποιητικού, ψυχικά διαταραγμένου ή
παντελώς αδιάφορου γονέα ή επικίνδυνου για τη σωματική και ψυχική υγεία του τέκνου,
ή αν δεν συντρέχει πραγματική αδυναμία άσκησης της συνεπιμέλειας
από τον ένα γονέα λόγω της νόμιμης μετεγκατάστασης του ανήλικου τέκνου σε άλλη
πόλη ή χώρα, δεν νοείται ανάθεση της αποκλειστικής επιμέλειας στον άλλον γονέα
ή έστω κατανομή της επιμέλειας, που μόνο κατ’ επίφαση θα επέτρεπε την
ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του παιδιού,
όπως λ.χ. με την ανάθεση στον έναν γονέα μόνο των ζητημάτων υγείας του τέκνου
(Α. Βαλτούδης, ο.π. σελ.
1002 και 1006). Οι λόγοι για τους οποίους δεν μπορεί να λειτουργήσει η κοινή
γονική μέριμνα μπορεί να είναι είτε ανυπαίτιοι για
τον έναν ή και τους δύο γονείς πχ. διαφορετικές απόψεις σε θέματα ανατροφής,
διαπαιδαγώγησης, θρησκευτικής παιδείας, μεγάλη απόσταση του τόπου διαμονής των
δύο γονέων, έντονη επαγγελματική απασχόληση του ενός γονέα, μακροχρόνια απουσία
του ενός γονέα για επαγγελματικούς ή άλλους λόγους, είτε υπαίτιοι λ.χ.
χρησιμοποίηση της άσκησης της επιμέλειας ως πρόσχημα για την εκδήλωση
αισθημάτων εκδίκησης του άλλου γονέα, για την απόσπαση αθέμιτης οικονομικής
ωφέλειας σε βάρος του άλλου γονέα, ψευδείς καταγγελίες εγκλημάτων κατά της
γενετήσιας αξιοπρέπειας του τέκνου, κλπ. Αν διαπιστώνεται ότι οι σχέσεις των
γονέων έχουν πλήρως αποδομηθεί και ότι αυτοί δεν
πρόκειται να συνεργασθούν στο μέλλον προς το συμφέρον του παιδιού τους, το
δικαστήριο θα πρέπει να αποφασίζει την κατανομή της άσκησης της επιμέλειας ή
την αποκλειστική ανάθεσή της στον έναν γονέα, υπό την προϋπόθεση ότι με τον
τρόπο αυτό διασφαλίζεται αποτελεσματικότερα η αποφυγή συνεχών και γενικευμένων
ερίδων και συγκρούσεων μεταξύ των γονέων, ή κατά περίπτωση η καλύτερη φροντίδα
του τέκνου προς το συμφέρον του, η προαγωγή του οποίου πρέπει να είναι το
αξιολογικό κριτήριο για τη δικαστική ρύθμιση της γονικής μέριμνας (Γ. Λέκκας, Η
επιμέλεια του παιδιού κατά τον Αστικό Κώδικα, έκδοση 2021, σελ. 193-199).
Όπως προεκτέθηκε,
με τη διάταξη του άρθρου 1514 § 3 του ΑΚ το δικαστήριο, που αποφασίζει επί
διαφωνίας των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας, έχει ως
δυνατότητα, ανάλογα με την περίπτωση, να κατανείμει την άσκηση της γονικής
μέριμνας. Η κατανομή αυτή μπορεί να γίνει με λειτουργικό κριτήριο και να αφορά
ορισμένες μόνο από τις εξουσίες της γονικής μέριμνας (λειτουργική κατανομή).
Τρόπος λειτουργικής κατανομής συνιστά η ανάθεση ορισμένων λειτουργιών της (π.χ.
επιμέλεια) στον ένα γονέα και των υπολοίπων (διοίκηση, περιουσία, εκπροσώπηση)
στον άλλο ή στην από κοινού άσκηση. Στο πλαίσιο της λειτουργικής κατανομής το
δικαστήριο μπορεί να κατανείμει μεταξύ των γονέων μόνο ορισμένες πτυχές της
επιμέλειας του προσώπου του παιδιού (λ.χ. σχολική επίβλεψη, θέματα υγείας,
εκπαίδευσης, δραστηριοτήτων). Κατά τα λοιπά για την επιμέλεια και τις λοιπές
εξουσίες της γονικής μέριμνας ισχύει ο κανόνας της από κοινού άσκησης της
γονικής μέριμνας κατ' άρθρο 1513 εδ. α' του ΑΚ και το
δικαστήριο δεν χρειάζεται να αποφασίσει σχετικά. Ένας άλλος τρόπος κατανομής
της γονικής μέριμνας, που συνιστά και αυτός κατά βάση παρέκκλιση απ’ τον κανόνα
της από κοινού άσκησης της επιμέλειας, όπως όλες οι περιπτώσεις που ορίζονται
στην 1514 § 2 του ΑΚ, είναι η χρονική κατανομή της άσκησης της επιμέλειας ή
εναλλασσόμενη άσκηση όλων των εκφάνσεων της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας
ειδικότερα. Ο τρόπος αυτός κατανομής της άσκησης της επιμέλειας εξασφαλίζει την
από κοινού συμμετοχή των γονέων στην άσκησή της και την ισόρροπη ανάπτυξη του
τέκνου, που γίνεται δέκτης των διαφορετικών αντιλήψεων και τρόπων σκέψης των
γονέων του, ενδέχεται όμως να δημιουργήσει και συνεχείς εντάσεις και τριβές
μεταξύ των γονέων, καθόσον η εναλλασσόμενη ανατροφή απαιτεί μια πραγματική
συνεργασία μεταξύ τους στις επιλογές και στη διαχείριση του ανηλίκου κατά τρόπο
παραγωγικό. Η χρονική κατανομή της άσκησης της γονικής μέριμνας πρέπει να
αντιμετωπίζεται με προσοχή, καθώς έχει τα ίδια μειονεκτήματα με την
εναλλασσόμενη διαμονή του τέκνου και μπορεί επιπλέον να εκθέσει το ανήλικο σε γονεΐκές επιλογές εκ διαμέτρου διαφορετικές, ενώ υπάρχει ο
ακόμα μεγαλύτερος κίνδυνος ο ένας γονέας να επιχειρεί να αναιρέσει τις επιλογές
του άλλου, με αυτονόητα κακή επίπτωση στο παιδί. Για να λειτουργήσει, δηλαδή,
αποτελεσματικά η χρονικά κατανεμημένη γονική μέριμνα ή επιμέλεια μεταξύ των δύο
γονέων απαιτείται η στοιχειώδης δυνατότητα συνεννόησης, κατανόησης και
εμπιστοσύνης μεταξύ τους και η λύση των διαφορών τους με καταφυγή πρωτίστως στη
διαμεσολάβηση και ως έσχατο μέσο στα δικαστήρια. Επιχείρημα υπέρ της μη
υποχρεωτικής ίσης χρονικής κατανομής της γονικής μέριμνας και άρα υποχρεωτικής
εναλλασσόμενης κατοικίας του ανηλίκου τέκνου, αντλείται και από την διάταξη του
άρθρου 1520 του ΑΚ, με την οποία θεσπίζεται δικαίωμα, αλλά και υποχρέωση, του
γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, της κατά το δυνατόν ευρύτερης
επικοινωνίας με αυτό, ο την οποία περιλαμβάνονται τόσο η φυσική παρουσία και
επαφή αυτού με το τέκνο, όσο και η διαμονή του τέκνου στην οικία του, ο δε
χρόνος επικοινωνίας του τέκνου με φυσική παρουσία με τον γονέα, με τον οποίο
δεν διαμένει, τεκμαίρεται στο ένα τρίτο (1/3) του συνολικού χρόνου
επικοινωνίας, ενώ παρέχεται και η δυνατότητα καθορισμού μικρότερου ή
μεγαλύτερου χρόνου. Και τούτο, διότι, στην περίπτωση της υποχρεωτικής ίσης
χρονικής κατανομής της γονικής μέριμνας και άρα εναλλασσόμενης κατοικίας του
ανηλίκου τέκνου, η ως άνω ρύθμιση του άρθρου 1520 ΑΚ καθίσταται αλυσιτελής,
αφού ο σκοπός της που κατατείνει στην αποφυγή συναισθηματικής και ψυχικής
αποξένωσης του τέκνου από τον γονέα και της ανισορροπίας στον χρόνο της
παρουσίας του, επαρκώς θα εξυπηρετούνταν από την ίση χρονική κατανομή της
γονικής μέριμνας και άρα εναλλασσόμενης κατοικίας του ανηλίκου τέκνου (Κ.
Φουντεδάκη, ο.π. σελ. 53, Γ. Λέκκας, ο.π., σελ. 224-233). Αν η άσκηση της γονικής μέριμνας
μοιραστεί ανάμεσα στους γονείς, λόγω διάστασής τους, ο γονέας στον οποίο έχει
ανατεθεί η επιμέλεια αποφασίζει μόνος του για τα καθημερινά θέματα του τέκνου,
δεν μπορεί, όμως, κατ’ άρθρο 1519 του ΑΚ να αποφασίζει μόνος του για θέματα που
επηρεάζουν καίρια τη ζωή του τέκνου, ήτοι για την ονοματοδοσία
του τέκνου, για το θρήσκευμα, για σημαντικά ζητήματα της υγείας του, καθώς και
για ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, για τα οποία
απαιτείται κοινή απόφαση των γονέων, διότι η κρίση για σημαντικά ζητήματα
παραμένει στο πυρήνα της γονικής μέριμνας, που εν προκειμένω ανήκει και στους
δύο (Α. Βαλτούδης, ο.π.
σελ. 1004). Επίσης, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της χρονικής κατανομής
της άσκησης της επιμέλειας μεταξύ των γονέων και της εναλλασσόμενης διαμονής
(κατοικίας) του τέκνου. Η πρώτη συνιστά μορφή κατανομής της άσκησης της γονικής
μέριμνας κατά την οποία οι γονείς ασκούν εναλλάξ τη γονική μέριμνα με
περιοδικότητα και συνεπάγεται ότι το ανήλικο τέκνο έχει εναλλασσόμενη κατοικία
στον τόπο της κατοικίας του γονέα του, ο οποίος στο πλαίσιο αυτό ασκεί μόνος
του κάθε φορά τις πράξεις επιμέλειας του παιδιού για όλα τα θέματα, με εξαίρεση
εκείνα που αφορούν στον πυρήνα κατ’ άρθρο 1519 § 1 του ΑΚ. Αντιθέτως, η εναλλασσόμενη
διαμονή μπορεί να διαταχθεί από το δικαστήριο αυτοτελώς, χωρίς την κατανομή της
άσκησης της επιμέλειας, οπότε οι γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού την
επιμέλεια του ανήλικου τέκνου (συνεπιμέλεια) σύμφωνα
με τον κανόνα της διάταξης του άρθρου 1513 εδ. α' του
ΑΚ, με εξαίρεση μόνο εκείνες τις πράξεις επιμέλειας κατ’ άρθρα 1513 εδ. β' και 1516 εδ. α' του ΑΚ,
που μπορεί να επιχειρεί κάθε φορά μόνος του ο γονέας με τον οποίο διαμένει εκ
περιτροπής το παιδί. Έτσι, με τον κανόνα της διάταξης του άρθρου 1513 του ΑΚ
αποσυνδέεται ο τόπος διαμονής του τέκνου από την άσκηση της επιμέλειας.
Συνεπώς, το ανήλικο μπορεί να διαμένει με τον έναν γονέα και η επιμέλεια να
ασκείται από κοινού, με εξαίρεση τις πράξεις της επιμέλειας του άρθρου 1513 εδ. β' του ΑΚ, και επίσης (a fortiori)
το τέκνο να διαμένει εναλλακτικά και με τους δύο γονείς και η επιμέλεια να
ασκείται από κοινού ή ακόμα και από τον έναν γονέα. Το δικαστήριο στο πλαίσιο
της δυνατότητας που έχει, κατ’ άρθρο 1513 § 3 του ΑΚ, να εξειδικεύσει τον τρόπο
άσκησής της γονικής μέριμνας στα κατ’ ιδίαν θέματα, μπορεί εφόσον με τον τρόπο
αυτό προάγεται το συμφέρον του συγκεκριμένου τέκνου, να αποφασίσει ως τόπο
διαμονής του εναλλασσόμενα τον τόπο κατοικίας καθενός από τους γονείς του
(εναλλασσόμενη κατοικία), με την οποία κατοχυρώνεται μία καλύτερη ισορροπία
ανάμεσα στους γονείς, στη φροντίδα και ανατροφή του τέκνου, προσφέροντας στο
ανήλικο τη δυνατότητα να διαβιεί στην καθημερινή ζωή του τόσο με τον πατέρα του
όσο και με τη μητέρα του, έχοντας δηλαδή το ανήλικο δύο λειτουργικά κατοικίες.
Εάν τούτο δεν προάγει το συμφέρον του ανηλίκου (λ.χ. επειδή οι γονείς ζουν σε
διαφορετική πόλη ή σε μεγάλη απόσταση ο ένας από τον άλλο, το τέκνο δεν είναι
εξοικειωμένο με τον έναν γονέα, ο ένας γονέας ζει μακριά από το κέντρο των
σχολικών, εξωσχολικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων του) συμπληρωματικό πυλώνα
της από κοινού άσκησης της επιμέλειας του τέκνου από τους γονείς του αποτελεί η
ενίσχυση του δικαιώματος της επικοινωνίας με το τέκνο του γονέα με τον οποίο
δεν διαμένει, ώστε να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την ενίσχυση των
δεσμών του ανηλίκου και με τους δύο γονείς του και την ουσιαστική συμμετοχή και
των δύο στην ανατροφή και φροντίδα του.
Περαιτέρω, εναλλασσόμενη διαμονή, όπως και η
χρονική κατανομή, δεν σημαίνει απαραίτητα και ισόχρονη, δηλαδή ισοκατανομή του
χρόνου διαμονής με τον κάθε γονέα, αλλά πρέπει να προσδιορίζεται με βάση το
συμφέρον του συγκεκριμένου εκάστοτε ανήλικου τέκνου, το οποίο δεν προάγεται
γενικώς με μόνη τη διαπίστωση ότι είναι γενικώς προς το συμφέρον του να
μεγαλώνει και με τους δύο γονείς, αλλά πρέπει να διαπιστώνεται στη συγκεκριμένη
εκάστοτε περίπτωση ότι το ανήλικο περνά ευχάριστα και σημαντικά και με τους δύο
γονείς του, ανεξάρτητα από τις μεταξύ τους διαφωνίες. Δηλαδή, από τα
προαναφερόμενα συνάγεται ότι με το Ν.4800/2021 ορίστηκαν δύο μορφές συνεπιμέλειας, ήτοι η νομική συνεπιμέλεια
και η φυσική συνεπιμέλεια ή εναλλασσόμενη κατοικία. Η
νομική συνεπιμέλεια περιλαμβάνει τη συναπόφαση των γονέων σε σημαντικά θέματα των παιδιών τους
αλλά δεν χαρακτηρίζεται από την ισόχρονη παρουσία και των δύο γονέων, καθόσον
περιορίζει τη μόνιμη διαμονή του παιδιού στον ένα γονέα, ενώ η φυσική συνεπιμέλεια (ή εναλλασσόμενη κατοικία) προβλέπει τη
διατήρηση στενών σχέσεων του τέκνου με τους δύο γονείς και το μοίρασμα του
χρόνου διαμονής του με το γονέα που έχει δευτερεύοντα ρόλο στην ανατροφή του.
Ο Ν. 4800/2021 δεν κάνει ρητή μνεία για τη
χρονική κατανομή στην άσκηση της γονικής μέριμνας, εκτός από το μαχητό τεκμήριο
επικοινωνίας του 1/3 του συνολικού χρόνου του τέκνου, αφήνοντας στο δικαστήριο,
σε περίπτωση που δεν υπάρχει συμφωνία των διαδίκων, τη δυνατότητα να κατανείμει
την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων διατάσσοντας και τη χρονική
κατανομή αυτής . Σε πραγματικό - βιωματικό όμως επίπεδο και προκειμένου να
διασφαλιστεί το συμφέρον του τέκνου για να εφαρμοστεί η συνεπιμέλεια,
πρέπει αφενός να υπάρχουν κοντινοί τόποι διαμονής των γονέων, ώστε να
εξασφαλίζεται η εύκολη και ασφαλής πρόσβαση του παιδιού και στις δύο χωριστές
κατοικίες και από αυτές στο σχολείο και τις λοιπές δραστηριότητες του, αφετέρου
να τηρούν οι γονείς μεταξύ τους καλές και αρμονικές σχέσεις, ή έστω να
διασφαλίζεται ανεκτό επίπεδο συνεννόησης, έτσι ώστε η παράλληλη ύπαρξη δύο
κέντρων ζωής του τέκνου να μην αναστατώνει και απορρυθμίζει τη ζωή του, ούτε να
δημιουργεί σε αυτό ανασφάλεια και ψυχολογική επιβάρυνση, όπως θα συμβαίνει αν
βιώνει κλίμα συνεχών εντάσεων και τριβών μεταξύ των γονέων του, καθόσον η
εναλλασσόμενη ανατροφή απαιτεί κλίμα συνεννόησης και συνεργασίας μεταξύ των
γονέων στις επιλογές και στη διαχείριση του ανήλικου κατά τρόπο παραγωγικό. Ως
κατευθυντήρια γραμμή για την άσκηση της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας στην
περίπτωση διαφωνίας των γονέων του τέκνου και της προσφυγής τους στο
δικαστήριο, αλλά και πυρήνας για τον προσδιορισμό της άσκησής της είναι το
αληθινό συμφέρον του τέκνου, που αποσκοπεί στην ανάπτυξη του ανηλίκου σε μια
ανεξάρτητη και υπεύθυνη προσωπικότητα. Για την εξειδίκευση της αόριστης αυτής
νομικής έννοιας δεν παρέχονται από το νομοθέτη εκ των προτέρων προσδιοριστικά
στοιχεία πέραν από το επιβαλλόμενο στο δικαστή καθήκον να σεβαστεί την ισότητα
μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας του φύλου, της
κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσιακής - οικονομικής κατάστασής τους. Η μικρή
ηλικία του ανηλίκου τέκνου και το φύλο του δεν αποτελούν κυρίαρχο κατά νόμο
στοιχείο για τον προσδιορισμό του συμφέροντος του ανηλίκου αναφορικά με την
ανάθεση της γονικής μέριμνας ή της επιμέλειας στον ένα ή τον άλλο από τους
γονείς του, γιατί η άποψη ότι η γονική μέριμνα του μικρής ηλικίας τέκνου πρέπει
να ανατίθεται στη μητέρα του λόγω του ότι έχουν ανάγκη της μητρικής στοργής και
ιδιαίτερων περιποιήσεων, εξακολουθεί να ισχύει, κατά τις νεότερες ιατρικές
παιδαγωγικές και ψυχολογικές έρευνες μόνο για την νηπιακή ηλικία, για την οποία
αναγνωρίζεται σαφής βιοκοινωνική υπεροχή στη μητέρα,
ενώ για το μεταγενέστερο χρόνο αναγνωρίζεται ο σοβαρός ρόλος του πατέρα στην
όλη διαμόρφωση των διαπροσωπικών σχέσεων του τέκνου.
Στην δικαστική, συνεπώς, κρίση καταλείπεται
ευρύ πεδίο ώστε, αφού ληφθούν υπόψη, όλες οι σχέσεις και οι περιστάσεις, να
καταλήξει σε ρύθμιση τέτοια, που να εξυπηρετείται καλύτερα το συμφέρον του
ανηλίκου τέκνου. Κρίσιμα προς τούτο στοιχεία είναι, μεταξύ άλλων, η καταλληλότητα του ή των γονέων για την ανάληψη του έργου
της διαπαιδαγώγησης και της περίθαλψης του τέκνου και οι έως τότε δεσμοί του
τέκνου με τους γονείς και τυχόν αδελφούς του. Για το σκοπό αυτό λαμβάνεται
υπόψη η προσωπικότητα και η παιδαγωγική καταλληλότητα
του κάθε γονέα και συνεκτιμώνται οι συνθήκες κατοικίας και η οικονομική
κατάσταση τούτων. Επίσης, οι ικανότητες των γονέων, το περιβάλλον, το
επάγγελμα, η πνευματική τους ανάπτυξη και η δράση τους στο κοινωνικό σύνολο, η
ικανότητα προσαρμογής τους στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας μέσα στο
πλαίσιο της λογικής και ορθολογικής αντιμετώπισης των θεμάτων των νέων, η
σταθερότητα των συνθηκών ανάπτυξης του τέκνου χωρίς εναλλαγές στις συνθήκες
διαβίωσης, περιλαμβάνονται στα κριτήρια προσδιορισμού του συμφέροντος του
τέκνου. Τούτο ισχύει ανεξάρτητα από την υπαιτιότητα των γονέων ως προς το
διαζύγιο ή τη διακοπή της έγγαμης συμβίωσης, εκτός εάν η συμπεριφορά του
υπαίτιου έχει επιδράσει και στην άσκηση της γονικής μέριμνας - επιμέλειας, ώστε
να ανακύπτει αντίθεση στο συμφέρον του τέκνου, λόγω της έκτασης και της
βαρύτητας της συμπεριφοράς του αυτής, δηλωτικής της δομής του χαρακτήρα του και
της εν γένει προσωπικότητάς του, έτσι, ώστε, και έναντι του τέκνου να
αναμένεται από αυτόν η τήρηση της ίδιας συμπεριφοράς. Το συμφέρον του τέκνου
λαμβάνεται υπό ευρεία έννοια, προς διαπίστωση δε της συνδρομής του εξετάζονται
πάντα τα επωφελή και πρόσφορα για τον ανήλικο στοιχεία και περιστάσεις.
Ουσιώδους σημασίας είναι και η επισημαινόμενη στο
νόμο ύπαρξη ιδιαίτερου δεσμού του τέκνου προς τον ένα από τους γονείς του και η
περί αυτού ρητώς εκφραζόμενη προτίμηση του, την οποία συνεκτιμά το δικαστήριο
ύστερα και από τη στάθμιση του βαθμού της ωριμότητας του. Με δεδομένη την
ύπαρξη του εν λόγω δεσμού του τέκνου προς το συγκεκριμένο γονέα, αυτός
θεωρείται ότι έχει τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης διαπαιδαγώγησης προς
όφελος του ανηλίκου και επομένως ότι είναι ο πλέον κατάλληλος για την επιμέλειά
του, όμως υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι ο ιδιαίτερος αυτός δεσμός του τέκνου
προς τον ένα από τους γονείς του έχει αναπτυχθεί φυσιολογικά και αβίαστα ως
ψυχική στάση, η οποία είναι προϊόν της ελεύθερης και ανεπηρέαστης επιλογής του
ανηλίκου, που έχει τη στοιχειώδη ικανότητα διάκρισης. Πρέπει δε να λαμβάνεται
ιδιαίτερα υπόψη ότι ο ανήλικος, που έχει ακόμη ατελή την ψυχοπνευματική
ανάπτυξη και την προσωπικότητά του υπό διαμόρφωση, υπόκειται ευχερώς σε
επιδράσεις και υποβολές των γονέων ή άλλων, οι οποίες, έστω και χωρίς επίγνωση
γενόμενες, οδηγούν ασφαλώς στο σχηματισμό της μονομερούς διαμόρφωσης και
προτίμησης προς τον ένα από τους γονείς, οπότε η προτίμηση του δεν εξυπηρετεί
πάντοτε και το αληθές συμφέρον του (ΑΠ 1186/2021 ΤΝΠ Νόμος, ΑΠ 1016/2019 ΤΝΠ
Νόμος, ΜΕφΠειρ 298/2021, ο.π.
- ΜΕφΔωδ 31/2021 ΤΝΠ Νόμος).
Με το δεύτερο λόγο έφεσής της κατά το δεύτερο
σκέλος του, η εκκαλούσα παραπονείται, αιτιώμενη ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο
δεν εκτίμησε σωστά τα προσκομισθέντα από την ίδια αποδεικτικά μέσα και τις ληφθείσες με επιμέλειά της ένορκες βεβαιώσεις, και ότι εάν
τα είχε εκτιμήσει σωστά θα είχε αχθεί σε διαφορετικό πόρισμα και δεν θα είχε
αναθέσει συνεπιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου
τέκνου της. Ο λόγος αυτός κατά το ως άνω σκέλος του είναι απορριπτέος ως
αλυσιτελώς προβαλλόμενος είναι και ο τρίτος λόγος έφεσης περί μη λήψης υπόψη
αποδεικτικών μέσων από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με αποτέλεσμα να αχθεί σε
εσφαλμένο αποδεικτικό πόρισμα και να απορρίψει την αγωγή διατροφής, αφού, ακόμη
και αληθής υποτιθέμενος, δεν συνεπάγεται την εξαφάνιση της εκκαλουμένης απόφασης,
αλλά την υποχρέωση του παρόντος δικαστηρίου, ως δευτεροβάθμιου, στο πλαίσιο του
μεταβιβαστικού αποτελέσματος της έφεσης (άρθρο 522 ΚΠολΔ)
να λάβει υπόψη κατά την έρευνα του λόγου περί πλημμελούς εκτίμησης των
αποδείξεων το σύνολο του αποδεικτικού υλικού που οι διάδικοι παραδεκτώς
προσκομίζουν και επικαλούνται ακόμη και νέα αποδεικτικά μέσα κατά τη διάταξη
του άρθρου 529 ΚΠολΔ. Η δε εξαφάνιση της εκκαλουμένης
απόφασης θα επέλθει μόνο εάν το Δικαστήριο, κατά την έρευνα του λόγου περί
πλημμελούς εκτίμησης των αποδείξεων, με την εκτίμηση του συνόλου του
αποδεικτικού υλικού αμφοτέρων των διαδίκων μερών, αχθεί σε διαφορετική κρίση ως
προς την ουσία της υπόθεσης.
Από την εκτίμηση της ένορκης στο ακροατήριο
του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου κατάθεσης των μαρτύρων των διαδίκων και την χωρίς
όρκο εξέταση στο ακροατήριο της ενάγουσας-εναγομένης
και του εναγόμενου-ενάγοντος, ως διαδίκων, οι οποίες (ένορκες και ανωμοτί
καταθέσεις) εμπεριέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά
δημόσιας συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, των εγγράφων που
προσκομίζουν μετά νομίμου επικλήσεως οι διάδικοι και
τα οποία λαμβάνονται υπόψη είτε προς άμεση απόδειξη είτε προς συναγωγή
δικαστικών τεκμηρίων [μεταξύ των οποίων, τα λαμβανόμενα υπόψη προς συναγωγή
δικαστικών τεκμηρίων δικόγραφα και αποφάσεις πολιτικών δικαστηρίων σε έτερες
μεταξύ των διαδίκων πολιτικές δίκες (ΕφΠατρ 155/2021,
ΕφΘεσσαλ 2948/2017 ΤΝΠ Νόμος), τα έγγραφα των
ποινικών δικογραφιών, οι ένορκες βεβαιώσεις που δόθηκαν για προγενέστερες
μεταξύ των ιδίων διαδίκων δίκες ασφαλιστικών μέτρων και λαμβάνονται υπόψη ως
έγγραφα για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (όπως η προσκομιζομένη
από την ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα υπ’
αριθ. …2023 ένορκη βεβαίωση της . . ενώπιον της Συμβολαιογράφου Λαμίας . . .-.
(ΑΠ 1186/2021, ΑΠ 868/2020, ΑΠ 627/2018, ΑΠ 1719/2017, ΕφΠειρ
175/2016, ΤΝΠ Νόμος)], της προσκομιζομένης από την
ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα με αριθμό
...2023 ένορκης βεβαίωση της . . του . ενώπιον της Συμβολαιογράφου Κροκεών Λακωνίας . . που ελήφθη με επιμέλεια της ενάγουσας-εναγομένης και ήδη εκκαλούσας προς απόδειξη της από
5.05.2022 αγωγής και ανταπόδειξης της από 4.09.2023 αγωγής κατόπιν νομότυπης και
εμπρόθεσμης κλήτευσης του εναγομένου-ενάγοντος και
ήδη εφεσίβλητου (βλ. την υπ' αριθ. ...2022 έκθεση επίδοσης του δικαστικού
επιμελητή στην περιφέρεια του Εφετείου Αθηνών με έδρα στο Πρωτοδικείο Αθηνών .
.),των προσκομιζομένων από την ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα με αριθμούς ΔΣΑ ΕΒ ..2024 και
ΔΣΑ ΕΒ ...2024 ενόρκων βεβαιώσεων των . . του ., . . του . ενώπιον της
Δικηγόρου Αθηνών Ευσταθίας Μπακολουκά που ελήφθησαν
μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση του εναγομένου-ενάγοντος
και ήδη εφεσίβλητου (βλ. την υπ' αριθ. ...2024 έκθεση επίδοσης του δικαστικού
επιμελητή στην περιφέρεια του Εφετείου Αθηνών με έδρα στο Πρωτοδικείο Αθηνών .
.), που λαμβάνονται υπόψη σύμφωνα με τη σειρά επίκλησής τους από την εκκαλούσα
με τις έγγραφες προτάσεις της - πλην των από 2.02.2024 με αριθμούς ΔΣΑ ΕΒ
...2024, ΔΣΑ ΕΒ ...3024, και ...2024 ενόρκων βεβαιώσεων των . ., . . και . .,
ενώπιον της Δικηγόρου Αθηνών Ευσταθίας Μπακολουκά οι
δύο πρώτες εξ αυτών, ενώπιον της συμβολαιογράφου Κροκεών
... η τρίτη εξ αυτών, οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη ως υπεράριθμες καθόσον με
την παράγραφο 3 του άρθρου 422 ΚΠολΔ, όπως το άρθρο
422 είχε προστεθεί με το άρθρο 1 άρθρο δεύτερο παρ. 3 του Ν. 4335/2015, και η
παράγραφος 3 αυτού τροποποιήθηκε δυνάμει των άρθρων 22 και 120 του Ν. 4842/2021
ως προς τον αριθμό των ενόρκων βεβαιώσεων και ισχύει από την 1.01.2022 και
εφαρμόζεται εν προκειμένω «Δεν επιτρέπεται η λήψη ενόρκων βεβαιώσεων πάνω από
τριών (3) για κάθε διάδικο και δύο (2) για την αντίκρουση, για κάθε βαθμό
δικαιοδοσίας» - από των προσκομιζομένων από τον
εναγόμενο-ενάγοντα και ήδη εφεσίβλητο ενόρκων καταθέσεων των ... του ., . . του
. και της . . του . ενώπιον της Συμβολαιογράφου Ιλίου Αττικής ..., για τις
οποίες συντάχθηκαν από την πιο πάνω Συμβολαιογράφο οι υπ’ αριθ. ...2024,
...2024 και ...2024 πράξεις (ένορκες βεβαιώσεις), που ελήφθησαν μετά από
νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της ενάγουσας-εναγομένης
και ήδη εκκαλούσας (βλ. την υπ αριθ. ...2024 έκθεση
επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Ουρανίας . .), των
εγγράφων που προσκομίζουν μετά νομίμου επικλήσεως το
πρώτον ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου οι διάδικοι ως νέα αποδεικτικά μέσα (άρθρο
529 παρ. 1 ΚΠολΔ), μεταξύ των οποίων η προσκομιζόμενη
από την εκκαλούσα με αριθμό η αριθμό 3759/12.03.2025 ένορκη βεβαίωση του . .
του . ενώπιον της Συμβολαιογράφου Κροκεών Λακωνίας
... (βλ. την υπ αριθ. ...2025 έκθεση επίδοσης του
δικαστικού επιμελητή . .), καθώς και οι προσκομιζόμενες από την εκκαλούσα με
αριθμούς ΔΣΑ ΕΒ ...2024 και ΔΣΑ ΕΒ ...2024 ένορκες βεβαιώσεις των . . του . και
. . του . ενώπιον της Δικηγόρου Αθηνών . . (βλ. την υπ' αριθ. ...2024 έκθεση
επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στην περιφέρεια του Εφετείου Αθηνών με έδρα
στο Πρωτοδικείο Αθηνών . .), τις οποίες το πρωτοβάθμιο δικαστήριο σωστά δεν
έλαβε υπόψη διότι είχαν προσκομιστεί με την προσθήκη-αντίκρουση στις προτάσεις
της ενάγουσας-εναγομένης, όχι προς αντίκρουση των
ισχυρισμών των εναγομένου-ενάγοντος και ήδη
εφεσίβλητου που προτάθηκαν κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο όπως προβλέπεται στη
διάταξη του άρθρου 591 περ. στ ΚΠολΔ,
αλλά προς απόδειξη των αγωγικών ισχυρισμών και
αντίκρουση ήδη δοθέντων ενόρκων καταθέσεων μαρτύρων, για τη μη λήψη υπόψη των
οποίων από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο παραπονείται η εκκαλούσα με το δεύτερο
λόγο έφεσής της κατά το συναφές σκέλος του, και οι οποίες λαμβάνονται υπόψη από
το παρόν Δικαστήριο ως νέα αποδεικτικά μέσα προσκομιζόμενα το πρώτον ενώπιον
αυτού του Δικαστηρίου (άρθρο 529 παρ. 1 ΚΠολΔ) καθώς
και η προσκομιζόμενη από τον εφεσίβλητο με αριθμό …2025 ένορκη βεβαίωση της
Αγγελικής Δασκαλοπούλου ενώπιον της Συμβολαιογράφου Αθηνών . . (που λήφθηκε
μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της εκκαλούσας (βλ. την υπ' αριθ.
...2025 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Αθηνών με έδρα
το Πρωτοδικείο Αθηνών . .), καθώς και οι με αριθμό ...2025 και ...2025 ένορκες
βεβαιώσεις ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών . ., οι οποίες δόθηκαν για άλλη
μεταξύ των διαδίκων δίκη ασφαλιστικών μέτρων και λαμβάνονται υπόψη ως έγγραφα
για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, των αντιγράφων των μηνυμάτων ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου (email) που αντάλλαξαν οι διάδικοι μεταξύ τους είτε μέσω των
πληρεξουσίων δικηγόρων τους και εμπίπτουν στην έννοια του ιδιωτικού εγγράφου ως
μηχανικής απεικόνισης του άρθρου 444 αρ. 3 ΚΠολΔ (ΑΠ
405/2008 ΕΠολΔ 2008.657, παρατηρήσεις Γ. Κόντη, ΑΠ
1628/2003 ΕλλΔνη 2004.724)], των ψηφιακών φωτογραφιών
οθόνης του κινητού τηλεφώνου των διαδίκων, όπου απεικονίζονται τα μηνύματα (sms) που αντάλλαξαν οι διάδικοι, και που λαμβάνονται υπόψη
διότι, ακόμη και χωρίς την τήρηση της διαδικασίας άρσης απορρήτου που
προβλέπεται στο ΠΔ 47/2005, τα γραπτά μηνύματα μεταξύ των διαδίκων θα πρέπει να
αντιμετωπιστούν, για την ταυτότητα του νομικού λόγου, όπως οι επιστολές, αφού
σε αμφότερες τις μορφές αυτού του είδους της επικοινωνίας συνυπάρχουν τα
στοιχεία της αποτυπωμένης σε αναγνώσιμη μορφή επικοινωνίας από απόσταση, ενώ η
μετάβαση από την κυριαρχία της επιστολής στην κυριαρχία του sms,
έγινε κυρίως λόγω του εκσυγχρονισμού της διαθέσιμης τεχνολογίας, με συνέπεια να
μην προσβάλλονται τα δικαιώματα της ελεύθερης επικοινωνίας και του απορρήτου,
όταν προσκομίζονται από τους ίδιους τους αντίδικους και συνάμα συνομιλούντες μέσω μηνυμάτων (sms)
στο πλαίσιο δικαστικής μεταξύ τους διένεξης (ΕφΠειρ
28/2021, ΕφΠειρ 576/2020, ΕφΠειρ
55/2020, δημοσίευση σε ΤΝΠ Νόμος), από τις προσκομιζόμενες από τους διαδίκους
φωτογραφίες, των οποίων δεν αμφισβητήθηκε η γνησιότητα από τον αντίδικο αυτού
που τις προσκόμισε (άρθρα 444 παρ. 1 γ', 448 παρ. 2, 457 παρ. 2 ΚΠολΔ), μερικά εκ των οποίων εγγράφων μνημονεύονται ειδικά
κατωτέρω στην απόφαση χωρίς, όμως, να παραλείπεται κανένα κατά την εξέταση της
ουσίας της υπόθεσης έστω και εάν δεν γίνεται ρητή και ειδική περί αυτού μνεία
στην απόφαση (ΑΠ 386/2015 ΤΝΠ Νόμος, ΑΠ 1804/2012, ΧρΙΔ
2013.372), - πλην των εγγράφων εντός φακέλου που η εκκαλούσα παρέδωσε στη
Γραμματεία του Δικαστηρίου ετούτου στις 21.10.2025 για τοποθέτηση στη θυρίδα
της συγκροτήσασας το Δικαστήριο αυτό Δικαστή, τα οποία δεν λαμβάνονται υπόψη ως
αποτελούντα ανυπόστατα αποδεικτικά μέσα, διότι προσκομίστηκαν απαραδέκτως κατά χρόνο πολύ μεταγενέστερο της προθεσμίας
κατάθεσης των εγγράφων και εκείνης της προσθήκης αντίκρουσης - καθώς και από τα
αυτεπαγγέλτως λαμβανόμενα υπόψη διδάγματα της κοινής πείρας (άρθρο 336 παρ. 4 ΚΠολΔ), αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Οι
διάδικοι, οι οποίοι γνωρίστηκαν περίπου το έτος 2005 όταν ο εναγόμενος- ενάγων
και ήδη εφεσίβλητος ήταν προπονητής της ενάγουσας-εναγομένης
και ήδη εκκαλούσας στα αθλήματα τάεκβοντο (taekwondo) και κικ-μπόξινγκ (kickboxing), με τα οποία ασχολείτο εκείνη και πριν από τη
γνωριμία τους, ανέπτυξαν εν συνεχεία ερωτικό δεσμό και πέντε περίπου έτη
αργότερα και δη το μήνα Ιούλιο του έτους 2015 τέλεσαν νόμιμο μεταξύ τους γάμο
κατά τους κανόνες της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στις Αχαρνές Αττικής, από
τον οποίον απέκτησαν στις 5.01.2018 ένα θήλυ τέκνο, τη .... Η έγγαμη συμβίωση
των διαδίκων συζύγων δεν εξελίχθηκε ομαλά, παρουσίασε προβλήματα και
διασπάστηκε οριστικά στις αρχές Οκτωβρίου του έτους 2021, οπότε η ενάγουσα
αποχώρησε από τη συζυγική οικία μαζί με το ανήλικο τέκνο τους, με την στον
εναγόμενο-ενάγοντα και ήδη εφεσίβλητο κοινοποίηση αυθημερόν, ήτοι την
1.10.2021, της από 30.09.2021 εξώδικης δήλωσής της, την οποία συγκοινοποίησε και στο Α.Τ. Πετρούπολης. Κατά τη διάρκεια
του γάμου τους διέμεναν σε ιδιόκτητη του εναγόμενου-ενάγοντος κατοικία στην
Πετρούπολη Αττικής επί της οδού . αρ. .. Μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσής
τους, η ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα μετέβη
στο πατρικό της, στις Κροκεές Λακωνίας, για ένα
περίπου μήνα και εν συνεχεία επέστρεψε στην Αθήνα, και διαμένει έκτοτε σε
διαμέρισμα, ιδιοκτησίας του πατέρα της, στους Αγίους Αναργύρους Αττικής επί της
οδού . αρ. ., ο οποίος το παραχωρεί κατά χρήση χωρίς αντάλλαγμα στην ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εφεσίβλητη θυγατέρα του και στην εγγονή
του, καθόσον ο ίδιος με η μητέρα της ενάγουσας- εναγομένης
και ήδη εκκαλούσας κατοικούν μόνιμα στις Κροκεές
Λακωνίας. Ο δε εναγόμενος- ενάγων και ήδη εφεσίβλητος εξακολουθεί να κατοικεί
στην ως άνω ιδιόκτητη οικία του στην Πετρούπολη Αττικής.
Κατόπιν της από 1.10.2021 (ΓΑΚ/ΕΑΚ ...2021)
αίτησης της ενάγουσας-εναγομένης με αίτημα και
έκδοσης προσωρινής διαταγής και της από 18.10.2021 (ΓΑΚ/ΕΑΚ ...2021) αίτησης
του εναγόμενου-ενάγοντος και ήδη εφεσίβλητου με αίτημα και έκδοσης προσωρινής
διαταγής, οι οποίες αιτήσεις συνεκδικάσθηκαν στις
28.03.2022, εκδόθηκε η με αριθμό 2702/2022 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου
Αθηνών (διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων), με την οποία α) ως προς μεν την αίτηση
της εκεί αιτούσας (νυν ενάγουσας-εναγομένης και ήδη
εκκαλούσας) έγινε εν μέρει δεκτή η αίτησή της, ανατέθηκε προσωρινά η άσκηση της
επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των διαδίκων στην εκεί αιτούσα
μητέρα του ανήλικου τέκνου, και επιπλέον αποφασίστηκε συναπόφαση
των γονέων, ήτοι συνεπιμέλεια, επί των κάτωθι
ζητημάτων που τα περισσότερα αφορούν στον πυρήνα της επιμέλειας, ήτοι καταλεξεί «με τη μνεία ότι οι αποφάσεις για την ονοματοδοσία, το θρήσκευμα, για ζητήματα υγείας του τέκνου,
εκτός από τα επείγοντα και τα εντελώς τρέχοντα, καθώς και για τα ζητήματα
ανατροφής, μόρφωσης και εκπαίδευσης, λαμβάνονται από τους δύο γονείς από
κοινού. Αναφορικά με την επιλογή σχολείου, η απόφαση αυτή ανατίθεται στη
μητέρα, με την οποία θα διαμένει το ανήλικο τέκνο ώστε να επιλεγεί σχολείο που
ευρίσκεται εγγύς στην κατοικία του τέκνου.
Εξ άλλου, για τη μεταβολή του τόπου της
διαμονής του τέκνου που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέως με
τον οποίον δεν διαμένει το τέκνο, απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των
γονέων ή προηγούμενη δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά από αίτηση ενός από
τους γονείς», υποχρεώθηκε προσωρινά ο εκεί καθ' ου η πρώτη αίτηση να
προκαταβάλλει στην αιτούσα για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου του και ως
διατροφή του το ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ το μήνα για το διάστημα από την
επίδοση της αίτησης και μετά, και επίσης υποχρεώθηκε ο καθ' ου η αίτηση να μην
προσεγγίζει την αιτούσα και την οικία της σε απόσταση μικρότερη των 50 μέτρων,
εκτός από τις ημέρες παραλαβής/παράδοσης του κοινού τέκνου τους, απειλουμένης
σε βάρος του προσωπικής κράτησης ενός (1) μηνός και χρηματικής ποινής
τριακοσίων (300) ευρώ για κάθε παραβίαση της απόφασης ως προς τη διάταξή της
περί παράλειψης προσέγγισης της αιτούσας, β) ως προς δε την αίτηση του εκεί
αιτούντος (νυν εναγόμενου-ενάγοντος και ήδη εφεσίβλητου), έγινε αυτή εν μέρει
δεκτή και ρυθμίστηκε προσωρινά το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας του
αιτούντος με το ανήλικο τέκνο του κατά τρόπο ώστε να περιλαμβάνει προσωπική
επικοινωνία του με το τέκνο του, το πρώτο και τρίτο Σαββατοκύριακο κάθε μήνα
από Σάββατο ώρα 12.00 έως Κυριακή και ώρα 19:00, κάθε Τρίτη και Πέμπτη από ώρα
13:30 έως ώρα 16:30, μία εβδομάδα κατά τη διάρκεια των εορτών των
Χριστουγέννων-Νέου έτους ανάλογα με το εάν το έτος λήγει σε ζυγό ή σε περιττό
αριθμό, μία εβδομάδα κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα ανάλογα με το εάν
πρόκειται για έτος που λήγει σε ζυγό ή σε περιττό αριθμό, και δεκαπέντε ημέρες
κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών και δη από 1η Αυγούστου και ώρα 09:00 έως
15η Αυγούστου και ώρα 21:00, με τη μνεία αφενός μεν ότι κατά την παραλαβή/παράδοση
του τέκνου καθένας των διαδίκων γονέων θα συνοδεύεται από ένα πρόσωπο της
επιλογής του, συγγενή του ή μη, β) ότι κατά τις ημέρες Τρίτη και Πέμπτη ο
πατέρας θα μπορεί να παραλαμβάνει το τέκνο από το σχολείο του. Επίσης
απειλήθηκε σε βάρος της εκεί καθ' ης η αίτηση χρηματική ποινή τριακοσίων (300)
ευρώ για κάθε παράβαση της απόφασης. Με την ανωτέρω απόφαση ουσιαστικά ορίστηκε
προσωρινά συνεπιμέλεια των γονέων ως προς τα ανωτέρω
ζητήματα που ειδικά αναφέρθηκαν στο διατακτικό της ως άνω αριθμό 2702/2022
απόφασης [(ονοματοδοσία (έχει ήδη δοθεί όνομα στο
τέκνο), θρήσκευμα, υγεία όπως ειδικότερα αναφέρεται, εκπαίδευση πλην της
επιλογής σχολείου, ανατροφή και μόρφωση] και αποτελούν εκφάνσεις της
επιμέλειας, τα δε ζητήματα ονοματοδοσίας,
θρησκεύματος, υγείας και εκπαίδευσης αποτελούν τις εκφάνσεις της επιμέλειας που
αφορούν στον πυρήνα της, και για τις οποίες προβλέπει συναπόφαση,
ήτοι συνεπιμέλεια, ο νόμος και δη το άρθρο 1519 παρ.
1 ΑΚ, όπως αντικαταστάθηκε με το Ν. 4800/2021 και ισχύει από 16.09.2021, ως
προς δε τις λοιπές εκφάνσεις της επιμέλειας, αυτές ανατέθηκαν στην μητέρα του
ανήλικου τέκνου, για το οποίο ορίστηκε να διαμένει με τη μητέρα του και να
επικοινωνεί προσωπικά με τον πατέρα του.
Εν συνεχεία η ενάγουσα άσκησε την από
5.05.2022 αγωγή της και ο εναγόμενος την από 4.09.2023 αγωγή του, οι οποίες
συνεκδικάστηκαν στις 5.02.2024 και επί των οποίων εκδόθηκε η εκκαλουμένη
απόφαση, με την οποία ορίστηκε συνεπιμέλεια και
εναλλασσόμενη διαμονή του τέκνου στην οικία κάθε γονέα και ειδικότερα ορίστηκε
ότι το ανήλικο τέκνο θα διαμένει στην κατοικία του ενάγοντας πατρός του:
α) κάθε Τρίτη από ώρα 18:00 μέχρι το πρωί της
Τετάρτης ώρα 08:00 και με την υποχρέωση να παραδίδει το τέκνο του στο σχολείο
του, ενώ σε περίπτωση που την επόμενη μέρα το τέκνο δεν θα έχει σχολικές
υποχρεώσεις θα το παραδίδει στην οικία της μητέρας τους ώρα 10:00,
β) το πρώτο και τρίτο Παρασκευοσαββατοκύριακο
κάθε μήνα, από ώρα 18:00 της Παρασκευής μέχρι το πρωί της Δευτέρας, ώρα 08:00,
και με την υποχρέωση να παραδίδει το ανήλικο τέκνο του στο σχολείο του, ενώ σε
περίπτωση που την επόμενη μέρα το τέκνο δεν θα έχει σχολικές υποχρεώσεις θα το
παραδίδει στην οικία της μητέρας του ώρα 10:00,
γ) την ημέρα Παρασκευή της δεύτερης και
τέταρτης εβδομάδας του μήνα, που δεν προβλέπεται διαμονή το Σαββατοκύριακο, από
ώρα 17:00 έως της Παρασκευής έως ώρα 10:00 του Σαββάτου [πλέον, όπως
προαναφέρθηκε, της Τρίτης (εκ παραδρομής αναφέρεται η ημέρα Τετάρτη)], με την
ιδιαίτερη υπόμνηση ότι η ώρα παράδοσης πρέπει να τηρείται επ' ακριβώς, ενώ τις
υπόλοιπες ημέρες του μήνα το ανήλικο θα διαμένει με την μητέρα του.
Η χρονική αυτή κατανομή της διαμονής του
ανηλίκου με τους διάδικους γονείς του θα ισχύει για όλο το έτος, εκτός από την
περίοδο των εορτών Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς και του Πάσχα κατά τα οποία
(χρονικά διαστήματα) η κατανομή του χρόνου θα έχει ως εξής:
α) κατά την περίοδο των εορτών των
Χριστουγέννων- Πρωτοχρονιάς, κατά τα έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό) αριθμό, από
τις 23 Δεκεμβρίου ώρα 11:00 έως τις 30 Δεκεμβρίου ώρα 18:00, το ανήλικο τέκνο
θα διαμένει με τον πατέρα του και τις υπόλοιπες ημέρες με την μητέρα του, και
κατά τα έτη που λήγουν σε περιττό (μονό) αριθμό από την 2θπ Δεκεμβρίου και ώρα
11:00 έως την 6η Ιανουάριου και ώρα 18:00 το ανήλικο τέκνο θα διαμένει με τον
πατέρα του και τις υπόλοιπες ημέρες θα διαμένει με την μητέρα του,
β) Κατά την περίοδο των εορτών του Πάσχα,
κατά τα έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό αριθμό), από Μεγάλη Τρίτη και ώρα 11:00
έως την Δευτέρα της Διακαινησίμου και ώρα 11:00 θα διαμένει με τον πατέρα του
και τις υπόλοιπες ημέρες με την μητέρα του, και κατά τα έτη που λήγουν σε
περιττό (μονό) αριθμό από τη Δευτέρα της Διακαινησίμου και ώρα 11:00 έως την
Κυριακή του Θωμά και ώρα 11:00 θα διαμένει με τον πατέρα του και τις υπόλοιπες
ημέρες θα διαμένει με την εναγόμενη μητέρα του,
γ) κατά την περίοδο των θερινών διακοπών
(Ιουλίου-Αυγούστου) κατά τα έτη που λήγουν σε περιττό (μονό) αριθμό από την 1π
Ιουλίου ώρα 10:00 έως την 30η Ιουλίου και ώρα 18:00 θα διαμένει με τον πατέρα
του ενώ το υπόλοιπο χρονικό διάστημα θα διαμένει με την μητέρα του, κατά δε τα
έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό αριθμό), από την in Αυγούστου και ώρα 10:00 έως
την 30π Αυγούστου και ώρα 18:00 θα διαμένει με τον πατέρα του και το υπόλοιπο
χρονικό διάστημα θα διαμένει με την μητέρα του.
Τα ανωτέρω θα ισχύουν εκτός αν προκύπτει άλλη
έγγραφη συμφωνία των διαδίκων που από κοινού θα ρυθμίζουν το πρόγραμμα των
εορτών και των θερινών διακοπών διαφορετικά. Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις ο
πατέρας (ή κάποιος από τους γονείς του) θα παραλαμβάνει το ανήλικο τέκνο από
την κατοικία της μητέρας του κατά την έναρξη του εκάστοτε ανωτέρω χρονικού
διαστήματος και θα το επιστρέφει στο ίδιο μέρος στη λήξη του προσωπικά ο ίδιος
(ή κάποιος από τους γονείς του). Το ανήλικο τέκνο θα έχει ως κατοικία την κατοικία
του γονέα με τον οποίο θα διαμένει κάθε φορά, σύμφωνα και με το άρθρο 56 ΑΚ.
Τις ημέρες που το ανήλικο θα διαμένει με τον ένα γονέα, ο έτερος θα έχει
ελεύθερη δυνατότητα επικοινωνίας είτε τηλεφωνικής είτε μέσω της χρήσης
διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας (viber, messenger, skype κλπ.), εφόσον
δεν θα διαταράσσεται το πρόγραμμα σχολικών και εξωσχολικών δραστηριοτήτων του
ανηλίκου τέκνου, διέταξε την παράδοση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων στον
ενάγοντα πατέρα του κατά τις ώρες και ημέρες που έχει οριστεί στην παραπάνω
διάταξη της εκκαλουμένης απόφασης ότι θα διαμένει το ανήλικο τέκνο του μαζί
του, και την απόδοση του ανήλικου τέκνου στην εναγόμενη μητέρα του κατά τις
ώρες και ημέρες που έχει οριστεί στην παραπάνω διάταξη της απόφασης αυτής ότι
θα διαμένει το ανήλικο τέκνο μαζί της, στα πλαίσια άσκησης της κοινής
επιμέλειας με το σύστημα της εναλλασσόμενης κατοικίας του τέκνου.».
Επίσης απείλησε σε βάρος καθενός των γονέων
για κάθε παραβίαση της διάταξης περί παράδοσης/παραλαβής του τέκνου προσωπική
κράτηση και χρηματική ποινή. Σημειώνεται ότι ο εναγόμενος-ενάγων και ήδη
εφεσίβλητος πατέρας τηρούσε την από 29.10.2021 προσωρινή διαταγή, που ίσχυσε
μέχρι την επίδοση της, εκδοθείσας στις 13.04.2022, με
αριθμό 2702/2022 απόφασης ασφαλιστικών μέτρων, τόσο ως προς την όλως προσωρινή
ανάθεση της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου στη μητέρα του και την προσωρινή
επιδίκαση σε βάρος του και υπέρ του ανήλικου τέκνου του διατροφής ποσού
διακοσίων (200) ευρώ το μήνα όσο και ως προς την όλως προσωρινή ρύθμιση του
δικαιώματος της προσωπικής επικοινωνίας του με το μη διαμένον με αυτόν ανήλικο
τέκνο του, καθώς επίσης τηρούσε και τη με αριθμό 2702/2022 απόφαση του
Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ως προς την ορισθείσα προσωπική επικοινωνία του
με το ανήλικο τέκνο του και την επιδίκαση υπέρ του τελευταίου διατροφής ποσού
τριακοσίων (300) ευρώ το μήνα. Σημειώνεται ότι όσες φορές αυτός δεν μπορούσε να
εξεύρει συνοδό για την παραλαβή/παράδοση του ανήλικου τέκνου του για την
προσωπική επικοινωνία σύμφωνα με το διατακτικό της υπ' αριθ. 2702/2022 απόφασης
ασφαλιστικών μέτρων, ειδοποιούσε εκ των προτέρων την ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα εάν θα μπορούσε να της
παραδώσει ή να παραλάβει το τέκνο χωρίς συνοδό, ενώ όσες φορές δεν μπορούσε να
ασκήσει το δικαίωμα προσωπικής επικοινωνίας με το ανήλικο τέκνο του λόγω
ανειλημμένων επαγγελματικών υποχρεώσεών του, στις οποίες είναι απαραίτητη η
παρουσία του (όταν συνοδεύει ως προπονητής τους αθλητές του για τη διεξαγωγή
εθνικών, πανευρωπαϊκών ή παγκόσμιων αγώνων ταεκβοντο
ή κικ-μπόξινγκ), ζητούσε από την ενάγουσα-εναγομένη με ανταλλαγή μηνυμάτων την αντικατάσταση της ροής
του προγράμματος προσωπικής επικοινωνίας ώστε να μην χάνει την προσωπική
επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο του. Δεδομένου, δε, ότι είχε ανάγκη να
επικοινωνεί και τηλεφωνικά ή μέσω διαδικτυακών εφαρμογών με το ανήλικο τέκνο
του και επειδή ήθελε το παιδί του να αισθάνεται την παρουσία του και το
ενδιαφέρον του παρά τον χωρισμό τους με τη μητέρα του, ζήτησε με αίτησή του την
ανάκληση ή μεταρρύθμιση της με αριθμό 2702/2022 απόφασης του Μονομελούς
Πρωτοδικείου Αθηνών ως προς το ζήτημα της εξ αποστάσεως επικοινωνίας του με το
ανήλικο τέκνο του μέσω διαδικτυακών εφαρμογών, ενσωματώνοντας στην αίτησή του
και αίτημα χορήγησης προσωρινής διαταγής. Στις 24.07.2023 εκδόθηκε προσωρινή
διάταξη του Προέδρου Υπηρεσίας του Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία του
χορηγήθηκε προσωρινά η δυνατότητα, όταν δεν επικοινωνεί προσωπικά με το ανήλικο
τέκνο του, να επικοινωνεί με αυτό μέσω διαδικτυακών εφαρμογών κάθε δεύτερη και
κάθε τέταρτη Κυριακή κάθε μηνός από ώρα 19:00 έως ώρα 20:00, κάθε Τετάρτη από
ώρα 19:30 έως ώρα 20:00 και κατά τις θερινές διακοπές στις 20 και 27 Αυγούστου
από ώρα 19:30 έως 20:00 και στις 23 και 30 Αυγούστου από ώρα 19:30 με 20:00.
Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα μητέρα του ανήλικου τέκνου των
διαδίκων, με την οποία αυτό διαμένει, τρέφει αισθήματα αμέριστης αγάπης και
στοργής για αυτό, το φροντίζει με ιδιαίτερη αφοσίωση και τρυφερότητα, αλλά και
υπευθυνότητα, επιδεικνύοντας το μέγιστο ενδιαφέρον για τις κάθε είδους ανάγκες
του, είναι δε ικανή και άξια να το διαπαιδαγωγήσει με ηθικές αρχές,
συμβάλλοντας θετικά στην ομαλή ψυχοσωματική και πνευματική του ανάπτυξη,
έχοντας αναπτύξει με αυτό έναν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό. Αναφορικά με τον
εναγόμενο- ενάγοντα και ήδη εφεσίβλητο, αποδείχθηκε ότι και αυτός τρέφει
αισθήματα βαθιάς αγάπης για το ανήλικο τέκνο του και παρά την διάσπαση της
έγγαμης συμβίωσής του με την ενάγουσα- εναγομένη και
ήδη εκκαλούσα μητέρα του ανήλικου τέκνου, έχει επιδείξει πραγματικά διάθεση
προκειμένου να διατηρήσει και να αναπτύξει το συναισθηματικό δεσμό του με το
ανήλικο τέκνο του, ενδιαφέρεται για την υγεία, εκπαίδευση, ανατροφή και τη
σίτιση του ανήλικου τέκνου του καθώς και για την ανάπτυξη και την ανατροφή του
και έχει επιδείξει ειλικρινή διάθεση να έχει ένα ενεργητικό ρόλο στη ζωή του.
Λόγος για τον οποίον, ήδη από τον χρόνο διάσπασης της έγγαμης συμβίωσής του με
την ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα, τον χωρισμό
τους και την έλλειψη, συνεπεία της διάσπασης, συνοίκησής του με το τέκνο του,
επιδίωξε να ρυθμισθεί προσωρινά το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας του με
αυτό, με το οποίο, ως προαναφέρθηκε, επικοινωνεί σταθερά και αδιαλείπτως καθ’
όλο το ανωτέρω χρονικό διάστημα από την διάσπαση της έγγαμης συμβίωσης των
διαδίκων τον Οκτώβριο του έτους 2021 μέχρι τη συζήτηση των αγωγών στο
πρωτοβάθμιο δικαστήριο αλλά και μέχρι σήμερα, έχει, δε αναπτύξει και διατηρήσει
με το ανήλικο τέκνο του ένα σταθερό συναισθηματικό δεσμό, και σταθερό
ενδιαφέρον για την ανατροφή και την ομαλή ανάπτυξή του, συνεισφέροντας επιπλέον
σταθερά στις διατροφικές και κάθε είδους ανάγκες του. Το ανήλικο τέκνο έχει
ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με τη μητέρα του αλλά έχει επίσης δημιουργήσει
δυνατό ψυχικό δεσμό με τον πατέρα του, καθόσον ο εναγόμενος-ενάγων και ήδη
εφεσίβλητος έχει σταθερή και συστηματική επικοινωνία και επαφή μαζί του και
αφιερώνει προσωπικό ποιοτικό χρόνο σε αυτό ώστε να οικοδομηθεί
μία στενή συναισθηματική μεταξύ τους σχέση. Κατά δε τη διάρκεια των προσωπικών
επικοινωνιών του με το ανήλικο τέκνο του, ο τελευταίος ασχολείται μαζί του
ουσιαστικά και υπεύθυνα, και το τελευταίο απολαμβάνει τον χρόνο με τον πατέρα
του. Μάλιστα η μάρτυρας της ενάγουσας-εναγομένης και
ήδη εκκαλούσας στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, η κατάθεση της
οποίας κρίνεται αντικειμενική, κατέθεσε ενόρκως ότι η σχέση του παιδιού με τον
πατέρα του είναι πολύ καλή, ότι το παιδί είναι δεμένο μαζί του, ότι ο πατέρας
ουδέποτε έχει εκδηλώσει συμπεριφορά προς το τέκνο του που να είναι αποτρεπτική
και μη συνάδουσα με το ρόλο του ως γονέα.
Η κατάθεση αυτή ενισχύεται και από τις προσκομιζόμενες από τον
εναγόμενο-ενάγοντα και ήδη εφεσίβλητο φωτογραφίες όπου φαίνεται ότι το ανήλικο
τέκνο πράγματι περνάει καλά με τον πατέρα του και δεν αναιρείται από τις
προσκομιζόμενες από την ενάγουσα-εναγομένη και ήδη
εκκαλούσα ένορκες βεβαιώσεις. Άλλωστε ούτε η ενάγουσα-εναγομένη
και ήδη εκκαλούσα ισχυρίστηκε ποτέ ότι ο εναγόμενος-ενάγων και ήδη εφεσίβλητος
δεν είναι καλός πατέρας ή ότι δεν φροντίζει το ανήλικο τέκνο του, μάλιστα κατά
την χωρίς όρκο εξέτασή της στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο σε ερώτηση του
Δικαστηρίου για το πώς βλέπει το παιδί της όταν επιστρέφει από την προσωπική
επικοινωνία με τον πατέρα του, απάντησε ότι όταν επιστρέφει από την επικοινωνία
με τον πατέρα του καταλεξεί «Είναι καλά συνήθως, δεν
μπορώ να πώ». Είναι δε βέβαιο ότι εάν συνέβαινε κάτι
που θα ήταν αρνητικό για το τέκνο της, η ενάγουσα- εναγομένη
και ήδη εκκαλούσα θα είχε απαντήσει ανάλογα στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και
επιπλέον θα είχε ήδη ενημερώσει τους παιδοψυχολόγους που παρακολουθούν, στο
πλαίσιο της εργοθεραπείας, το ανήλικο τέκνο των
διαδίκων. Επομένως αμφότεροι οι γονείς αγαπάνε το ανήλικο τέκνο τους, γεγονός
που δεν αμφισβητείται από κανέναν. Σημειώνεται ότι η διακοπή της έγγαμης
συμβίωσής τους έλαβε χώρα λόγω βίαιης συμπεριφοράς του εναγόμενου-ενάγοντος
συζύγου της προς την ενάγουσα-εναγομένη. Παρόλα αυτά
δεν αποδεικνύεται ότι αυτή η συμπεριφορά έχει επιδράσει αρνητικά στο ανήλικο
τέκνο τους ούτε αναμένεται μία τέτοια συμπεριφορά να εκδηλωθεί σε βάρος του
ανήλικου τέκνου τους. Σημειώνεται επίσης ότι οι διαπροσωπικές σχέσεις των
διαδίκων δεν είναι πάντα εύκολες, οι δε διαφωνίες τους εντείνονται έτι
περαιτέρω κατά τις περιόδους των αντιδικιών τους στα πολιτικά δικαστήρια ή επ'
αφορμή μηνύσεων, πλην όμως δεν αποδείχθηκαν περιστατικά ασυνεννοησίας τέτοιου
βαθμού και φύσης που να καθιστούν κατά την κρίση του Δικαστηρίου απαγορευτική
την από κοινού άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου τους.
Ειδικότερα δεν αποδείχθηκε ότι οι σχέσεις τους έχουν αποδομηθεί
πλήρως ώστε να μην αναγνωρίζουν την ευθύνη τους έναντι του ανήλικου τέκνου τους
να λειτουργούν αμφότεροι προς όφελος του ούτε ότι δεν επιθυμούν να
λειτουργήσουν προς όφελος του, και ότι συνακόλουθα είναι αδύνατο να υπάρξει
μεταξύ τους δυνατότητα για ένα minimum συνεργασίας
στα ζητήματα που το αφορούν. Είναι επίσης αλήθεια ότι η ενάγουσα-εναγομένη και ήδη εκκαλούσα θέλει να κρατάει αποστάσεις από
τον εναγόμενο-ενάγοντα και ήδη εφεσίβλητο για τη διατήρηση ηρεμίας μεταξύ τους,
πλην όμως είναι πλέον ικανή να θέτει όρια σε τυχόν χειριστική συμπεριφορά του
εναγόμενου και ήδη εφεσίβλητου προς αυτήν καθώς και να διαχειρίζεται την
παρορμητική κάποιες φορές συμπεριφορά του, όπως αυτή στις 26.07.2023 και στις
4.10.2023, η οποία έλαβε χώρα διότι ήθελε να μιλήσει και να δει το τέκνο του
στη δραστηριότητά του (μαθήματα χορού) αντίστοιχα. Αποδείχθηκε επίσης ότι
αμφότεροι παρέχουν τα εχέγγυα για την άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου
του ανήλικου τέκνου τους και δύνανται αλλά και οφείλουν να θέσουν αυτοί στην
άκρη και κυρίως η ενάγουσα-εναγομένη και ήδη
εκκαλούσα, τις όποιες πικρίες τους από τη μεταξύ τους διαπροσωπική σχέση και να
έχουν ένα ελάχιστο πεδίο συνεννόησης και το απαιτούμενο πνεύμα συνεργασίας, το
οποίο κατά την κρίση του Δικαστηρίου μπορεί να επιτύχουν για το καλό του
ανήλικου τέκνου τους. Άλλωστε αμφότεροι τρέφουν αισθήματα αγάπης και στοργής
για το ανήλικο τέκνο τους και αυτός είναι ο λόγος που ζήτησαν την επιμέλειά
του, αμφότεροι είναι ικανοί στο γονεϊκό τους ρόλο που
απαιτεί ενεργητική παρουσία και των δύο γονέων στη διαδρομή της ζωής του τέκνου
τους, το οποίο έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να διατηρεί μια ισορροπημένη σχέση
και με τη μητέρα του αλλά και με τον πατέρα του για την ομαλή ψυχοπνευματική ανάπτυξή του, και δεν χρειάζεται μόνο τον
καλύτερο από αυτούς, παρέχουν δε αμφότεροι τα εχέγγυα για τη σωστή ανατροφή και
διαπαιδαγώγησή του. Άλλωστε από την, κατά το άρθρο 612 ΚΠολΔ,
προσωπική επικοινωνία της Δικαστή αυτού του Δικαστηρίου με το ανήλικο τέκνο των
διαδίκων προέκυψε ότι αυτό είναι ένα περιποιημένο και πολύ φροντισμένο παιδί,
το οποίο έχει ανάγκη αμφότερους τους γονείς του, τους οποίους αγαπάει πολύ, ενώ
δεν εξέφρασε κανένα σοβαρό παράπονο για κανέναν από τους δύο γονείς του. Με
βάση τα ανωτέρω, λαμβανομένων υπόψη της αγάπης των γονέων για το ανήλικο τέκνο
τους, της καταλληλότητας και των δύο γονέων ως προς
το γονεικό τους ρόλο και της θέλησής τους να
ασχοληθούν με το τέκνο τους σε συνδυασμό και του ότι δεν διαθέτουν άλλον κατιόντα, πρέπει, κατά την κρίση αυτού του Δικαστηρίου, η
άσκηση της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των διαδίκων να
ασκείται «από κοινού» από τους διαδίκους γονείς τους, ως προς όλες τις
εκφάνσεις της, πλην α) της επιλογής δημόσιου ή ιδιωτικού σχολείου (ως προς όλα τα
άλλα θέματα της εκπαίδευσης του τέκνου απαιτείται αυναπόφαση),
χωρίς η επιλογή αυτή να συνεπάγεται τη μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου,,
για την οποία απαιτείται είτε προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των διαδίκων είτε
προηγούμενη δικαστική απόφαση, β) της απόφασης για την εξακολούθηση των
συνεδριών εργοθεραπείας του ανήλικου τέκνου κατόπιν
προηγούμενης συμβουλής των ειδικών που παρακολουθούν το τέκνο, καθώς και της
επιλογής του Κέντρου που οι συνεδρίες θα λαμβάνουν χώρα, για τα οποία μόνο θα
αποφασίζει η μητέρα του ανήλικου τέκνου. Την από κοινού άσκηση της επιμέλειας
του ανήλικου τέκνου επιβάλλει το βέλτιστο συμφέρον του ανήλικου τέκνου που
εξυπηρετείται στη συγκεκριμένη περίπτωση από την ουσιαστική συμμετοχή και των
δύο γονέων στη ζωή του με συναπόφαση στα περισσότερα
θέματα της επιμέλειάς του (πλην των δύο ως άνω θεμάτων για τα οποία θα
αποφασίζει μόνη η μητέρα, ώστε να μην δημιουργούνται προβλήματα μεταξύ των
διαδίκων που δύνανται να επηρεάσουν την ομαλή εξέλιξη του τέκνου αναφορικά με
τα εν λόγω σοβαρά ζητήματα), ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο αποξένωσής του
από καθέναν από αυτούς και να διατηρηθεί και ενισχυθεί έτι περαιτέρω μεταξύ
αυτού και αμφότερων των γονέων του ψυχικός δεσμός, με σκοπό την ομαλή ανάπτυξη
της προσωπικότητάς του. Επομένως πρέπει η άσκηση της επιμέλειας επί του
προσώπου ανήλικου τέκνου των διαδίκων, ., να ανατεθεί σε αμφότερους τους γονείς
από «κοινού» ως προς όλες τις εκφάνσεις της, πλην α) της επιλογής δημόσιου ή
ιδιωτικού σχολείου (ως προς όλα τα άλλα θέματα της εκπαίδευσης του τέκνου
απαιτείται συναπόφαση), χωρίς αυτή η επιλογή να
συνεπάγεται μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, β) της απόφασης για την
εξακολούθηση των συνεδριών εργοθεραπείας του ανήλικου
τέκνου κατόπιν προηγούμενης συμβουλής των ειδικών που το παρακολουθούν, καθώς
και της επιλογής του Κέντρου που αυτές θα λαμβάνουν χώρα, για τα οποία μόνο θα
αποφασίζει η μητέρα του ανήλικου τέκνου, η οποία γνωρίζει καλύτερα από τον
πατέρα τις ανάγκες του ανήλικου τέκνου τους. Η έννοια της από κοινού επιμέλειας
είναι ότι οι γονείς οφείλουν να συναποφασίζουν και να συμπράττουν για τα
περισσότερα θέματα που αφορούν στο τέκνο τους, ενώ κατά το διάστημα που αυτό
διαμένει με τον έναν γονέα, ο γονέας αυτός μπορεί να επιχειρεί και μόνος του
τις αναφερόμενες στο άρθρο 1516 εδ. α' ΑΚ πράξεις
επιμέλειας, ήτοι τις συνήθεις πράξεις επιμέλειας επί του προσώπου του τέκνου ή
τις πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα ή τις πράξεις που αφορούν στην
τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του, κατόπιν προηγούμενης ενημέρωσης του
άλλου γονέα (άρθρα 1513 εδ. β' και 1516 εδ. α' ΑΚ), η οποία ενημέρωση δεν πρέπει να μετατρέπεται σε
παρεμβατικότητα και έλεγχο της ζωής του έτερου γονέα, και «εξίσου», με τη σημείωση ότι το
κανονιστικό νόημα του όρου «εξίσου» στο άρθρο 1510 εδ.
α' ΑΚ αναφορικά με τη συνάσκηση της επιμέλειας δεν
έχει έννοια χρονική, αλλά έχει την έννοια ότι η ισότιμη-ισόχρονη από κοινού από
τους δύο γονείς άσκηση της γονικής μέριμνας και συνακόλουθα και της επιμέλειας
είναι η ουσιαστική σύμπραξη αμφοτέρων των γονέων στα ζητήματα που αφορούν στα
ανήλικα τέκνα τους (ήτοι συναπόφαση των γονέων και
σύμπραξη αυτών προς υλοποίησή της) ακόμη και κατά τις χρονικές περιόδους που τα
ανήλικα τέκνα διαμένουν με τον άλλο γονέα είτε στο πλαίσιο της εναλλασσόμενης
κατοικίας είτε στις περιπτώσεις που οι γονείς ασκούν από κοινού την επιμέλεια
αλλά τα τέκνα διαμένουν στην οικία του ενός γονέα και επικοινωνούν προσωπικά με
τον άλλο γονέα (βλ. Γεώργιο Λέκκα, Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον ΑΚ μετά το
Ν. 4800/2021, εκδόσεις Σάκκουλα 2021, πλάγια αρίθμηση
149, 151 και 369-371, σελίδες 75,76 και 175,176,177).
Έτσι και εν προκειμένω θα μπορέσει το ανήλικο
τέκνο των διαδίκων να αναπτύξει τις σχέσεις του και με τους δύο γονείς του ώστε
στο μέλλον να εξελιχθεί σε ολοκληρωμένη προσωπικότητα, πνευματικά,
συναισθηματικά και ψυχολογικά. Επομένως δεν συντρέχουν εν προκειμένω βάσιμοι
λόγοι για την, κατά παρέκκλιση από το νόμιμο σύστημα της από κοινού επιμέλειας,
ανάθεση της άσκησης της επιμέλειας επί του προσώπου του ανήλικου τέκνου των
διαδίκων αποκλειστικά στην ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα μητέρα ως προς όλες τις
εκφάνσεις της, όπως η τελευταία ζητεί με την από 5.05.2022 αγωγή της.
Περαιτέρω και ενόψει της διαφωνίας τους, ως
προς τον προσδιορισμό του τόπου κατοικίας του ανήλικου τέκνου τους που κατ'
εκτίμηση του Δικαστηρίου εμπεριέχεται στο αίτημα της ενάγουσας-εναγομένης και ήδη εκκαλούσας για ανάθεση στη ίδια
αποκλειστικά της επιμέλειας του ανήλικου τέκνου τους και στο αίτημα του εναγομένου-ενάγοντος και ήδη εφεσίβλητου περί ανάθεσης της
επιμέλειας από κοινού στους διαδίκους με το σύστημα της εναλλασσόμενης
κατοικίας, το Δικαστήριο κρίνει, ότι πρέπει, κατά τη διάταξη του άρθρου 1514
παρ. 3 α ΑΚ και προς το βέλτιστο συμφέρον του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, να
ρυθμιστεί ο τρόπος άσκησης της από κοινού επιμέλειας, κατά τρόπο ώστε αυτή να
ασκείται με το σύστημα της εναλλασσόμενης κατοικίας του τέκνου, δηλαδή με
εναλλαγή του τόπου διαμονής του κατά τις παρακάτω αναφερόμενες ημέρες, οπότε οι
γονείς θα ασκούν από κοινού την επιμέλειά του (συνεπιμέλεια)
ως προς όλες τις εκφάνσεις της - πλην α) της επιλογής δημόσιου ή ιδιωτικού
σχολείου (ως προς όλα τα άλλα θέματα της εκπαίδευσης τέκνου απαιτείται συναπόφαση), χωρίς η επιλογή αυτή να συνεπάγεται μεταβολή
του τόπου διαμονής του τέκνου, β) της απόφασης ως προς την εξακολούθηση των
συνεδριών εργοθεραπείας του ανήλικου τέκνου κατόπιν
προηγούμενης συμβουλής των ειδικών που παρακολουθούν το τέκνο, καθώς και της
επιλογής του Κέντρου που αυτές θα λαμβάνουν χώρα, για τα οποία μόνο (α και β)
θα αποφασίζει η μητέρα του ανήλικου τέκνου. Η δε άσκηση της επιμέλειας θα
γίνεται από κοινού (πλην των ανωτέρω θεμάτων υπό στοιχεία α και β), με εξαίρεση
μόνο εκείνες τις συνήθεις πράξεις επιμέλειας, για την τρέχουσα διαχείριση της
περιουσίας του και πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα (άρθρα 1513 εδ. β' και 1516 εδ. α' ΑΚ), τις
οποίες μπορεί να επιχειρεί κάθε φορά μόνος του ο γονέας με τον οποίο θα
διαμένει κάθε φορά το ανήλικο τέκνο, ήτοι ουσιαστικά τις πράξεις καθημερινής
φροντίδας, ενώ κατά τα λοιπά η γονική μέριμνα θα ασκείται από κοινού από τους
δύο γονείς πλην των ως άνω αναφερόμενων περιπτώσεων, ανεξάρτητα από τον τόπο
διαμονής του ανήλικου τέκνου.
Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο, λαμβάνοντας
υπόψη αφενός μεν την υφισταμένη κατάσταση και διαμόρφωση του καθημερινού
προγράμματος του ανήλικου τέκνου, το οποίο μέχρι σήμερα διαμένει με την μητέρα
του και επικοινωνεί σταθερά με τον πατέρα του, στην οικία του οποίου και
διαμένει στο πλαίσιο της άσκησης του δικαιώματος προσωπικής επικοινωνίας και
μάλιστα αρκετές ημέρες το μήνα κατά τον χρόνο της επικοινωνίας του με αυτό, την
ηλικία του ανήλικου τέκνου, την ωριμότητα και το χαρακτήρα του, τους δεσμούς
που έχει με τη μητέρα του και την πολύ καλή σχέση που διατηρεί με τον πατέρα
του, τις εργασιακές υποχρεώσεις του εναγομένου-
ενάγοντος και ήδη εφεσίβλητου σε σχέση με τις λιγότερο αυξημένες αντίστοιχες
εργασιακές υποχρεώσεις της ενάγουσας-εναγομένης και
ήδη εκκαλούσας, συνεκτιμώντας και τη γνώμη του ανήλικου τέκνου όπως αυτή
εκφράστηκε κατά την επικοινωνία της συγκροτήσασας το Δικαστήριο ετούτο Δικαστή
με αυτό, κρίνει ότι το ανήλικο τέκνο πρέπει να διαμένει εναλλασσόμενα στην
οικία κάθε γονέα, και ειδικότερα ότι πρέπει αυτό να διαμένει με τον πατέρα του
στην κατοικία του τελευταίου τα κάτωθι χρονικά διαστήματα:
α) κάθε Τρίτη από ώρα 18:00 μ.μ. μέχρι το
πρωί της Τετάρτης ώρα 08:00 π.μ. και με την υποχρέωση να παραδίδει ο ίδιος το
ανήλικο τέκνο του την ώρα αυτή στο σχολείο του, ενώ σε περίπτωση που την
επόμενη μέρα το ανήλικο τέκνο δεν θα έχει σχολικές υποχρεώσεις θα το παραδίδει
στην οικία της μητέρας του ώρα 10:00 π.μ.,
β) το πρώτο και τρίτο Παρασκευο-σαββατοκύριακο
κάθε μήνα, από ώρα 18:00 μ.μ. της Παρασκευής μέχρι το πρωί της Δευτέρας, ώρα
08:00 π.μ., και με την υποχρέωση να παραδίδει ο ίδιος το ανήλικο τέκνο του την
ώρα αυτή στο σχολείο του, ενώ σε περίπτωση που την ημέρα αυτή το ανήλικο τέκνο
δεν θα έχει σχολικές υποχρεώσεις θα το παραδίδει στην οικία της μητέρας του ώρα
10.00 π.μ.,
γ) την ημέρα Παρασκευή της δεύτερης και
τέταρτης εβδομάδας του μήνα, που δεν προβλέπεται διαμονή το Σαββατοκύριακο, από
ώρα 17:00 μ.μ. έως την επόμενη ημέρα, ήτοι το Σάββατο και ώρα 10:00 π.μ. (πλέον
της Τρίτης όπως προαναφέρθηκε), με την ιδιαίτερη μνεία ότι η ώρα παραλαβής και
παράδοσης του τέκνου πρέπει να τηρείται επακριβώς, ενώ τις υπόλοιπες ήμερες του
μήνα το ανήλικο θα διαμένει με την μητέρα του.
Σημειώνεται ότι στις περιπτώσεις (α) και (β),
εφόσον ο πατέρας έχει αποδεδειγμένα ανειλημμένες επαγγελματικές υποχρεώσεις, θα
γίνεται αντικατάσταση της μεν ημέρας της εβδομάδας (ήτοι της Τρίτης ή της
Παρασκευής όποτε προβλέπεται) με την ημέρα Πέμπτη της ίδιας εβδομάδας ή, εάν
αυτό δεν είναι εφικτό, με την Πέμπτη της αμέσως επόμενης εβδομάδας κατά τις
ίδιες ώρες, του δε Παρασκευο-σαββατοκύριακου, όποτε
αυτό κατά τα ως άνω προβλέπεται, με το Παρασκευο-
σαββατοκύριακο της αμέσως επόμενης εβδομάδας, και τις ίδιες ώρες. Η
εναλλασσόμενη αυτή κατοικία θα ισχύει για όλο το έτος, εκτός από α) την περίοδο
των εορτών των Χριστουγέννων- Πρωτοχρονιάς, όπου κατά μεν τα έτη που λήγουν σε
άρτιο (ζυγό) αριθμό, από τις 23 Δεκεμβρίου και ώρα 11:00 έως τις 30 Δεκεμβρίου
και ώρα 18:00, το ανήλικο τέκνο θα διαμένει με τον πατέρα του, και τις
υπόλοιπες ημέρες με την μητέρα του, κατά δε τα έτη που λήγουν σε περιττό (μονό)
αριθμό από την 29η Δεκεμβρίου και ώρα 11:00 έως την 6η Ιανουάριου και ώρα 18:00
το ανήλικο τέκνο θα διαμένει με τον πατέρα του, και τις υπόλοιπες ημέρες θα
διαμένει με την μητέρα του, β) την περίοδο των εορτών του Πάσχα, όπου κατά μεν
τα έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό αριθμό), από Μεγάλη Τρίτη και ώρα 11:00 έως
την Δευτέρα της Διακαινησίμου και ώρα 11:00 θα διαμένει με τον πατέρα του και
τις υπόλοιπες ημέρες με την μητέρα του, κατά δε τα έτη που λήγουν σε περιττό
(μονό) αριθμό από τη Δευτέρα της Διακαινησίμου και ώρα 11:00 έως την Κυριακή
του Θωμά και ώρα 11:00 θα διαμένει με τον πατέρα του και τις υπόλοιπες ημέρες
της περιόδου αυτής θα διαμένει με την μητέρα του, γ) κατά την περίοδο των
θερινών διακοπών (Ιουλίου-Αυγούστου) κατά μεν τα έτη που λήγουν σε περιττό
(μονό) αριθμό από την 1η Ιουλίου και ώρα 10:00 έως την 30η Ιουλίου και ώρα
18:00 θα διαμένει με τον πατέρα του ενώ το υπόλοιπο χρονικό διάστημα θα
διαμένει με την μητέρα του, κατά δε τα έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό) αριθμό,
από την 1η Αυγούστου και ώρα 10:00 έως την 30η Αυγούστου και ώρα 18:00 θα
διαμένει με τον πατέρα του και το υπόλοιπο χρονικό διάστημα θα διαμένει με την
μητέρα του.
Τα ανωτέρω θα ισχύουν εκτός αν προκύπτει άλλη
έγγραφη συμφωνία μεταξύ των διαδίκων, με την οποία από κοινού θα ρυθμίζουν το
πρόγραμμα των εορτών και των θερινών διακοπών διαφορετικά.
Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις που η
παραλαβή και παράδοση γίνεται από την οικία και στην οικία της μητέρας, και για
λόγους ηρεμίας της μητέρας, ο εναγόμενος-ενάγων και ήδη εφεσίβλητος πατέρας του
τέκνου θα παραλαμβάνει το ανήλικο τέκνο από την κατοικία της μητέρας του κατά
την έναρξη του εκάστοτε ανωτέρω χρονικού διαστήματος μαζί με τον πατέρα του και
παππού του τέκνου από την πατρική γραμμή ή με κάποια από τις αδελφές του, και
θα το επιστρέφει στο ίδιο μέρος στη λήξη του προσωπικά ο ίδιος με τον πατέρα του
ή με κάποια από τις αδελφές του. Επίσης η ενάγουσα-εναγόμενη και ήδη εκκαλούσα
μητέρα μπορεί να συνοδεύεται από ένα συγκεκριμένο άτομο από το συγγενικό ή το
φιλικό της περιβάλλον. Τις ημέρες που το ανήλικο θα διαμένει με τον ένα γονέα,
ο έτερος θα έχει δυνατότητα επικοινωνίας είτε τηλεφωνικής (με την χρήση
συγκεκριμένης συσκευής κινητού τηλεφώνου που θα χρησιμοποιείται μόνο για το
σκοπό αυτό) είτε μέσω της χρήσης διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας (viber, messenger, skype κλπ.), κάθε πρωί μεταξύ των ωρών 07:45 με 07:55 καθώς
και το απόγευμα μεταξύ των ωρών 19:00 με 20:00 και εφόσον δεν θα διαταράσσεται
το πρόγραμμα σχολικών και εξωσχολικών δραστηριοτήτων του ανηλίκου τέκνου. Σημειωτέον, ότι, σύμφωνα και με τα διαλαμβανόμενα στην
παραπάνω νομική σκέψη, από κοινού και εξίσου δεν σημαίνει κατ' ανάγκη και
ισόποση χρονική κατανομή της γονικής μέριμνας, αλλά η από κοινού άσκηση της
επιμέλειας σημαίνει συναπόφαση και σύμπραξη των
γονέων στα θέματα που αφορούν στα παιδιά τους καθώς και επαρκής χρόνος επαφής
του παιδιού με τον γονέα, καθόσον το συμφέρον του, η ψυχική ισορροπία και η
ολοκλήρωσή του επιβάλλουν την πιο εφικτή αρμονική κατανομή του χρόνου με τον
κάθε γονέα και όχι απαραίτητα την ισόχρονη παρουσία του παιδιού με κάθε γονέα.
Το ίδιο ισχύει και για την εναλλασσόμενη διαμονή, που δεν σημαίνει απαραίτητα
και ισόχρονη, αλλά τέτοια που να συμβάλλει αποτελεσματικότερα στην προαγωγή του
συμφέροντος του ανήλικου τέκνου, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, που το
Δικαστήριο κρίνει ότι η κατά τα ως άνω εναλλασσόμενη διαμονή του ανήλικου
τέκνου των διαδίκων είναι προς το παρόν προς το βέλτιστο συμφέρον του.
Εξάλλου, ο ως άνω τρόπος άσκησης της κοινής
επιμέλειας (πλην των ως άνω θεμάτων που αναφέρθηκαν και διαλαμβάνονται και στο
διατακτικό) με το σύστημα της εναλλασσόμενης κατοικίας του τέκνου στην οικία
κάθε γονέα εναλλάξ, εξασφαλίζει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, την ισότιμη
συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή του ανήλικου τέκνου τους και
ενισχύει τους δεσμούς του ανηλίκου με αμφότερους τους γονείς του, περιορίζοντας
έτσι τις αναπόφευκτα δυσμενείς επιπτώσεις, που προκαλεί το διαζύγιο στην ψυχολογία
και την εν γένει προσωπικότητα αυτού, ενώ επιπροσθέτως κρίνεται ότι είναι
προσφορότερη στο να προσαρμοστεί το ανήλικο πιο ομαλά και πιο γρήγορα στην νέα
αυτή κατάσταση και θα επιφέρει τη λιγότερη δυνατή διατάραξη του προγράμματος
της καθημερινότητάς του.
Ακόμη, με την παραλλήλως προσδοκώμενη
επίδειξη εκ μέρους των διαδίκων αυξημένης υπευθυνότητας και ευαισθητοποίησης,
αναμένεται ότι θα επικρατήσει το απαραίτητο κλίμα γαλήνης και ηρεμίας στη σχέση
τους , το οποίο είναι αναγκαίο για την ομαλή και απρόσκοπτη εξέλιξη της
προσωπικότητας του ανήλικου τέκνου, καθόσον επιβάλλεται η μεταξύ τους
συνεργασία, ώστε αυτό να μην γίνεται δέκτης αντιφατικών και διαφορετικών
μηνυμάτων και υποδείξεων από τους γονείς του. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να
οριστεί ότι για κάθε διαφωνία των γονέων κατά την, με τον ανωτέρω τρόπο, άσκηση
της κοινής επιμέλειας (πλην των θεμάτων για τα οποία αποφασίζει μόνο η
ενάγουσα), πριν από τη προσφυγή στο Δικαστήριο κατά το άρθρο 1512 ΑΚ. θα πρέπει
υποχρεωτικά να προηγείται στάδιο διαμεσολάβησης του άρθρου 5 του Ν. 4640/2019,
ο δε Διαμεσολαβητής θα έχει τη δυνατότητα να καθορίσει και ένα ευρύτερο πλάνο
της από κοινού άσκησης της επιμέλειας εκ μέρους των διαδίκων. Επίσης πρέπει να
διαταχθεί η παράδοση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων στον ενάγοντα-εναγόμενο
και ήδη εφεσίβλητο πατέρα του κατά τις ώρες και ημέρες που έχουν οριστεί ότι θα
διαμένει μαζί του καθώς και η απόδοση του τέκνου στην εναγομένη-ενάγουσα
μητέρα του κατά τις ώρες και ημέρες που έχουν οριστεί ότι θα διαμένει μαζί της
στο πλαίσιο της εναλλασσόμενης διαμονής, απαγγελλομένων
αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε βάρος εκάστου των διαδίκων, για κάθε
παράβαση της υποχρέωσης παράδοσης/παραλαβής τέκνου, προσωπικής κράτηση
διάρκειας ενός (1) μηνός και χρηματική ποινή ποσού χιλίων (1.000) ευρώ. Συνεπώς
πρέπει να γίνει κατά ένα μέρος δεκτή ως και ουσία βάσιμη η από 4.09.2023 αγωγή
του ενάγοντος για την ανάθεση από κοινού στους γονείς του ανήλικου τέκνου του
μεγαλύτερου μέρους της επιμέλειάς του, και επίσης πρέπει να γίνει κατά ένα
μέρος δεκτή ως και ουσία βάσιμη η από 5.05.2022 αγωγή της ενάγουσας αναφορικά
με τα θέματα της επιμέλειας του τέκνου που αναφέρονται ανωτέρω και για τα οποία
θα αποφασίζει μόνο η ενάγουσα μητέρα του ανήλικου τέκνου. Επομένως το
πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που ανέθεσε την επιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου
τέκνου στο σύνολό της από κοινού στους διαδίκους γονείς του, πλημμελώς εκτίμησε
τις αποδείξεις, και συνεπώς ο πρώτος λόγος έφεσης της εκκαλούσας είναι κατά ένα
μέρος βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Επίσης ο δεύτερος λόγος έφεσης της
εκκαλούσας κατά το πρώτο σκέλος του, με τον οποίο η εκκαλούσα παραπονείται περί
πλημμελούς εκτίμησης των αποδείξεων αναφορικά με το ότι συμπεριέλαβε τους
γονείς του εφεσίβλητου για την παράδοση παραλαβή του ανήλικου τέκνου τους, και
τους οποίους δεν θα έπρεπε να συμπεριλάβει διότι είναι σε διάσταση και η μητέρα
του είναι καρκινοπαθής, είναι κατά ένα μέρος βάσιμος και πρέπει να γίνει
δεκτός. Ο τρίτος λόγος έφεσης με τον οποίον η εκκαλούσα παραπονείται για το ότι
το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, κατά πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, δέχθηκε
ελεύθερη εξ αποστάσεως είτε τηλεφωνική είτε δια διαδικτυακών εφαρμογών
επικοινωνία του εφεσίβλητου με το ανήλικο τέκνο τους, ήτοι σε οποιαδήποτε ώρα
της ημέρας, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων ως προς το ζήτημα αυτό,
και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Επομένως, κατόπιν της παραδοχής των ως
άνω λόγων έφεσης της εκκαλούσας ως βάσιμων, πρέπει η υπό κρίση έφεση να γίνει
δεκτή ως ουσία βάσιμη, να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση ως προς το κεφάλαιο
της επιμέλειας και να διακρατηθούν και δικαστούν από
το Δικαστήριο αυτό οι από 5.05.2022 και 4.09.2023 αγωγές ως προς το κεφάλαιο
της επιμέλειας, κατά τα κατωτέρω στην απόφαση διαλαμβανόμενα.
Περαιτέρω από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα
αποδείχθηκε ότι το ανήλικο τέκνο των διαδίκων, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα
από την επομένη της επίδοσης της αγωγής, ήτοι από 26.05.2022, μέχρι 25.05.2024,
αδυνατεί να διαθρέψει το ίδιο τον εαυτό του, αφού στερείται περιουσίας και
εισοδήματος από οποιαδήποτε πηγή και λόγω της ηλικίας του δεν δύναται να γίνει
λόγος για εργασία ή για άσκηση βιοποριστικού επαγγέλματος, και επομένως έχει
δικαίωμα διατροφής έναντι του εναγόμενου και ήδη εφεσίβλητου πατέρα του, έναντι
του οποίου στρέφεται η από 5.05.2022 αγωγή για το σύνολο της ανάλογης διατροφής
του ανήλικου τέκνου, και ο οποίος ενέχεται ανάλογα με τις οικονομικές του
δυνάμεις. Ειδικότερα ο εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος πατέρας του ανήλικου
τέκνου των διαδίκων εργάζεται ως προπονητής πολεμικών τεχνών και ειδικότερα στα
αθλήματα του taekwon-do και του kick
boxing, με μηνιαίες καθαρές αποδοχές ανερχόμενες κατ'
εκτίμηση, με βάση το σύνολο των αποδεικτικών μέσων λαμβάνοντας υπόψη και τα
διδάγματα της κοινής πείρας, στο ποσό των χιλίων (1.000) ευρώ κατ' ελάχιστο το
μήνα. Το Δικαστήριο δεν δύναται να αχθεί σε διαφορετική κρίση από το
προσκομιζόμενο από τον εναγόμενο και ήδη εφεσίβλητο έντυπο φορολογίας
εισοδήματος φυσικού προσώπου (ΦΕΦΠ) της ΑΑΔΕ για το φορολογικό έτος 2022,
σύμφωνα με το οποίο το δηλωθέν ετήσιο εισόδημά του ανέρχεται σε 7.696,67 ευρώ,
εκ του οποίου ποσό 138,68 προέρχεται από μερίσματα-τόκους-δικαιώματα και ποσό
7.557,99 από μισθωτή εργασία, και το οποίο ετήσιο εισόδημα, επιμεριζόμενο στους
δώδεκα μήνες του έτους, αναλογεί σε 641,38 ευρώ, καθόσον δεν δικαιολογείται από
τον άνετο οικονομικά βίο, τον οποίο αυτός διάγει. Άλλωστε το ως άνω
εκκαθαριστικό σημείωμα (έντυπο ΦΕΦΠ) δεν προκύπτει ότι έχει ελεγχθεί αρμοδίως
ως προς την ακρίβειά του και σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να δεσμεύσει το
Δικαστήριο ως προς την ουσιαστική κρίση του (βλ. σχετικά και ΑΠ 1020/2021 ΤΝΠ
Νόμος). Από κανένα αποδεικτικό μέσο αποδείχθηκε ότι ο εναγόμενος και ήδη
εφεσίβλητος έχει εισόδημα της τάξεως των 4.500 ευρώ το μήνα ούτε ότι οι αθλητικοί
σύλλογοι στο Ίλιον και στην Πετρούπολη Αττικής με τις επωνυμίες ΑΓΣ ΑΜΙΛΛΑ
ΙΛΙΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ» και «ΑΓΣ ΑΜΙΛΛΑ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ» λειτουργούν στην
πραγματικότητα ως «υποκρυπτόμενες ιδιωτικές επιχειρήσεις» και δη συμφερόντων
του εναγόμενου, όπως όλως αβάσιμα ισχυρίζεται η εκκαλούσα με την έφεσή της. Οι
δε περί τούτου καταθέσεις των μάρτυρός της και ενόρκως βεβαιούντων δεν
κρίνονται πειστικές. Μετά τη διάσπαση της έγγαμης συμβίωσής του με την ενάγουσα
και ήδη εφεσίβλητη διαμένει σε οικία ιδιοκτησίας του στην Πετρούπολη Αττικής
και συνεπώς δεν βαρύνεται με δαπάνη στέγασης, παρά μόνο με τα λειτουργικά έξοδα
και δαπάνες συντήρησης της εν λόγω οικίας του, που είναι οι συνήθεις.
Ο εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος, εκτός από
το ως άνω διαμέρισμα ιδιοκτησίας του στον δεύτερο όροφο οικοδομής κείμενης στην
Πετρούπολη Αττικής (οδός . αρ. .), εμβαδού του διαμερίσματος 122,90 τμ, έτους κατασκευής 2009, το οποίο αποτελούσε την πρώην
συζυγική οικία, έχει στην πλήρη κυριότητα του και μία έτερη
οριζόντια ιδιοκτησία στο ισόγειο της ιδίας ως άνω οικοδομής, εμβαδού κύριων
χώρων 150,40 τμ και βοηθητικών χώρων 31 τμ, έτους κατασκευής 1978, η οποία δεν του αποφέρει
εισόδημα [βλ. ως προς την ακίνητη περιουσία του την προσκομιζομένη
από τον ίδιο δήλωση περιουσιακής κατάστασης (Ε9) την 1101.2024], Ωστόσο η
ακίνητη περιουσία, έστω και απρόσοδη, λαμβάνεται υπόψη στις οικονομικές
δυνάμεις του εναγόμενου και ήδη εφεσίβλητου για τον προσδιορισμό της ανάλογης
διατροφής του ανήλικου τέκνου του και της τυχόν συμμετοχής του σε αυτήν λόγω
της προταθείσας από τον εναγόμενο ένσταση συνεισφοράς
της μητέρας του ανήλικου τέκνου στην ανάλογη διατροφή του τέκνου (ΕφΑθ 257/2019, ΕφΠειρ 454/2016
ΤΝΠ Νόμος). Έχει στην κυριότητά του το υπ' αριθ. κυκλοφορίας ΖΧΑ 9252 ιδιωτικής
χρήσεως επιβατικό αυτοκίνητο τύπου τζιπ (Jeep) μάρκας CHEROKEE, κυλινδρισμού 2667 κυβικών εκατοστών, έτους πρώτης αδείας
2006, το οποίο χρησιμοποιεί συνέχεια και του οποίου μόνο η πληρωμή των τελών
κυκλοφορίας ανέρχεται σε 920 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τα έξοδα καυσίμου για
την κίνησή του και συντήρησής του. Σημειώνεται ότι οι οφειλές του εναγόμενου
και ήδη εφεσίβλητου προς τη φορολογική αρχή δη οι οφειλές του λόγω ΕΝΦΙΑ ποσού
304,89 ευρώ, αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζονται οι δόσεις
για την αποπληρωμή δανείων και πιο συγκεκριμένα δεν προαφαιρούνται από τα
εισοδήματά του αλλά λαμβάνονται υπόψη ως επιπλέον βιοτική του ανάγκη (ΑΠ
1020/2021 ΤΝΠ Νόμος). Δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει άλλη περιουσία ή εισοδήματα
από οποιαδήποτε άλλη πηγή ενώ δεν βαρύνεται με την υποχρέωση διατροφής άλλων,
πλην του ως άνω ανήλικου τέκνου του Δήμητρας, προσώπων. Επομένως το πρωτοβάθμιο
δικαστήριο που έκρινε όμοια ως προς τα εισοδήματα του εναγόμενου και ήδη εφεσίβλητου,
εάν και με πιο συνοπτική αιτιολογία που συμπληρώνεται από αυτήν της απόφασης
(άρθρο 534 ΚΠολΔ), σωστά εκτίμησε τις αποδείξεις και
σε ορθό αποδεικτικό πόρισμα κατέληξε και συνεπώς ο τέταρτος λόγος έφεσης της
εκκαλούσας, κατά το πρώτο σκέλος του, που είναι συναφής με την αιτίαση αυτήν
αναφορικά με τα εισοδήματα του εναγόμενου και ήδη εφεσίβλητου, είναι αβάσιμος
και πρέπει να απορριφθεί. Εξάλλου η ενάγουσα και ήδη εκκαλούσα μητέρα του
ανήλικου τέκνου των διαδίκων (ως προς τα εισοδήματα της οποίας δεν διατυπώνεται
λόγος έφεσης) κατά το επίδικο χρονικό διάστημα εργάζεται ως ιδιωτική υπάλληλος
στην εδρεύουσα στους Αγίους Αναργύρους Αττικής
εταιρεία με της επωνυμία «… ΕΠΕ» με μηνιαίες καθαρές αποδοχές ύψους επτακοσίων
δεκατριών (713) ευρώ το μήνα. Επίσης έχει ετήσιο εισόδημα από αγροτική
δραστηριότητα ύψους περίπου διακοσίων σαράντα (240) ευρώ. Διαμένει κατά το
επίδικο διάστημα μαζί με το ανήλικο τέκνο της σε διαμέρισμα ιδιοκτησίας του
πατέρα της στους Αγίους Αναργύρους Αττικής (οδός . αρ. .), ο οποίος της
παραχωρεί χωρίς αντάλλαγμα την χρήση του, και συνεπώς δεν επιβαρύνεται με
δαπάνη στέγασης παρά μόνο με τα λειτουργικά έξοδα και δαπάνες του εν λόγω
διαμερίσματος, οι οποίες είναι οι συνήθεις. Διαθέτει επίσης ένα ΙΧΕ επιβατικό
αυτοκίνητο έτους πρώτης κυκλοφορίας 2008, το οποίο χρησιμοποιεί για τις
μετακινήσεις της. Δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει άλλη περιουσία ή εισοδήματα από
οποιαδήποτε άλλη πηγή, και δεν βαρύνεται κατά νόμω με υποχρέωση διατροφής
άλλων, πλην του ως άνω ανήλικου τέκνου της που απέκτησε από τον γάμο της με τον
εναγόμενο- εφεσίβλητο, προσώπων. Περαιτέρω, το ανήλικο τέκνο των διαδίκων,
Δήμητρα, ηλικίας κατά τον χρόνο συζήτησης της από 5.05.2022 αγωγής στο
πρωτοβάθμιο δικαστήριο (5.02.2024) έξι ετών, φοιτούσε κατά το σχολικό έτος
2021-2022 σε δημόσιο νηπιαγωγείο και κατά το σχολικό έτος 2022-2023 σε δημόσιο
Δημοτικό σχολείο των Αγίων Αναργύρων Αττικής.
Μετά την άσκηση της αγωγής το ανήλικο τέκνο
αξιολογήθηκε από τους εργοθεραπευτές του Κέντρου
Αναπτυξιακής Παρέμβαση «ΣΤΟΧΕΥΩ» και διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζει δυσκολίες
στους τομείς της συγκέντρωσης και διάρκειας προσοχής, του συντονισμού του
σώματος, των αδρών και λεπτών κινητικών δεξιοτήτων και της μυϊκής δύναμης, και
ότι οι δυσκολίες αυτές επηρεάζονται άμεσα από τις δυσκολίες που έχει στο οπτικό
σύστημα και από χαμηλή αυτοεκτίμηση και ανοχή στη ματαίωση και παρακολούθησε
καθ' όλο το επίδικο χρονικό διάστημα συνεδρίες εργοθεραπείας
στο ως άνω Κέντρο Αναπτυξιακής Παρέμβασης με το διακριτικό τίτλο «ΣΤΟΧΕΥΩ» στην
Πετρούπολη Αττικής, με μηνιαία δαπάνη, πέραν αυτής που καλύπτεται από τον
ΕΟΠΥΥ, ποσού 60 ευρώ. Δεν αποδείχθηκε ότι παρουσιάζει ιδιαίτερα προβλήματα
υγείας, είναι ασφαλισμένο εμμέσως από τον ασφαλιστικό φορέα των γονέων του, που
καλύπτει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψή του, πλην της αναγκαίας από το νόμο
συμμετοχής του (τέκνου). Επίσης το ανήλικο τέκνο συμμετέχει κατά την αναλογία
του (ποσοστό 1/2) στα λειτουργικά έξοδα της οικίας εκάστου των γονέων του που
δεν υπερβαίνουν το ποσό των 60 ευρώ το μήνα για κάθε διαμονή του στην οικία
εκάστου γονέα. Δεν αποδείχθηκε ότι κατά το επίδικο χρονικό διάστημα το ανήλικο
τέκνο κάνει μαθήματα χορού. Οι λοιπές κατά μήνα δαπάνες διαβίωσής του, ήτοι για
τη σίτιση, ένδυση-υπόδηση, ψυχαγωγία, μετακινήσεις και εν γένει συντήρησή του,
είναι οι συνήθεις δαπάνες των ανηλίκων τέκνων της ιδίας με το ανήλικο τέκνο των
διαδίκων ηλικίας και ειδικότερα 200 ευρώ για σίτιση, 20 ευρώ για
ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κατά το μη καλυπτόμενο από τον ασφαλιστικό φορέα
των γονέων του μέρος, 45 ευρώ για ένδυση-υπόδηση, 30 ευρώ για ψυχαγωγία και 20
ευρώ για μετακινήσεις).
Με βάση τις προαναφερόμενες οικονομικές
δυνατότητες των γονέων του ανήλικου τέκνου, οι μηνιαίες ανάγκες αυτού, όπως
αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες ζωής του και ανταποκρίνονται στα απαραίτητα
έξοδα για σίτιση, ένδυση-υπόδηση, εκπαίδευση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κατά
το μη καλυπτόμενο από τον ασφαλιστικό φορέα των γονέων του μέρος, τις εργοθεραπείες του, τη συμμετοχή του στα λειτουργικά έξοδα
της εναλλασσόμενης κατοικίας του στην οικία καθενός των γονέων του εναλλάξ, τις
μετακινήσεις του και την ψυχαγωγία του, ανέρχονται κατά το επίδικο χρονικό
διάστημα κατά την κρίση του Δικαστηρίου στο ποσό των τετρακοσίων ογδόντα (480)
ευρώ μηνιαίως. Στο ποσό αυτό συνυπολογίζεται και η παροχή των, συνδεομένων κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας με τη
συνοίκηση, αποτιμητών σε χρήμα, προσωπικών φροντίδων
και υπηρεσιών των γονέων του προς το ανήλικο τέκνο. Από το ποσό αυτό, ο
εφεσίβλητος πατέρας του είναι σε θέση με βάση την οικονομική του δυνατότητα και
την προσωπική του κατάσταση συσχετιζόμενη με την
αντίστοιχη οικονομική δυνατότητα και την προσωπική κατάσταση της ενάγουσας
μητέρας του τέκνου, να συμμετέχει με το ποσό των τετρακοσίων (400) ευρώ το
μήνα. Από το ποσό αυτό πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό για δαπάνες και έξοδα που θα
καλύπτει απευθείας ο εναγόμενος και ήδη εφεσίβλητος κατά τον χρόνο που το
ανήλικο τέκνο θα διαμένει μαζί του, δηλαδή για σίτιση, ένδυση, υπόδηση,
ψυχαγωγία, έκτακτες δαπάνες του ανήλικου τέκνου, με αποτέλεσμα η υποχρέωσή του
για συμμετοχή στην ανάλογη διατροφή του ανήλικου τέκνου του, να ανέρχεται κατά
το επίδικο χρονικό διάστημα στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ το μήνα, το
οποίο είναι σε θέση να παράσχει αυτός στο τέκνο του χωρίς να διακινδυνεύσει σε
τίποτε η δική του διατροφή. Κατά το υπόλοιπο ποσό' που απαιτείται για την κατά
μήνα διατροφή του ανήλικου τέκνου των διαδίκων συμμετέχει η μητέρα του, ως
έχουσα κατά νόμο, συντρέχουσα και ανάλογη των οικονομικών και εν γένει
δυνατοτήτων της υποχρέωση διατροφής του, και η συμμετοχή της αυτή λαμβάνει χώρα
με την αρχή των αποτιμητών σε χρήμα προσωπικών φροντίδων
προς το τέκνο της και με τα ανωτέρω εισοδήματά της από την εργασία της και τις
αγροτικές δραστηριότητές της, γενομένου εν μέρει δεκτού και ως ουσιαστικά
βάσιμου του νομίμως προβληθέντος από τον εναγόμενο
στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και επαναφερθέντος ενώπιον
αυτού του Δικαστηρίου με τις έγγραφες προτάσεις του ισχυρισμού του περί
υποχρέωσης εκ μέρους της ενάγουσας και ήδη εκκαλούσας συνεισφοράς στη διατροφή
του ανηλίκου τέκνου τους (άρθρο 1489 εδ. β' ΑΚ).
Επομένως το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που έκρινε όμοια αναφορικά με τη διατροφική
αξίωση του ανήλικου τέκνου των διαδίκων, εάν και με πιο συνοπτική αιτιολογία
που συμπληρώνεται από αυτήν της απόφασης (άρθρο 534 ΚΠολΔ),
σωστά εκτίμησε τις αποδείξεις και συνεπώς ο τέταρτος λόγος έφεσης της
εκκαλούσας με τον οποίο αιτιάται πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, τόσο ως προς
το πρώτο σκέλος του που εξετάστηκε ανωτέρω όσο και ως προς το δεύτερο σκέλος
του αναφορικά με το ύψος των κατά μήνα αναγκών διαβίωσης του ανήλικου τέκνου
των διαδίκων και με το ποσό της μηνιαίας διατροφής που υποχρεώθηκε να
καταβάλλει ο εναγόμενος για το ανήλικο τέκνο του, είναι αβάσιμος και πρέπει να
απορριφθεί.
Κατόπιν τούτων μετά την παραδοχή ως βάσιμου
κατά ένα μέρος του πρώτου λόγου έφεσης της εκκαλούσας, ως βάσιμου του δεύτερου
λόγου έφεσης της εκκαλούσας κατά το πρώτο σκέλος του και του τρίτου λόγου
έφεσης(που και οι τρεις αφορούν στο κεφάλαιο της επιμέλειας, πρέπει η υπό κρίση
έφεση να γίνει δεκτή ως κατ' ουσία βάσιμη, να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη απόφαση
ως προς το κεφάλαιο της επιμέλειας και, αφού κρατηθούν και δικαστούν από το
Δικαστήριο αυτό οι από 5.05.2022 και η από 4.09.2023 αγωγές ως προς το κεφάλαιο
αυτό (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ), οι οποίες αμφότερες
είναι πλήρως ορισμένες, να γίνουν εν μέρει δεκτές ως και ουσιαστικά βάσιμες, να
ανατεθεί η επιμέλεια επί του προσώπου του ανήλικου τέκνο των διαδίκων, . ., από κοινού σε αμφότερους τους διαδίκους
γονείς του ως προς όλες τις εκφάνσεις της, πλην α) της επιλογής δημόσιου ή
ιδιωτικού σχολείου (ως προς όλα τα αλλα θέματα της
εκπαίδευσης που επιδρούν σημαντικά στο μέλλον του ανήλικου τέκνου, απαιτείται συναπόφαση), χωρίς η επιλογή αυτή να συνεπάγεται μεταβολή του
τόπου διαμονής του τέκνου, για την οποία απαιτείται προηγούμενη έγγραφη
συμφωνία των διαδίκων ή δικαστική απόφαση, β) της απόφασης ως προς την
εξακολούθηση των συνεδριών εργοθεραπείας του ανήλικου
τέκνου κατόπιν προηγούμενης συμβουλής των ειδικών που το παρακολουθούν, καθώς
και της επιλογής του Κέντρου που αυτές θα λαμβάνουν χώρα, για τα οποία μόνο (α
και β) θα αποφασίζει η μητέρα του ανήλικου τέκνου, να οριστεί ως τόπο διαμονής
του ανήλικου τέκνου των διαδίκων εναλλασσόμενα ο τόπος κατοικίας καθενός των
γονέων του, στην οικία του καθενός εκ των οποίων θα διαμένει το ανήλικο τέκνο
κατά τα ανωτέρω αναφερόμενα στην απόφαση και διαλαμβανόμενα στο διατακτικό, με
την υποχρέωση της ενάγουσας-εναγομένης να παραδίδει
το ανήλικο τέκνο στον εναγόμενο-ενάγοντα κατά τις ημέρες που αυτό θα διαμένει
στην οικία του και αντίστοιχα του εναγόμενου-ενάγοντος να αποδίδει το ανήλικο
τέκνο στη μητέρα του κατά τις ημέρες που αυτό θα διαμένει στην οικία της, απαγγελλομένων αυτεπαγγέλτως σε βάρος εκάστου των διαδίκων
προσωπικής κράτησης διάρκειας ενός (1) μηνός και χρηματικής ποινής ύψους χιλίων
(1.000) ευρώ για κάθε παράβαση της υποχρέωσης αυτής (άρθρα 613 και 950 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επίσης πρέπει να οριστεί ότι για κάθε διαφωνία των
γονέων ως προς την κατά τον ανωτέρω τρόπο άσκηση της κοινής επιμέλειας, πριν
από τη προσφυγή στο Δικαστήριο πρέπει υποχρεωτικά να προηγείται στάδιο
διαμεσολάβησης του άρθρου 5 του Ν. 4640/2019, ο δε διαμεσολαβητής θα έχει τη
δυνατότητα να καθορίσει και ένα ευρύτερο πλάνο της από κοινού άσκησης της
επιμέλειας εκ μέρους των διαδίκων, ως προς τα θέματα που αυτή ασκείται από
κοινού.
Η εκκαλούσα με τις έγγραφες ενώπιον αυτού του
Δικαστηρίου προτάσεις της ισχυρίζεται ότι και μετά την έκδοση της εκκαλουμένης
απόφασης δεν υπάρχει αγαστή επικοινωνία μεταξύ αυτής και του εφεσίβλητου για τα
θέματα που αφορούν στο ανήλικο τέκνο τους με αποτέλεσμα να μην δύναται να
εφαρμοστεί η συνεπιμέλεια, όπως την απαιτεί ο νόμος,
και ότι πρέπει, λόγω κατεπείγοντος, προκειμένου να αποφευχθούν οι έριδες και
συγκρούσεις μεταξύ τους, να αναστείλει, κατ' εκτίμηση, την εκτέλεση της
απόφασης αναφορικά με τη διάταξη περί παράδοσης ή απόδοσης τέκνου. Η ως άνω
αίτηση που παραδεκτά υποβάλλεται με τις έγγραφες προτάσεις της εκκαλούσας
ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου κατ' άρθρο 913 ΚΠολΔ,
πρέπει να απορριφθεί ως πλέον άνευ αντικειμένου. Τέλος λόγω της εξαφάνισης της
εκκαλουμένης απόφασης, έστω και εν μέρει, συνεξαφανίζεται
και η διάταξη περί δικαστικών εξόδων. Πρέπει επομένως αναφορικά με τα δικαστικά
έξοδα, λόγω του ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο γάμος των διαδίκων έχει λυθεί
αμετάκλητα, να συμψηφιστεί η δικαστική δαπάνη και για τους δύο βαθμούς
δικαιοδοσίας μεταξύ των διαδίκων (άρθρο 179 εδ. α',
183 εδ. τελευταίο ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Δικάζει την από 14.10.2024 (αριθ. εκθ. κατ. ενδίκου μέσου στο Πρωτοδικείο Αθηνών ../2024 και
αριθ. εκθ. κατ. στο Εφετείο …/2024) έφεση κατά της με
αριθμό 9069/2024 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών,
αντιμωλία των διαδίκων.
Δέχεται τύποις και
κατ' ουσία την έφεση ως προς το κεφάλαιο της επιμέλειας.
Εξαφανίζει κατά το κεφάλαιο αυτό την
εκκαλουμένη απόφαση.
Κρατεί και δικάζει κατά το κεφάλαιο της
επιμέλειας τις από 5.05.2022 (ΓΑΚ/ΕΑΚ ./2022) και από 4.09.2023 (ΓΑΚ/ΕΑΚ
./2023) αγωγές.
Δέχεται εν μέρει κατά τούτο τις αγωγές.
Αναθέτει την επιμέλεια επί του προσώπου του
ανήλικου τέκνο των διαδίκων, . ., από
κοινού σε αμφότερους τους διαδίκους γονείς του ως προς όλες τις εκφάνσεις της,
πλην α) της επιλογής δημόσιου ή ιδιωτικού σχολείου (ως προς όλα τα άλλα θέματα
της εκπαίδευσης του ανήλικου τέκνου απαιτείται συναπόφαση),
χωρίς η επιλογή αυτή να συνεπάγεται μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, για
την οποία απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των διαδίκων γονέων ή
δικαστική απόφαση, β) της απόφασης ως προς την εξακολούθηση διενέργειας των
συνεδριών εργοθεραπείας του ανήλικου τέκνου κατόπιν
προηγούμενης συμβουλής των ειδικών που το παρακολουθούν, καθώς και της επιλογής
του Κέντρου που αυτές θα λαμβάνουν χώρα, για τα οποία μόνο (α και β) θα
αποφασίζει η μητέρα του ανήλικου τέκνου, υποχρεούμενη ως προς τα θέματα αυτά να
παρέχει πληροφορίες στον ενάγοντα όταν της ζητούνται.
Ορίζει ως τόπο διαμονής του ανήλικου τέκνου
των διαδίκων εναλλασσόμενα τον τόπο κατοικίας καθενός των γονέων του.
Ειδικότερα το ανήλικο τέκνο των διαδίκων,
. ., θα διαμένει στην οικία κάθε γονέα του εναλλάξ και πιο συγκεκριμένα
θα διαμένει στην οικία του ενάγοντος-εναγόμενου πατέρα του: α) κάθε Τρίτη από
ώρα 18:00 μ.μ. μέχρι το πρωί της Τετάρτης ώρα 08:00 π.μ., με την υποχρέωση να
παραδίδει ο ίδιος το ανήλικο τέκνο του την ώρα αυτή στο σχολείο του, ενώ σε
περίπτωση που την επόμενη μέρα το ανήλικο τέκνο δεν θα έχει σχολικές
υποχρεώσεις θα το παραδίδει στην οικία της μητέρας του ώρα 10:00 π.μ., β) το
πρώτο και τρίτο Παρασκευο-σαββατοκύριακο κάθε μήνα,
από ώρα 18:00 μ.μ. της Παρασκευής μέχρι το πρωί της Δευτέρας, ώρα 08:00 π.μ.,
και με την υποχρέωση να παραδίδει ο ίδιος το ανήλικο τέκνο του την ώρα αυτή στο
σχολείο του, ενώ σε περίπτωση που την ημέρα αυτή το ανήλικο τέκνο δεν θα έχει
σχολικές υποχρεώσεις θα το παραδίδει στην οικία της μητέρας του ώρα 10.00 π.μ.,
γ) την ημέρα Παρασκευή της δεύτερης και τέταρτης εβδομάδας του μήνα, που δεν
προβλέπεται διαμονή το Σαββατοκύριακο, από ώρα 17:00 μ.μ. της Παρασκευής έως
την επόμενη ημέρα, ήτοι το Σάββατο και ώρα 10:00 π.μ., με την ιδιαίτερη μνεία
ότι η ώρα παραλαβής και παράδοσης του τέκνου πρέπει να τηρείται επακριβώς. Τις
υπόλοιπες ημέρες του μήνα το ανήλικο θα διαμένει στην οικία της μητέρας του.
Σημειώνεται ότι στις περιπτώσεις (α) και (β), εφόσον ο πατέρας έχει
αποδεδειγμένα ανειλημμένες επαγγελματικές υποχρεώσεις, θα γίνεται αντικατάσταση
της μεν ημέρας της εβδομάδας (ήτοι της Τρίτης ή της Παρασκευής όποτε
προβλέπεται) με την ημέρα Πέμπτη της ίδιας εβδομάδας ή, εάν αυτό δεν είναι
εφικτό, με την Πέμπτη της αμέσως επόμενης εβδομάδος κατά τις ίδιες ώρες, του δε
Παρασκευο-σαββατοκύριακου, όποτε αυτό κατά τα ως άνω
προβλέπεται, με το Παρασκευο-σαββατοκύριακο της
αμέσως επόμενης εβδομάδας, και τις ίδιες ώρες. Η εναλλασσόμενη αυτή κατοικία θα
ισχύει για όλο το έτος, εκτός από α) την περίοδο των εορτών των
Χριστουγέννων-Πρωτοχρονιάς, κατά μεν τα έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό) αριθμό,
από τις 23 Δεκεμβρίου και ώρα 11:00 έως τις 30 Δεκεμβρίου και ώρα 18:00, το
ανήλικο τέκνο θα διαμένει με τον πατέρα του, και τις υπόλοιπες ημέρες με την
μητέρα του, κατά δε τα έτη που λήγουν σε περιττό (μονό) αριθμό από την 29π
Δεκεμβρίου και ώρα 11:00 έως την 6η Ιανουάριου και ώρα 18:00 το ανήλικο τέκνο
θα διαμένει με τον πατέρα του, και τις υπόλοιπες ημέρες θα διαμένει με την
μητέρα του, β) την περίοδο των εορτών του Πάσχα, κατά μεν τα έτη που λήγουν σε
άρτιο (ζυγό αριθμό), από Μεγάλη Τρίτη και ώρα 11:00 έως την Δευτέρα της
Διακαινησίμου και ώρα 11:00 θα διαμένει με τον πατέρα του και τις υπόλοιπες
ημέρες με την μητέρα του, κατά δε τα έτη που λήγουν σε περιττό (μονό) αριθμό
από τη Δευτέρα της Διακαινησίμου και ώρα 11:00 έως την Κυριακή του Θωμά και ώρα
11:00 θα διαμένει με τον πατέρα του και τις υπόλοιπες ημέρες της περιόδου αυτής
θα διαμένει με την μητέρα του, γ) κατά την περίοδο των θερινών διακοπών
(Ιουλίου- Αυγούστου) κατά μεν τα έτη που λήγουν σε περιττό (μονό) αριθμό από
την 1η Ιουλίου και ώρα 10:00 έως την 30η Ιουλίου και ώρα 18:00 θα διαμένει με
τον πατέρα του ενώ το υπόλοιπο χρονικό διάστημα (Αύγουστο) θα διαμένει με την
μητέρα του, κατά δε τα έτη που λήγουν σε άρτιο (ζυγό) αριθμό, από την 1ι
Αυγούστου και ώρα 10:00 έως την 30η Αυγούστου και ώρα 18:00 θα διαμένει με τον
πατέρα του και το υπόλοιπο χρονικό διάστημα (Ιούλιο) θα διαμένει με την μητέρα
του. Τα ανωτέρω θα ισχύουν εκτός αν προκύπτει άλλη έγγραφη συμφωνία μεταξύ των
διαδίκων, με την οποία από κοινού θα ρυθμίζουν το πρόγραμμα των εορτών και των
θερινών διακοπών διαφορετικά. Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις που η παραλαβή
και παράδοση θα γίνεται από την οικία και στην οικία της μητέρας, ο πατέρας θα
παραλαμβάνει το ανήλικο τέκνο από την οικία της μητέρας του κατά την έναρξη του
εκάστοτε ανωτέρω χρονικού διαστήματος μαζί με τον πατέρα του και παππού του
τέκνου από την πατρική γραμμή ή με κάποια από τις αδελφές του, και θα το
επιστρέφει στο ίδιο μέρος στη λήξη του προσωπικά ο ίδιος μαζί με τον πατέρα του
και παππού του τέκνου από την πατρική γραμμή ή με κάποια από τις αδελφές του.
Επίσης η ενάγουσα-εναγόμενη μητέρα του τέκνου μπορεί να συνοδεύεται από ένα
συγκεκριμένο άτομο από το συγγενικό ή το φιλικό της περιβάλλον. Τις ημέρες που
το ανήλικο θα διαμένει με τον ένα γονέα, ο έτερος θα έχει δυνατότητα
επικοινωνίας είτε τηλεφωνικής (με την χρήση συγκεκριμένης συσκευής κινητού
τηλεφώνου που θα χρησιμοποιείται μόνο για το σκοπό αυτό) είτε μέσω της χρήσης
διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας (viber, messenger, skype κλπ.), μόνο κάθε
πρωί μεταξύ των ωρών 07:45 με 07:55 καθώς και το απόγευμα μεταξύ των ωρών 19:00
με 20:00 και εφόσον δεν θα διαταράσσεται το πρόγραμμα σχολικών και εξωσχολικών
δραστηριοτήτων του ανηλίκου τέκνου.
Ορίζει ότι για κάθε διαφωνία των γονέων ως
προς την κατά τον ανωτέρω τρόπο άσκηση της κοινής επιμέλειας, πριν από τη
προσφυγή στο Δικαστήριο πρέπει υποχρεωτικά να προηγείται στάδιο διαμεσολάβησης
του άρθρου 5 του Ν. 4640/2019, ο δε διαμεσολαβητής θα έχει τη δυνατότητα να
καθορίσει και ένα ευρύτερο πλάνο της από κοινού άσκησης της επιμέλειας εκ
μέρους των διαδίκων, ως προς τα θέματα που αυτή ασκείται από κοινού.
Διατάσσει την παράδοση του ανήλικου τέκνου
των διαδίκων στον ενάγοντα- εναγόμενο πατέρα του κατά τις ώρες και ημέρες που
έχει οριστεί στην προπροηγούμενη διάταξη ότι θα
διαμένει το ανήλικο τέκνο του μαζί του, και την απόδοση του ανήλικου τέκνου
στην εναγόμενη-ενάγουσα μητέρα του κατά τις ώρες και ημέρες που έχει οριστεί
στην προπροηγούμενη διάταξη ότι θα διαμένει το
ανήλικο τέκνο μαζί της στο πλαίσιο της εναλλασσόμενης κατοικίας του ανήλικου
τέκνου των διαδίκων.
Απαγγέλει σε βάρος καθενός των διαδίκων
προσωπική κράτηση διάρκειας ενός (1) μηνός και χρηματική ποινή ύψους χιλίων
(1.000) ευρώ για κάθε παραβίαση της αμέσως προηγούμενης διάταξης.
Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα και για τους
δύο βαθμούς δικαιοδοσίας μεταξύ των διαδίκων.
Κρίθηκε, αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε σε
έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα, στις 24 Φεβρουαρίου
2026 χωρίς την παρουσία των διαδίκων και των πληρεξουσίων δικηγόρων τους, με
την παρουσία του Γραμματέα της έδρας.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Ο
ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ