ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ»

ΣτΕ 553/2026

Αυτοδίκαιη άρση κατά του υπόχρεου παραβάτη  των επιβληθέντων προληπτικών  ή διασφαλιστικών  του δημοσίου συμφέροντος μέτρων άμεσου και επείγοντος χαρακτήρα, μετά την πάροδο πενταετίας από την επιβολή της καταλογιστικής πράξης και υποχρέωση της αρμόδιας Αρχής να προβεί στην άρση των επιβληθέντων με την δια της προσφυγής προσβληθείσα πράξη μέτρων διασφάλισης των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς να απαιτείται η υποβολή αιτήσεως από την αναιρεσείουσα,  κατ’  άρθρο 46 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ήτοι μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 47 παρ. 9 του ν. 4223/2013 (Α΄ 287) και στην τροποποίησή του με το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 4337/2015 (Α΄ 129) και, πάντως, προ της εκ νέου τροποποιήσεώς του με το άρθρο 33 του ν. 4646/2019 (Α΄ 201), λόγω διαπίστωσης, βάσει  ειδικής έκθεσης ελέγχου από την  Φορολογική Διοίκηση,  μη απόδοσης παρακρατούμενων, επιρριπτόμενων φόρων, τελών και εισφορών με σκοπό τη μη πληρωμή συνολικά στο Δημόσιο ποσού πάνω από εκατόν πενήντα χιλιάδες (150.000) ευρώ.

(Η απόφαση δημοσιεύεται επιμελεία του δικηγόρου Αθηνών Βασίλειου Α. Γεωργίου)

Αριθμός 553/2026

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ Β΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 19 Οκτωβρίου 2022, με την εξής σύνθεση: Κωνσταντίνος Κουσούλης, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Παναγιώτης Τσούκας, Κωνσταντία Λαζαράκη, Σύμβουλοι, Αγγελική Χαϊδά, Δημήτριος Ζιαμπάρας, Πάρεδροι. Γραμματέας η Αναστασία Ζυγουρίτσα, Γραμματέας του Β΄ Τμήματος.

Για να δικάσει την από 14 Ιουνίου 2018 αίτηση:

της ..., κατοίκου Βάρης Αττικής (...), η οποία δεν παρέστη, αλλά ο δικηγόρος που υπογράφει την αίτηση νομιμοποιήθηκε με συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο,

κατά της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), η οποία παρέστη με τη Γεωργία Μπουρδάκου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και η οποία κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 4509/2017, περί μη εμφανίσεώς της.

Με την αίτηση αυτή η αναιρεσείουσα επιδιώκει να αναιρεθεί η υπ’ αριθ. 746/2018 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Συμβούλου Παναγιώτη Τσούκα.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι

Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α

Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο

1. Επειδή, για την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (υπ’ αριθ. ./ 14.6.2018 e-παράβολο).

2. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση ζητείται η αναίρεση της 746/2018 αποφάσεως του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών (προεδρική διαδικασία), με την οποία απορρίφθηκε η από 29.11.2016 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας κατά της ./7.10.2016 πράξεως του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων του Υπουργείου Οικονομικών. Με την πράξη αυτή είχε απορριφθεί η ./9.5.2016 ενδικοφανής προσφυγή που η ήδη αναιρεσείουσα είχε ασκήσει κατά της ./31.3.2016 πράξεως του Προϊσταμένου του Κέντρου Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων, με την οποία της είχαν επιβληθεί μέτρα διασφαλίσεως των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου.

3. Επειδή, στο άρθρο 46 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ήτοι μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 47 παρ. 9 του ν. 4223/2013 (Α΄ 287) και στην τροποποίησή του με το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 4337/2015 (Α΄ 129) και, πάντως, προ της εκ νέου τροποποιήσεώς του με το άρθρο 33 του ν. 4646/2019 (Α΄ 201), ορίζεται ότι: «1. … 5. Εφόσον η Φορολογική Διοίκηση διαπιστώνει μη απόδοση […] παρακρατούμενων, επιρριπτόμενων φόρων, τελών και εισφορών με σκοπό τη μη πληρωμή συνολικά στο Δημόσιο ποσού πάνω από εκατόν πενήντα χιλιάδες (150.000) ευρώ, […] μπορεί, βάσει ειδικής έκθεσης ελέγχου, να επιβάλλει σε βάρος του υπόχρεου παραβάτη προληπτικά ή διασφαλιστικά του δημοσίου συμφέροντος μέτρα άμεσου και επείγοντος χαρακτήρα. Ειδικότερα η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να μην παραλαμβάνει και να μην χορηγεί έγγραφα που απαιτούνται για τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων. Στην περίπτωση αυτή δεσμεύεται το πενήντα τοις εκατό (50%) των καταθέσεων, των πάσης φύσεως λογαριασμών και παρακαταθηκών και του περιεχομένου των θυρίδων του υπόχρεου παραβάτη. Το μη χρηματικό περιεχόμενο θυρίδων και οι μη χρηματικές παρακαταθήκες δεσμεύονται στο σύνολό τους. 6. Τα μέτρα της παραγράφου 5 επιβάλλονται σωρευτικά σε βάρος των ομορρύθμων εταίρων προσωπικών εταιριών, καθώς και σε βάρος κάθε προσώπου εντεταλμένου από οποιαδήποτε αιτία στη διοίκηση ή διαχείριση ή εκπροσώπηση οποιουδήποτε νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας από τη γένεση της υποχρέωσης απόδοσης ή από το χρόνο της διάπραξης, κατά περίπτωση, και μέχρι την ενεργοποίηση των μέτρων, ανεξάρτητα αν έχουν αποβάλει την ιδιότητα αυτή με οποιονδήποτε τρόπο ή για οποιαδήποτε αιτία. Με απόφαση του Γενικού Γραμματέα εξειδικεύονται τα πρόσωπα της προηγούμενης παραγράφου, καθορίζονται οι περιπτώσεις κατά τις οποίες τα μέτρα αίρονται εν όλω ή εν μέρει και οι περιπτώσεις μη εφαρμογής τους, προσδιορίζεται ο χρόνος διατήρησης αυτών και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα ...». Κατ’ εξουσιοδότηση της τελευταίας αυτής διατάξεως εκδόθηκε η ΠΟΛ. 1282/2013 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων (Β΄ 54/16.1.2014), με την οποία ορίσθηκε, στο άρθρο 6 (“Περιπτώσεις ολικής ή μερικής άρσης των μέτρων”), ότι «1. … 2. Τα μέτρα της παραγράφου 5 του άρθρου 46 του Ν. 4174/2013 αίρονται υποχρεωτικά στο σύνολό τους: α) […] β) εφόσον παύουν να υφίστανται οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους, λόγω έκδοσης απόφασης από την Υπηρεσία Εσωτερικής Επανεξέτασης που ακυρώνει για λόγους ουσίας ή τροποποιεί τις οικείες των μέτρων πράξεις προσδιορισμού [των φόρων], ή κατόπιν οριστικής απόφασης του διοικητικού δικαστηρίου που ακυρώνει για λόγους ουσίας ή τροποποιεί τις οικείες αποφάσεις της Υπηρεσίας Εσωτερικής Επανεξέτασης [επί των ως άνω πράξεων], γ) μετά την πάροδο πέντε (5) ετών από την έκδοση των οικείων πράξεων προσδιορισμού των φόρων […] 6. Σε κάθε περίπτωση εφαρμογής των διατάξεων των προηγούμενων παραγράφων του παρόντος άρθρου η φορολογική Αρχή που εξέδωσε την πράξη διασφάλισης των συμφερόντων του Δημοσίου ενημερώνει τον παραβάτη, τα πρόσωπα της παραγράφου 6 του άρθρου 46 του ν. 4174/2013, τις υπηρεσίες και τους φορείς, κατά περίπτωση [...]». Ακολούθως, με το άρθρο μόνο (παραγρ. 7) της εκδοθείσης κατά την αυτή εξουσιοδοτική διάταξη, ΠΟΛ 1038/30-1-2015 αποφάσεως της Γενικής Γραμματέως Δημοσίων Εσόδων (Β΄ 239/17-2-2015) επανελήφθη η ρύθμιση τόσο του άρθρου 6 παρ. 2 περ. β΄ και γ΄ όσο και του άρθρου 6 παρ. 6 της προγενέστερης κανονιστικής αποφάσεως και ορίσθηκε, περαιτέρω, ότι «8. Ειδικά, τα μέτρα διασφάλισης των συμφερόντων του Δημοσίου σε περίπτωση φοροδιαφυγής, που εφαρμόστηκαν με προϊσχύουσες του ν. 4174/2013, όπως ισχύει, διατάξεις, αίρονται υποχρεωτικά στο σύνολό τους μετά την πάροδο πέντε (5) ετών από την έναρξη ισχύος του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας […], ήτοι από 1-1-2014. Η ανωτέρω προθεσμία δεν αφετηριάζεται πριν καταστούν ληξιπρόθεσμες οι οικείες των μέτρων φορολογικές οφειλές, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις».

4. Επειδή, από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι επί επιβολής των οριζομένων σε αυτές διασφαλιστικών των συμφερόντων του Δημοσίου μέτρων λόγω μη αποδόσεως φόρων, τελών κ.λπ. στοιχειοθετείται λόγος υποχρεωτικής άρσεως των μέτρων αυτών από την Διοίκηση, μεταξύ άλλων, α) εάν ακολουθήσει ακύρωση, με οριστική δικαστική απόφαση, της καταλογιστικής του φόρου, των τελών κ.λπ. πράξεως της φορολογικής Αρχής, β) εάν παρέλθει πενταετία από την έκδοση της εν λόγω καταλογιστικής πράξεως, και γ) εάν, ειδικώς για μέτρα ληφθέντα υπό το καθεστώς του άρθρου 14 του ν. 2523/1997, παρήλθε πενταετία από την έναρξη ισχύος του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ήτοι από 1-1-2014, οπότε, στην τελευταία αυτή περίπτωση, η πενταετία εκκινεί από το χρονικό σημείο κατά το οποίο κατέστησαν ληξιπρόθεσμες οι οικείες των μέτρων φορολογικές οφειλές. Προκειμένου δε να προβεί η αρμόδια Αρχή “υποχρεωτικώς” στην άρση των εν λόγω μέτρων, αλλά η εν λόγω Αρχή υποχρεούται, όπως και κατά την επιβολή των μέτρων, να ενημερώσει σχετικώς, και δη “άμεσα”, όλες τις εμπλεκόμενες δημόσιες υπηρεσίες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και την Τράπεζα της Ελλάδος (για να ενημερώσει αμέσως τα λειτουργούντα στην Ελλάδα πιστωτικά ιδρύματα), προκειμένου να παύσουν, τελικώς, να εφαρμόζονται καθ’ οιονδήποτε τρόπο τα μέτρα αυτά, «χωρίς να απαιτείται η τήρηση εκ μέρους του φορολογουμένου καμμίας άλλης διαδικασίας ή διατυπώσεως» (πρβλ. ΣτΕ 402/2020).

5. Επειδή, με την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση το εκδόσαν αυτή Διοικητικό Πρωτοδικείο βεβαιώνει ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την 9260/31.3.2016 πράξη του ο Προϊστάμενος του Κέντρου Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων επέβαλε, μεταξύ άλλων, στην ήδη αναιρεσείουσα, ως εκπρόσωπος της Εταιρείας «Εξυπηρέτηση - Αντιπροσώπευση και Εκπροσώπηση Αεροπορικών Εταιρειών - Αντιπροσώπευση και Εκπροσώπηση Ναυλωτών Αεροσκαφών - Μεταφορές - Αποθηκεύσεις - Τουριστική - Γραφείο Γενικού Τουρισμού Α.Ε.» και διακριτικό τίτλο «Interservices A.E.», τα κατ’ άρθρον 46 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013) μέτρα διασφαλίσεως των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου, για τον λόγο ότι η Εταιρεία δεν είχε καταβάλει, κατά τις διαχειριστικές περιόδους των ετών 2005 έως και 2011, «χαρτόσημο και Ο.Γ.Α. χαρτοσήμου που αναλογεί σε ταμειακές διευκολύνσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μεταξύ της […] Εταιρείας και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιρειών» και «χαρτόσημο - Ο.Γ.Α. χαρτοσήμου που αναλογεί στον δοσοληπτικό λογαριασμό του βασικού μετόχου - Προέδρου - Διευθύνοντος Συμβούλου ανά ελεγχόμενη χρήση». Τα μη καταβληθέντα ποσά χαρτοσήμου και Ο.Γ.Α. χαρτοσήμου ανέρχονται, εν συνόλω, για τις προαναφερθείσες διαχειριστικές περιόδους, σε 1.042.792,71 ευρώ. Κατά της προμνησθείσης πράξεως η ήδη αναιρεσείουσα άσκησε ενδικοφανή προσφυγή, η οποία απερρίφθη με την 145/7.10.2016 πράξη του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων του Υπουργείου Οικονομικών. Την πράξη αυτή προσέβαλε η ήδη αναιρεσείουσα με την από 29.11.2016 προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο την απέρριψε με την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση ως εκπροθέσμως ασκηθείσα. Συγκεκριμένως, την απέρριψε για τον λόγο ότι ασκήθηκε μετά την πάροδο της κατ’ άρθρον 66 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Ν. 2717/1999, Α΄ 97) τριακονθήμερης προθεσμίας που είχε αρχίσει από την ημέρα κατά την οποία σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 5 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013), θεωρείται ότι κοινοποιήθηκε νομίμως η προσβληθείσα με την προσφυγή πράξη, η οποία είχε αποσταλεί στην προσφεύγουσα (ήδη αναιρεσείουσα) με συστημένη επιστολή των ΕΛ.ΤΑ.

6. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι η προσφυγή της είχε ασκηθεί εμπρόθεσμα προβάλλοντας νομικούς και πραγματικούς ισχυρισμούς περί εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 5 παρ. 2 (εδάφ. β΄) και 5 Κ.Φ.Δ. (Ν. 4174/2013, Α΄ 170), οι οποίες προβλέπουν την κοινοποίηση πράξεων της Φορολογικής Διοικήσεως με συστημένη επιστολή, και τους όρους υπό τους οποίους η με συστημένη επιστολή κοινοποιηθείσα πράξη θεωρείται «ότι έχει νομίμως κοινοποιηθεί».

7. Επειδή, ως ελέχθη ανωτέρω (σκ. 5η), τα επίδικα μέτρα διασφαλίσεως των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου επιβλήθηκαν με την 9260/31.3.2016 πράξη του Προϊσταμένου του Κέντρου Ελέγχου Μεγάλων Επιχειρήσεων, ήτοι με πράξη που εκδόθηκε υπό την ισχύ και κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του άρθρου 46 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.

8. Επειδή, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση και από την έκθεση απόψεων της Διεύθυνσης Επιλύσεως Διαφορών προς το δικάσαν Διοικητικό Πρωτοδικείο, η οποία ως διαδικαστικό της δίκης έγγραφο παραδεκτώς λαμβάνεται υπ’ όψιν στην παρούσα κατ’ αναίρεση δίκη, οι πράξεις καταλογισμού των τελών χαρτοσήμου και Ο.Γ.Α. - χαρτοσήμου που η προμνησθείσα Εταιρεία δεν είχε καταβάλει, εκδόθηκαν το έτος 2016, με συνέπεια εντός του έτους 2021 να έχει συμπληρωθεί πενταετία από την έκδοσή τους και επομένως, η αρμόδια Αρχή υπεχρεούτο να προβεί στην άρση των επιβληθέντων με την δια της προσφυγής προσβληθείσα πράξη μέτρων διασφάλισης των συμφερόντων του Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς να απαιτείται η υποβολή αιτήσεως από την αναιρεσείουσα. Συνεπώς, εφ’ όσον από του χρόνου τούτου μέχρι της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της υποθέσεως (19.10.2022) παρήλθαν πλείονα των πέντε ετών, τα επίδικα μέτρα εις βάρος της αναιρεσείουσας ήρθησαν, και δη αυτοδικαίως, σύμφωνα με τα ανωτέρω (σκ. 4η). Κατόπιν, τούτων το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να αναβληθεί η εκδίκαση της υποθέσεως για τη δικάσιμο της 23ης Σεπτεμβρίου 2026 προκειμένου το Ελληνικό Δημόσιο να εκδώσει έως την δικάσιμο αυτή πράξη περί άρσεως των επίδικων μέτρων, οπότε, κατά τη νέα δικάσιμο, το Δικαστήριο θα κρίνει αν η εξέταση της υπό κρίση αιτήσεως εξακολουθεί να είναι λυσιτελής, λαμβανομένου, άλλωστε, υπ’ όψιν ότι η έρευνα του εν λόγω ζητήματος προηγείται της έρευνας του παραδεκτού της υπό κρίση αιτήσεως από την άποψη της συνδρομής των κατ’ άρθρον 53 παρ. 3 και 4 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8) προϋποθέσεων.

Δ ι ά τ α ύ τ α

Αναβάλλει την έκδοση οριστικής αποφάσεως, προκειμένου η αρμόδια φορολογική Αρχή να προβεί στην ενέργεια που ορίζεται στο αιτιολογικό της παρούσης.

Ορίζει νέα δικάσιμο της υποθέσεως την 23η Σεπτεμβρίου 2026 και εντέλλεται τη διενέργεια των κοινοποιήσεων με επιμέλεια της Γραμματείας του Τμήματος, κατά τα ανωτέρω οριζόμενα.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2023.

Ο Προεδρεύων Αντιπρόεδρος Η Γραμματέας του Β΄ Τμήματος

και μετά την αποχώρησή της

Η Γραμματέας

Κωνσταντίνος Κουσούλης Ευθυμία Ψωίνου

και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 22ας Απριλίου 2026.

Ο Πρόεδρος του Β´ Τμήματος Η Γραμματέας

Δημήτριος Εμμανουηλίδης Ελένη Τουρόγιαννη