ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ»

ΤρΔΠρΘεσ 579/2026

Σε περίπτωση θανάτου συνταξιούχου, η αναζήτηση των περιοδικών ασφαλιστικών παροχών, που είχαν καταβληθεί σε αυτόν αχρεωστήτως, χωρεί σε βάρος των νόμιμων κληρονόμων του. Στην εκδιδόμενη, καταλογιστική πράξη πρέπει όχι μόνο να προσδιορίζονται ονομαστικά οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος συνταξιούχου, αλλά και το ποσό που οφείλει καθένας εξ αυτών κατά τον λόγο της κληρονομικής του μερίδας, διότι μόνο με τον τρόπο αυτό προσδιορίζεται επακριβώς το πρόσωπο του υπόχρεου και το ύψος της οφειλής του και καθίσταται, περαιτέρω, εφικτή η αμφισβήτηση του κύρους της πράξης αυτής ενώπιον των δικαστηρίων. Σε αντίθετη περίπτωση η καταλογιστική πράξη είναι νομικώς πλημμελής. Στο πλαίσιο ενδοστρεφούς δίκης, ο αυτεπάγγελτος έλεγχος ή η κατόπιν προβολής σχετικού ισχυρισμού εξέταση της ύπαρξης ή όχι νομικής πλημμέλειας μπορεί να οδηγήσει και σε απόρριψη της προσφυγής του ασφαλιστικού Φορέα, σε καμία, όμως, περίπτωση δεν μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση της προσβληθείσας από τον Φορέα αυτό πράξης καθ’ υπέρβαση των ορίων που τίθενται με το αίτημα της προσφυγής του. Απορρίπτει προσφυγή.

(Η απόφαση δημοσιεύεται επιμελεία του δικηγόρου Θεσσαλονίκης Γεωργίου Κωνσταντινίδη, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης ΔΠΘ-Διοικητικό Δίκαιο)

Αριθμός Απόφασης : 579/2026

ΤΟ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ Ι΄ ΤΡΙΜΕΛΕΣ

Σ υ ν ε δ ρ ί α σ ε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 9 Δεκεμβρίου 2025, με δικαστές τους: Χαρούλα Πόνη, Πρόεδρο Πρωτοδικών Δ.Δ., Μαγδαληνή Κατηρτζόγλου, Πρωτοδίκη Δ.Δ. και Κυριακή Σαλμάνη, Πάρεδρο Δ.Δ. (Εισηγήτρια) και γραμματέα τη Σουλτάνα Λουλούδη, δικαστική υπάλληλο,

γ ι α να δικάσει την με ημερομηνία κατάθεσης και αριθμό καταχώρησης ./12.07.2019 προσφυγή,

τ ο υ Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία «Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης» (e-Ε.Φ.Κ.Α.), που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή του και για το οποίο παρέστη, με την κατατεθείσα από 04.12.2025 δήλωση κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ., ν. 2717/1999, Α΄ 97), ο πληρεξούσιος δικηγόρος, Γεώργιος Μαργαρίτης,

κ α τ ά 1) του ………………….., κατοίκου Θεσσαλονίκης (οδός …………………., Ελευθέριο – Κορδελιό) και 2) του ………………… του ………………………, κατοίκου, εν ζωή, Θεσσαλονίκης (οδός ………………..), ο οποίος απεβίωσε, τη δε βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζουν οι θυγατέρες και νόμιμες κληρονόμοι του α) ………………………, κάτοικος Βερολίνου Γερμανίας (οδός …………………..), και β) ………………., κάτοικος ……………. Γερμανίας (οδός ………………….), για τους οποίους παρέστη, με την κατατεθείσα από 09.12.2025 δήλωση κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κ.Δ.Δ., ο πληρεξούσιος δικηγόρος, Γεώργιος Κωνσταντινίδης.

Το Δικαστήριο μετά τη συνεδρίαση συνήλθε σε διάσκεψη και, αφού μελέτησε τη δικογραφία και σκέφτηκε κατά το νόμο,

Η κρίση του είναι η εξής:

1. Επειδή, η υπό κρίση προσφυγή, για την άσκηση της οποίας δεν απαιτείται κατά νόμο η καταβολή παραβόλου [άρθρο 62 παρ. 3 Θ΄ ν. 4387/2016 (Α΄ 85), όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 31 ν. 4445/2016 (Α΄ 236)], νομίμως επαναφέρεται προς συζήτηση μετά την έκδοση της υπ’ αριθμ. 662/2023 απόφασης του παρόντος Δικαστηρίου (Τμήμα Δ΄ - Τριμελές), με την οποία, αφενός, διακόπηκε βιαίως η δίκη κατ’ άρθρο 140 του Κ.Δ.Δ. ως προς τον καθ’ ου …………………., ο οποίος απεβίωσε στις 12.04.2021, και συνεχίσθηκε, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 141 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, από τις νόμιμες κληρονόμους του, ………………………., οι οποίες διόρισαν πληρεξούσιό τους δικηγόρο τον Γεώργιο Κωνσταντινίδη, αφετέρου, ανεστάλη η πρόοδος της δίκης μέχρι τη δημοσίευση των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας επί: α) του εισαχθέντος ενώπιόν του, με τις από 16.04.2021 και 19.10.2021 (αριθμός κατάθεσης ./2021) πράξεις της Προέδρου του Α΄ Τμήματος αυτού, προδικαστικού ερωτήματος, που διατυπώθηκε με την 104/2021 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, καθώς και β) του εισαχθέντος με την από 04.05.2022 (αριθμός κατάθεσης ./2022) πράξη του Προέδρου του αυτού ως άνω Τμήματος, προδικαστικού ερωτήματος που διατυπώθηκε με την 1563/2022 απόφαση του Μονομελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, αντιστοίχως. Ήδη, επί των ανωτέρω προδικαστικών ερωτημάτων εκδόθηκαν η 2137/2024 απόφαση του Α΄ Τμήματος (σε επταμελή σύνθεση) και η 532/2025 απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, αντιστοίχως.

2. Επειδή, με την κρινόμενη προσφυγή ζητείται παραδεκτώς η ακύρωση της υπ’ αριθμ. ./Συν. ./21.06.2019 απόφασης της Β΄ Τοπικής Διοικητικής Επιτροπής (Τ.Δ.Ε.) του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Μισθωτών Θεσσαλονίκης του Ε.Φ.Κ.Α., με την οποία έγινε δεκτή η ./20.07.2016 ένσταση των καθ’ ων η προσφυγή, ………………… και ………………….., κατά της ./26.02.2016 απόφασης του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ.. Με την τελευταία ανακλήθηκε η ./08.12.2006 απόφαση του ίδιου οργάνου, επανήλθε σε ισχύ η ./14.11.2005 απόφαση της Διευθύντριας Συντάξεων του προαναφερθέντος Υποκαταστήματος του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. και καταλογίστηκαν σε βάρος της ιδιαίτερης περιουσίας των ως άνω καθ’ ων (……………….), ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων της θανούσας μητέρας τους, ………………………., και κατά τον λόγο της κληρονομικής μερίδας εκάστου, τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά της σύνταξης που αυτή εισέπραξε από 01.10.2005 έως 30.09.2007, ως προσαύξηση στο βασικό ποσό της σύνταξής της, λόγω απόλυτης αναπηρίας. Εξάλλου, με την προσβαλλόμενη απόφαση της Τ.Δ.Ε. κρίθηκε ότι οι ενιστάμενοι δεν όφειλαν να επιστρέψουν τα εν λόγω ποσά στον προσφεύγοντα ασφαλιστικό Οργανισμό.

3. Επειδή, ο Αστικός Κώδικας (π.δ. 456/1984, Α΄ 164) ορίζει στο άρθρο 1710 ότι: «Κατά το θάνατο του προσώπου η περιουσία του ως σύνολο (κληρονομία)περιέρχεται από το νόμο ή από διαθήκη σε ένα ή περισσότερα πρόσωπα (κληρονόμοι). Η κληρονομική διαδοχή από το νόμο επέρχεται όταν δεν υπάρχει διαθήκη, ή όταν η διαδοχή από διαθήκη ματαιωθεί ολικά ή μερικά», στο άρθρο 1846 ότι: «Ο κληρονόμος αποκτά αυτοδικαίως την κληρονομία μόλις γίνει η επαγωγή, με την επιφύλαξη της διάταξης του άρθρου 1198», στο άρθρο 1884 ότι: «Αν οι κληρονόμοι είναι περισσότεροι, η κληρονομία γίνεται κοινή κατά το λόγο της μερίδας του καθενός. [...]», στο άρθρο 1885 ότι: «Οι απαιτήσεις και τα χρέη της κληρονομίας διαιρούνται αυτοδικαίως μεταξύ των συγκληρονόμων ανάλογα με τη μερίδα του καθενός», στο άρθρο 1901 ότι: «Ο κληρονόμος ευθύνεται και με τη δική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας. [...]» και στο άρθρο 2026 ότι: «Οι αξιώσεις κατά της κληρονομίας ασκούνται κατά του κληρονόμου […]». Από τις ανωτέρω διατάξεις του Αστικού Κώδικα, ιδίως δε του άρθρου 1885 αυτού, συνάγεται ότι απαιτήσεις ή χρέη της κληρονομιάς με χρηματικό αντικείμενο ή αφορώντα σε διαιρετή παροχή δεν καθίστανται κοινά, αλλά μερίζονται από τον νόμο και διαιρούνται αυτοδικαίως, μεταξύ των συγκληρονόμων, ανεξάρτητα από το είδος της κληρονομικής διαδοχής, ανάλογα με την κληρονομική τους μερίδα (βλ. ΑΠ 1208/2018, 1455/2014, 545/2013). Η κληρονομική μερίδα κάθε κληρονόμου εκφράζεται σε κλάσμα, εφόσον δε οι κληρονόμοι εγκαταστάθηκαν επί δήλων πραγμάτων, το ποσοστό του κάθε κληρονόμου επί της όλης κληρονομίας προσδιορίζεται από την αναλογία της αξίας των δήλων προς την αξία της όλης κληρονομιαίας περιουσίας (βλ. ΣτΕ 201/2025, 1561/2023, ΑΠ 1389/2004).

4. Επειδή, περαιτέρω, στο άρθρο 40 παρ. 4 του α.ν. 1846/1951(Α΄ 179), ορίσθηκε ότι: «Πάσα παροχή εις χρήμα αχρεωστήτως καταβληθείσα υπό του Ι.Κ.Α. ως και η αξία των εις είδος τοιούτων, τα της αποτιμήσεως των οποίων θέλει προσδιορίσει Κανονισμός, επιστρέφονται εντόκως προς 5%, αναζητούνται δε κατά τις διατάξεις περί αναγκαστικής εισπράξεως των καθυστερουμένων εισφορών του Ιδρύματος [...]». Εξάλλου, στο άρθρο 103 του ν. 4387/2016 (Α΄ 85) ορίσθηκε ότι: «1. Κάθε παροχή που έχει καταβληθεί από το Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. αχρεώστητα, επιστρέφεται ανεξαρτήτως υπαιτιότητας του λαβόντος και αναζητείται, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΕΔΕ. Σε περίπτωση υπαιτιότητάς του αναζητείται εντόκως, με επιτόκιο 3% [...]. Ο καταλογισμός και ο τυχόν διενεργούμενος συμψηφισμός εκτελείται με απόφαση του Διευθυντή του αρμοδίου Υποκαταστήματος. 2. Εάν ο οφειλέτης του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. αποβιώσει, οι οφειλές του συμψηφίζονται με τυχόν οφειλόμενες σε αυτόν και στους νόμιμους κληρονόμους του αναδρομικές παροχές, προς απομείωση του χρέους, ενώ το υπόλοιπο ποσό αναζητείται από αυτούς κατά την κληρονομική τους μερίδα, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε. […] Εφόσον η οφειλή δεν είχε βεβαιωθεί όσο ο οφειλέτης βρισκόταν εν ζωή, εκδίδεται απόφαση από τον αρμόδιο Διευθυντή, με την οποία καθίστανται υπόχρεοι προς εξόφληση της οφειλής οι νόμιμοι κληρονόμοι του, με τις προαναφερθείσες διαδικασίες του Κ.Ε.Δ.Ε. και του συμψηφισμού οφειλών προς τις καταβαλλόμενες παροχές. 3.[…]».

5. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι σε περίπτωση θανάτου συνταξιούχου του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. (και ήδη e-Ε.Φ.Κ.Α.), η αναζήτηση των περιοδικών ασφαλιστικών παροχών, που είχαν καταβληθεί σε αυτόν αχρεωστήτως, χωρεί σε βάρος των νόμιμων κληρονόμων του (βλ. ΣτΕ 7μ.1522/1987, πρβλ. ΣτΕ 2058-2057/2022, 1718/2013, 3203/2011). Στην εκδιδόμενη, δε, προς τούτο καταλογιστική πράξη πρέπει όχι μόνο να προσδιορίζονται ονομαστικά οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος συνταξιούχου, αλλά και το ποσό που οφείλει καθένας εξ αυτών κατά τον λόγο της κληρονομικής του μερίδας, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1885 του Α.Κ. και ήδη του άρθρου 103 παρ. 2 του Ν. 4387/2016, διότι μόνο με τον τρόπο αυτό προσδιορίζεται επακριβώς το πρόσωπο του υπόχρεου και το ύψος της οφειλής του (πρβλ. ΣτΕ 1718/2013, 1069/2001, 3925/1986) και καθίσταται, περαιτέρω, εφικτή η αμφισβήτηση του κύρους της πράξης αυτής ενώπιον των δικαστηρίων (πρβλ. ΣτΕ 1069/2001, 3925/1986). Συνεπώς, καταλογιστική πράξη των αρμόδιων ασφαλιστικών οργάνων, με την οποία αναζητούνται αχρεωστήτως καταβληθείσες ασφαλιστικές παροχές από κληρονόμους αποβιώσαντος συνταξιούχου, άνευ μνείας του ποσού που οφείλεται από κάθε κληρονόμο ξεχωριστά ανάλογα με την κληρονομική του μερίδα, και χωρίς να προσδιορίζεται η ταυτότητα καθενός από αυτούς, είναι νομικώς πλημμελής (βλ. ΔΕφΛαρ 460, 425, 123/2024, ΔΕφΑθ 2975/2025, 3115, 2722, 2192/2023, ΔΕφΘεσ 1841/2025, 1946/2022, 1754/2023, πρβλ. ΣτΕ 2058-2057/2022, 1069/2001, 3925/1986). Σύμφωνα, εξάλλου, με το άρθρο 79 παρ. 1 εδ. β΄ περ. β΄ Κ.Δ.Δ., τα δικαστήρια της ουσίας υποχρεούνται να εξετάζουν και αυτεπαγγέλτως την ως άνω πλημμέλεια (πρβλ. ΣτΕ 1015/1990, 2975/1988), ενώ δεν έχουν εξουσία να μεταρρυθμίσουν την παράνομη καταλογιστική πράξη, προβαίνοντας το πρώτον εκείνα σε επιμερισμό της συνολικής οφειλής (πρβλ. ΣτΕ 2000/2021, 1069/2001, 2081/1993, 2976-2975/1988, 412/1988, 3926-3925/1986), βάσει κληρονομητηρίου (πρβλ. ΣτΕ 3925/1986) ή άλλων σχετικών εγγράφων (πρβλ. ΣτΕ 2975/1988), που τυχόν προσκομίζονται. Στο πλαίσιο, ωστόσο, ενδοστρεφούς δίκης, ο αυτεπάγγελτος έλεγχος ή η κατόπιν προβολής σχετικού ισχυρισμού εξέταση της ύπαρξης ή όχι νομικής πλημμέλειας μπορεί να οδηγήσει και σε απόρριψη της προσφυγής του ασφαλιστικού Φορέα, σε καμία, όμως, περίπτωση δεν μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση της προσβληθείσας από τον Φορέα αυτό πράξης καθ’ υπέρβαση των ορίων που τίθενται με το αίτημα της προσφυγής του (βλ. ΣτΕ 2181/2015, ΔΕφΘεσ 648/2018).

6. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την ./21.10.2003 απόφαση της Διευθύντριας του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης του Ι.Κ.Α. χορηγήθηκε στην ………………, μητέρα των αρχικώς καθ’ ων η προσφυγή, ………………………………………, σύνταξη λόγω θανάτου του συζύγου της, …………………, από 01.09.2003. Με την ./09.02.2004 απόφαση της Διευθύντριας Συντάξεων του ως άνω Περιφερειακού Υποκαταστήματος χορηγήθηκε στην ανωτέρω προσαύξηση του βασικού ποσού της σύνταξής της λόγω απόλυτης αναπηρίας, για το χρονικό διάστημα από 10.09.2003 έως 30.09.2005. Ακολούθως, με την υπ’ αριθμ. ./14.11.2005 απόφαση της Διευθύντριας Συντάξεων του ως άνω Υποκαταστήματος απορρίφθηκε το αίτημα της ανωτέρω συνταξιούχου για παράταση της προσαύξησης στο βασικό ποσό της σύνταξής της λόγω απόλυτης αναπηρίας, για το χρονικό διάστημα από 01.10.2005 έως 30.9.2007, καθώς με την υπ’ αριθμ. ./24.10.2005 γνωμάτευση της Α.Υ.Ε. του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ. Θεσσαλονίκης κρίθηκε ότι δεν έχρηζε συμπαράστασης ετέρου προσώπου. Κατά της απόφασης αυτής, η συνταξιούχος υπέβαλε ένσταση ενώπιον της Τ.Δ.Ε. του Περιφερειακού Υποκαταστήματος του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ. Θεσσαλονίκης, η οποία έγινε δεκτή με την ./Συν. ./02.08.2006 απόφασή της. Σε εκτέλεση της απόφασης αυτής, εκδόθηκε η ./08.12.2006 απόφαση του Διευθυντή του ίδιου Υποκαταστήματος, με την οποία ανακλήθηκε η προαναφερθείσα ./14.11.2005 απόφαση της Διευθύντριας Συντάξεων και επαναχορηγήθηκε προσαύξηση στη σύνταξη της ενδιαφερομένης, λόγω απόλυτης αναπηρίας, για το χρονικό διάστημα από 01.10.2005 μέχρι 30.09.2007, με την επιφύλαξη ανάκλησής της και αναζήτησης κάθε ποσού σύνταξης που θα εισπραχθεί, σε περίπτωση που γίνει δεκτή προσφυγή του εν λόγω ασφαλιστικού Φορέα ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Εν τω μεταξύ, κατά της ανωτέρω απόφασης της Τ.Δ.Ε. ασκήθηκε προσφυγή από το Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.ΑΜ. ενώπιον του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία έγινε δεκτή με την υπ’ αριθμ. 1136/2007 απόφαση του Ζ΄ Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου και, αφού κρίθηκε ότι η ………………….. δεν εδικαιούτο να λάβει προσαύξηση του βασικού ποσού της σύνταξής της λόγω απόλυτης αναπηρίας για το χρονικό διάστημα από 01.10.2005 έως 30.09.2007, ακυρώθηκε η υπ’ αριθμ. ./Συν. ./02.08.2006 απόφαση της Τ.Δ.Ε.. Η ως άνω συνταξιούχος απεβίωσε στις 25.08.2015 και κατέλιπε πλησιέστερους συγγενείς και νομίμους εξ αδιαθέτου κληρονόμους τα τέκνα της, ……………………. [σχετ. η ../26.08.2015 ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιαρχείου Δημοτικής Ενότητας Ελευθέριου-Κορδελιού του Δήμου Κορδελιού-Ευόσμου Θεσσαλονίκης, το ./27.11.2015 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του ως άνω Δήμου και τα ./30.11.2015 και ./30.11.2015 πιστοποιητικά περί μη δημοσίευσης διαθήκης και περί μη αποποίησης της κληρονομίας, αντίστοιχα, του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης]. Ακολούθως, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. ./26.02.2016 απόφαση του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., με την οποία ανακλήθηκε η πιο πάνω υπ’ αριθμ. ./08.12.2006 απόφαση του ίδιου οργάνου και επανήλθε σε ισχύ η προαναφερθείσα ./14.11.2005 απόφαση της Διευθύντριας Συντάξεων του ίδιου Υποκαταστήματος, καταλογίστηκαν δε σε βάρος της ιδιαίτερης περιουσίας των ………………………….., εξ αδιαθέτου κληρονόμων της θανούσας συνταξιούχου, σε ποσό που αντιστοιχεί στον καθένα ως οφειλή προς το Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά της σύνταξης που η ανωτέρω εισέπραξε από 01.10.2005 έως 30.09.2007, ως προσαύξηση στο ποσό της σύνταξής της, λόγω απόλυτης αναπηρίας, για το ίδιο χρονικό διάστημα, αναζητούμενα σύμφωνα με τις διατάξεις της αναγκαστικής είσπραξης των καθυστερούμενων οφειλών του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. εντόκως προς 5% και εφάπαξ ή με τις διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε., σύμφωνα με το άρθρο 40 παρ. 4 του α.ν. 1846/1951. Κατά της ως άνω ./26.02.2016 απόφασης, οι ανωτέρω καταλογισθέντες κληρονόμοι της θανούσας άσκησαν την υπ’ αριθμ. πρωτ. ./20.07.2016 ένσταση, όπως συμπληρώθηκε με το από 21.06.2019 υπόμνημα, προβάλλοντας: α) καλή πίστη της θανούσας μητέρας τους και των ίδιων, οι οποίοι δεν γνώριζαν το ποσό που η πρώτη λάμβανε ως σύνταξη, β) διακινδύνευση της διαβίωσής τους σε περίπτωση επιστροφής της αχρεώστητης παροχής, γ) παρέλευση του ευλόγου χρόνου των πέντε ετών από την είσπραξη του επίδικου ποσού, δ) γνωστοποίηση σε αυτούς της καταλογιστικής πράξης, ήτοι της ύπαρξης του χρέους, στις 28.05.2016 και του ποσού που αντιστοιχεί στην αχρεώστητη παροχή στις 19.09.2016 (ημερομηνίες, οι οποίες, πάντως, δεν αμφισβητούνται από το προσφεύγον), δυνάμει της υπ’ αριθμ. ./12.08.2016 ατομικής ειδοποίησης, ότε και προέβησαν σε δηλώσεις αποποίησης της κληρονομιάς της θανούσας μητέρας τους (σχετ. οι υπ’ αριθμ. ./19.09.2016 και ./19.09.2016 εκθέσεις δήλωσης απολύτου αποποίησης κληρονομίας του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης) και ε) ένσταση δεκαετούς παραγραφής του δικαιώματος του ασφαλιστικού Φορέα προς είσπραξη της επίμαχης χρηματικής του απαίτησης. Η Β΄ Τ.Δ.Ε. του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Μισθωτών Θεσσαλονίκης του Ε.Φ.Κ.Α. δέχθηκε, με την υπ’ αριθμ. ./Συν. ./21.06.2019 απόφασή της την ως άνω ένσταση, απαλλάσσοντας τους ενισταμένους από την υποχρέωση επιστροφής της επίδικης αχρεώστητης παροχής για το χρονικό διάστημα από 01.10.2005 έως 30.09.2007, κατ’ εφαρμογή της χρηστής διοίκησης, καθώς αυτοί τελούσαν σε καλή πίστη, παρήλθε ο εύλογος χρόνος της πενταετίας από την είσπραξη της αχρεώστητης παροχής και η επιστροφή της τελευταίας θα είχε απρόβλεπτες και δυσμενείς για τη διαβίωσή τους συνέπειες.

7. Επειδή, ήδη, με την κρινόμενη προσφυγή, το προσφεύγον επιδιώκει την ακύρωση της ανωτέρω απόφασης της Τ.Δ.Ε., προβάλλοντας ότι η τελευταία έσφαλε με την προσβαλλόμενη απόφασή της, καθώς παρέβλεψε ότι η υπ’ αριθμ. ./26.02.2016 απόφαση του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ. Θεσσαλονίκης εκδόθηκε στο πλαίσιο της νόμιμης υποχρέωσης της Διοίκησης προς συμμόρφωση και εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων και, εν προκειμένω, της 1136/2007 απόφασης του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Συναφώς, υποστηρίζει ότι ισχύει απαρέγκλιτα ο κανόνας που θέτει η διάταξη του άρθρου 40 παρ. 4 του Α.Ν. 1846/1951 περί επιστροφής των αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών εντόκως και δεν εξετάζεται το ζήτημα της καλόπιστης ή μη είσπραξης των παροχών από τον διοικούμενο, όπως εσφαλμένως υπέλαβε η Τ.Δ.Ε.. Ακόμη, το προσφεύγον προβάλλει ότι η συνδρομή του στοιχείου του δόλου στο πρόσωπο των κληρονόμων δεν έπρεπε να εξετασθεί από την Τ.Δ.Ε., καθώς αυτοί ευθύνονται αντικειμενικά για τα χρέη της κληρονομίας και, εν προκειμένω, για την επίδικη αχρεώστητη παροχή σε ποσό που αναλογεί στον καθένα, με τόκο 5% και εφάπαξ. Τέλος, ισχυρίζεται πως σύμφωνα με τις διατάξεις της περ. 2 της υποπαρ. 6 της παρ. ΙΑ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012, από τις 12.11.2012, οι σχετικές αξιώσεις του ασφαλιστικού Οργανισμού προς επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών υπόκεινται σε εικοσαετή παραγραφή, που αρχίζει από το τέλος του έτους εντός του οποίου έγινε η τελευταία καταβολή. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του, το προσφεύγον προσκομίζει, μεταξύ άλλων, το υπ’ αριθμ. ./18.01.2023 έγγραφο της Προϊσταμένης του Α΄ Τμήματος Συντάξεων της Θ΄ Τοπικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης του e-Ε.Φ.Κ.Α., στο οποίο αναφέρεται ότι σε εκτέλεση της ./26.02.2016 καταλογιστικής απόφασης σε βάρος των κληρονόμων της ……………………., «καταλογίστηκε το ποσό των 7.939,08 ευρώ, που αποτελείται από 5.459,54 ευρώ κεφάλαιο και 2.479,54 ευρώ τόκους. Όπως προκύπτει από το από 26.05.2016 έγγραφο περί επιμερισμού και ανάλυσης της οφειλής (το οποίο, πάντως, δεν προσκομίζεται ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου), αυτή επιμερίστηκε στους ανωτέρω ανάλογα με την κληρονομική τους μερίδα ως εξής: στον ……………. καταλογίστηκε κεφάλαιο 2.729,77 ευρώ και τόκοι 1.239,77 ευρώ, ήτοι συνολικό ποσό 3.969,54 ευρώ, και στον ……………………. καταλογίστηκε κεφάλαιο 2.729,77 ευρώ και τόκοι 1.239,77 ευρώ, ήτοι συνολικό ποσό 3.969,54 ευρώ». Αντιθέτως, οι καθ’ ων, με τα νομίμως κατατεθέντα στις 26.02.2021 και 11.12.2025 υπομνήματά τους, προβάλλουν, μεταξύ άλλων, ότι η κρινόμενη προσφυγή τυγχάνει νόμω αβάσιμη, καθώς η υπ’ αριθμ. ./26.02.2016 απόφαση του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. είναι νομικά πλημμελής ως αόριστη, διότι δεν καταλογίζει συγκεκριμένο ποσό οφειλής βάσει κληρονομικής μερίδας σε έκαστο εξ αυτών ως κληρονόμο της θανούσας, …………………., κατά παραβίαση του δικαιώματός τους να αμυνθούν αποτελεσματικά κατά του κύρους της πράξης και του ύψους της οφειλής που τους καταλογίστηκε. Αλυσιτελώς, δε, κατά τους ισχυρισμούς τους, προσκομίζεται το υπ’ αριθμ. ./18.01.2023 έγγραφο της Προϊσταμένης του Α΄ Τμήματος Συντάξεων της Θ΄ Τοπικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης του e-Ε.Φ.Κ.Α., διότι δεν είναι δυνατό να προσδιορίζονται ποσά σε χρόνο μεταγενέστερο της αρχικής πράξης καταλογισμού και, μάλιστα, σε εκτέλεση μιας αόριστης και μη νόμιμης τέτοιας πράξης. Τέλος, ισχυρίζονται ότι έλαβαν το πρώτον γνώση του ποσού της αχρεώστητης παροχής με την υπ’ αριθμ. ./12.08.2016 ατομική ειδοποίηση του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Κ.Ε.Α.Ο. Θεσσαλονίκης σε βάρος του …………………………, ήτοι έξι μήνες μετά την έκδοση της επίδικης καταλογιστικής πράξης.

8. Επειδή, υπό τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι, στην προκειμένη περίπτωση, με την υπ’ αριθμ. ./26.02.2016 απόφαση του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., με την οποία ανακλήθηκε η υπ’ αριθμ. ./08.12.2006 απόφαση του ίδιου οργάνου και επανήλθε σε ισχύ η ./14.11.2005 απόφαση της Διευθύντριας Συντάξεων του ίδιου Υποκαταστήματος, καταλογίστηκαν σε βάρος της ιδιαίτερης περιουσίας των ……………………, εξ αδιαθέτου κληρονόμων της θανούσας συνταξιούχου, σε ποσό που αντιστοιχεί στον καθένα ως οφειλή προς το Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. και ήδη e-Ε.Φ.Κ.Α., τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά της σύνταξης που η ανωτέρω εισέπραξε από 01.10.2005 έως 30.09.2007, ως προσαύξηση στο ποσό της σύνταξής της, λόγω απόλυτης αναπηρίας, για το ίδιο χρονικό διάστημα, εντόκως προς 5% και εφάπαξ ή με τις διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε., σύμφωνα με το άρθρο 40 παρ. 4 του α.ν. 1846/1951. Ωστόσο, δεν αναφέρεται στο σώμα της απόφασης αυτής το ύψος του καταλογιζόμενου ποσού και δεν γίνεται στην εν λόγω πράξη επιμερισμός αυτού κατά τον λόγο της κληρονομικής μερίδας εκάστου κληρονόμου. Για το λόγο αυτό, που βασίμως προβάλλεται από τους καθ’ ων, λαμβάνεται δε υπόψη και αυτεπαγγέλτως, σύμφωνα με το άρθρο 79 παρ. 1 περ. β΄ του Κ.Δ.Δ., το Δικαστήριο κρίνει ότι η υπ’ αριθμ. ./26.02.2016 απόφαση του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Θεσσαλονίκης του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. είναι νομικώς πλημμελής. Εξάλλου, η εν λόγω πλημμέλεια δεν μπορεί να θεραπευτεί από τον μεταγενέστερο προσδιορισμό από τη Διοίκηση των ποσών της οφειλής εκάστου εκ των κληρονόμων, κατά τον λόγο της κληρονομικής του μερίδας (βλ. ΔΕφΘεσ 1841/2025), όπως εν προκειμένω, από το υπ’ αριθμ. ./18.01.2023 έγγραφο της Προϊσταμένης του Α΄ Τμήματος Συντάξεων της Θ΄ Τοπικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης του προσφεύγοντος Φορέα. Συνεπώς, ορθώς η Τ.Δ.Ε. έκανε δεκτή με την υπ’ αριθμ. ./Συν. ./21.06.2019 απόφασή της, έστω και με διαφορετική αιτιολογία, την ένσταση των καθ’ ων κατά της οικείας καταλογιστικής απόφασης. Δεδομένου, όμως, ότι η ανωτέρω νομική πλημμέλεια διαπιστώθηκε στο πλαίσιο ενδοστρεφούς δίκης, το Δικαστήριο περιορίζεται, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην πέμπτη σκέψη της παρούσας, στην απόρριψη της κρινόμενης προσφυγής του προσφεύγοντος ασφαλιστικού Φορέα. Και τούτο, ανεξάρτητα από τυχόν έλλειψη ενεργητικής νομιμοποίησης του e-Ε.Φ.Κ.Α. να ασκήσει την υπό κρίση προσφυγή με βάση το αντικείμενο της επίδικης διαφοράς [άρθρα 33 παρ. 4 του ν. 702/1977 (Α΄ 268), 138 παρ. 1Α υποπαρ. 3 του ν. 4052/2012 (Α΄ 41) και 55 του ν. 4144/2013 (Α΄ 88)], όπως αυτό προσδιορίζεται για τους καθ’ ων κατά τον λόγο της κληρονομικής τους μερίδας.

9. Επειδή, κατ’ ακολουθίαν, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί και να καταλογιστούν σε βάρος του προσφεύγοντος Φορέα τα δικαστικά έξοδα των καθ’ ων, τα οποία ανέρχονται στο ποσό των 298 ευρώ [άρθρο 275 παρ. 1 εδ. α’, 4 περ. γ’, 6 και 6 του Κ.Δ.Δ. σε συνδυασμό με το Παράρτημα Ι του ν. 4194/2013 (Α΄ 208), όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από νέο Παράρτημα με το άρθρο 7 παρ. 14 του ν. 4205/2013 (Α΄ 242)].

Δ Ι Α Τ Α Υ Τ Α

Απορρίπτει την προσφυγή.

Καταλογίζει σε βάρος του προσφεύγοντος Φορέα τα δικαστικά έξοδα των καθ’ ων, ποσού 298 ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 26 Ιανουαρίου 2026 και η απόφαση δημοσιεύτηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση, στις 27 Φεβρουαρίου 2026.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ

ΧΑΡΟΥΛΑ ΠΟΝΗ ΣΑΛΜΑΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ