ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ»
ΑΠ 1348/2026
Αναίρεση κατά απόφασης Ειρηνοδικείου - Ν. 3869/2010 -
Υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα - Ενδεχόμενος δόλος - Ανεπαρκείς αιτιολογίες -
Άρθρο 560 αριθ. 6 ΚΠολΔ -.
Παραδεκτή η απευθείας άσκηση αναίρεσης κατά οριστικής
απόφασης Ειρηνοδικείου, εκδοθείσας κατά τη διαδικασία
του Ν. 3869/2010, χωρίς προηγούμενη άσκηση έφεσης. Η προθεσμία άσκησης της
αναίρεσης αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης, εφόσον αυτή δεν υπόκειται σε
έφεση. Για τη θεμελίωση ενδεχόμενου δόλου κατά την περιέλευση του οφειλέτη σε
μόνιμη αδυναμία πληρωμών απαιτείται γνώση και αποδοχή του ενδεχομένου επέλευσης
της αδυναμίας αυτής, χωρίς να αρκεί μόνη η ανάληψη πολλαπλών δανειακών
υποχρεώσεων. Αναιρετέα, κατ' άρθρο 560
αριθ. 6 ΚΠολΔ, η απόφαση του Ειρηνοδικείου, η
οποία απέρριψε αίτηση υπαγωγής στον Ν. 3869/2010 λόγω ενδεχόμενου δόλου της οφειλέτριας, χωρίς επαρκείς αιτιολογίες ως προς τα
συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη γνώση και αποδοχή του
ενδεχομένου περιέλευσής της σε μόνιμη αδυναμία
πληρωμών. Ειδικότερα, δεν προσδιορίζονταν επαρκώς τα κρίσιμα οικονομικά
δεδομένα και οι συνθήκες ανάληψης και εξυπηρέτησης των δανειακών υποχρεώσεων,
ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της συνδρομής ενδεχόμενου
δόλου. Η έλλειψη αυτή καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής
εφαρμογής του νόμου. Δεκτή η αναίρεση. Αναπομπή της υπόθεσης στο ίδιο
δικαστήριο, με διαφορετική σύνθεση.
(Η απόφαση δημοσιεύεται επιμελεία του δικηγόρου Πειραιώς Γεωργίου
Λ. Καλτσά)
Αριθμός
1348/2026
ΤΟ
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟ0
Δ'
Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε
από τους Δικαστές: Ερασμία Λιούλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος του Αντιπρόεδρου
Σωκράτη Πλαστήρα και μετά από την 254/2025 Πράξη της Προέδρου του Αρείου
Πάγου), Ζωή Καραχάλιου, Αθανάσιο Νικολόπουλο, Μαρία Τατσέλου και Παναγιώτα
Γιαννακοπούλου, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε
σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2025, με την
παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:
Της αναιρεσείουσας: … του … κατοίκου … Αττικής, η οποία
εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Καλτσά με δήλωση του
άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.
Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την
επωνυμία., που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. 2) ανώνυμης τραπεζικής
εταιρείας με την επωνυμία, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, για
την ίδια και ως ειδικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την
επωνυμία . 3)ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία . και ήδη . που
εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, για την ίδια και ως καθολικής
διαδόχου της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία ·που εδρεύει στην Παιανία
Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. 4) πιστωτικού συνεταιρισμού περιορισμένης
ευθύνης με την επωνυμία … που εδρεύει στα Τρίκαλα και εκπροσωπείται νόμιμα. 5)
ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία … ΑΕ», που εδρεύει στην Αθήνα και
εκπροσωπείται νόμιμα, 6) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία … που
εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 7) ανώνυμης εταιρείας με την
επωνυμία «Ενιαίος Ειδικός Εκκαθαριστής Πιστωτικών Ιδρυμάτων» και δ.τ. … Ειδική Εκκαθάριση ΑΕ», που εδρεύει στο Χαλάνδρι
Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα ως ειδικής εκκαθαρίστριας
της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία … εκ των οποίων η 3η εκπροσωπήθηκε από τον
πληρεξούσιο δικηγόρο της με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ
και ο οποίος στην εν λόγω από 17-9-2025 δήλωση, καθώς και με τις κατατεθείσες
προτάσεις του, δήλωσε την ως άνω μεταβολή της επωνυμίας της αναιρεσίβλητης
εταιρείας, ενώ οι 1η, 2η, 4ος, 5η, 6η και 7η δεν παραστάθηκαν.
Της
προσθέτως υπέρ της … παρεμβαίνουσας: Ανώνυμης
εταιρείας με την επωνυμία … Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια
και Πιστώσεις» και δ.τ. (πρώην Ανώνυμη Εταιρία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και
Πιστώσεις»), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως μη δικαιούχου
και μη υπόχρεου διαδίκου, διαχειρίστριας και πληρεξούσιας των απαιτήσεων της εδρεύουσας στο και
νόμιμα εκπροσωπούμενης αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία ειδικής διαδόχου της
ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία που εδρεύει στην Αθήνα και
εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της …
με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.
Η ένδικη
διαφορά άρχισε με την από 22-9-2017 αίτηση της ήδη αναιρεσείουσας,
που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκε η 653/2020 απόφαση του
Ειρηνοδικείου Αθηνών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα
με την από 11-7-2023 αίτησή της, η δε προσθέτως παρεμβαίνουσα
με το από 30-6-2025 δικόγραφό της ζητεί τα εις αυτό αναφερόμενα.
Κατά τη
συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ζωή Καραχάλιου, που
εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο η αναιρεσείουσα,
η 3η των αναιρεσιβλήτων και η προσθέτως παρεμβαίνουσα όπως σημειώνεται πιο πάνω.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ
ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από τις
διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 Κ Πολ Δ . προκύπτει ότι αν κάποιος από
τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί αλλά
δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει
αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν ο επισπεύδων τη συζήτηση
διάδικος δεν εμφανισθεί ο ίδιος ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος στη συζήτηση
της αναίρεσης με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος συζητεί την
υπόθεση, σαν να ήταν και αυτός παρών, υπό την επιφύλαξη όμως ότι η από αυτόν
επίσπευση της συζήτησης είχε λάβει χώρα εγκύρως (Α.Π. 224/2023, Α.Π.
1152/2023). Αν αντιθέτως η επίσπευση της συζήτησης έγινε με την επιμέλεια του
αντιδίκου του διαδίκου που δεν εμφανίσθηκε κατά τη συζήτηση της αναίρεσης ή
εμφανίσθηκε, αλλά δεν έλαβε μέρος σε αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως τη νόμιμη και
εμπρόθεσμη κλήτευση αυτού. Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου ή
δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Αρειος Πάγος
κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση (Α.Π. 534/2023. Α.Π. 474/2022). Στην αντίθετη
περίπτωση, η συζήτηση προχωρεί παρά την απουσία εκείνου που έχει νόμιμα
κλητευθεί. Την κλήτευση του απολειπομένου διαδίκου
επικαλείται και αποδεικνύει ο παριστάμενος διάδικος (Α.Π. 175/2023, Α.Π.
474/2022). Σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας στη δίκη επί της αίτησης
αναίρεσης, εάν δεν κλητεύθηκε κάποιος από τους αναγκαίους ομόδικους, η συζήτηση
της αίτησης κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους, εάν όμως κλητεύθηκε αυτός νόμιμα
είτε από τον αντίδικό του, είτε από αναγκαίο ομόδικό του και δεν εμφανιστεί στη
συζήτηση, τότε θεωρείται σαν να είναι παρών και η συζήτηση χωρεί νομίμως και ως
προς τον απολειπόμενο αναγκαίο ομόδικο παρά την
απουσία του (Α.Π. 1437/2019, Α.Π. 1946/2017, Α.Π. 756/2017). Εξάλλου, στη δίκη
περί ρύθμισης οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, ο δεσμός που συνδέει τους
πιστωτές του αιτοΰντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η
ισχύς της απόφασης, που θα εκδοθεί, εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες
στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της οιονεί
αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας, κατ' άρθρο 76 παρ. 1 περ. β του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 1320/2024. Α.Π. 516/2020, Α.Π. 757/2019,
Α.Π. 1049/2017).
Στην
προκειμένη περίπτωση, από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης του
Δικαστηρίου τούτου προκύπτει ότι κατά τη συζήτηση της ένδικης από 11-7-2023
αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 653/2020 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών,
κατά τη δικάσιμο που αναγράφεται στην αρχή της παρούσας (19-9-2025), δεν
εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο οι πρώτη, δεύτερη,
τέταρτο, πέμπτη, έκτη και έβδομη των αναιρεσίβλητων.
ούτε υποβλήθηκε ως προς αυτούς δήλωση, ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνηση
της υπόθεσης (άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.).
Από τις προσκομιζόμενες μετ' επικλήσεως από την επισπεύδουσα τη συζήτηση της
αναίρεσης αναιρεσείουσα εκθέσεις επίδοσης υπ' αριθμ.
.Δ/12-1-2024, .Δ/12-1-2024, .Δ/12-1-2024, ./12-1-2024 και .Δ/12-1-2024 της
δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Πειραιά, με έδρα στο Πρωτοδικείο Πειραιά, και ./7-12-2023 του δικαστικού
επιμελητή της Περιφέρειας του Εφετείου Λάρισας, με έδρα στο Πρωτοδικείο
Τρικάλων …., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης, με πράξη
ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την ορισθείσα, με Πράξη της
Προέδρου του Δ' Τμήματος (άρθρο 568 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.),
για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (19.9 2025), επιδόθηκε
νόμιμα και εμπρόθεσμα στους απολειπόμενους αναιρεσίβλητους. Συνακόλουθα, εφόσον οι τελευταίοι κλήθηκαν
νόμιμα και εμπρόθεσμα για να παραστούν κατά την ορισθείσα ως άνω δικάσιμο, το
Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία τους
(άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).
Σύμφωνα
με τη διάταξη του άρθρου 577 του Κ.Πολ.Δ. "το
δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης" (παρ. 1). Αν η
αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι
παραδεκτή, ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως, (παρ. 2). Από τις
διατάξεις αυτές προκύπτει ότι το εμπρόθεσμο της ασκηθείσας αναίρεσης αποτελεί
προϋπόθεση του παραδεκτού αυτής, τη συνδρομή της οποίας εξετάζει ο Άρειος Πάγος
και αυτεπαγγέλτως, με βάση τα υποβληθέντα αποδεικτικά έγγραφα στοιχεία της δικογραφίας.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.,
"αναίρεση επιτρέπεται μόνο κατά των αποφάσεων που δεν μπορούν να
προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση...”, ενώ κατά τη διάταξη του
άρθρου 321 του ίδιου Κώδικα "όσες οριστικές αποφάσεις των πολιτικών
δικαστηρίων δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση είναι
τελεσίδικες και αποτελούν δεδικασμένο". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει
ότι για να προσβληθεί με το ένδικο μέσο της αναίρεσης απόφαση του πρωτοβάθμιου
δικαστηρίου (πολιτικού), που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, πρέπει να είναι
τελεσίδικη. Η πρωτόδικη απόφαση, η οποία υπόκειται σε έφεση γίνεται τελεσίδικη
για κάποια αιτία που έχει επέλθει π.χ. διότι έχει παρέλθει η προθεσμία για
έφεση ή διότι ο διάδικος έχει παραιτηθεί, από την έφεση που επρόκειτο να γίνει
ή διότι αυτός έχει παραιτηθεί από το δικόγραφο της γενόμενης έφεσης, εφόσον
στην τελευταία περίπτωση δεν υπάρχει πλέον προθεσμία προς άσκησή της. Ο
διάδικος, έτσι, δεν υποχρεοΰται να διέλθει η υπόθεσή
του και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, αλλά μπορεί να προσβάλει απευθείας με
αναίρεση την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, μόλις αυτή καταστεί
τελεσίδικη, κατά τους άνω τρόπους (Ολ.ΑΠ 1113/1986,
Α.Π. 1162/2025, Α.Π. 1103/2023, Α.Π. 460/2022). Εξάλλου, κατά το άρθρο 518 παρ.
2 του ΚΠολΔ., όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με
το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, αν δεν επιδοθεί η απόφαση, η προθεσμία
της έφεσης είναι δύο έτη. Από τη μεταβατική διάταξη του άρθρου ένατου, άρθρο 1
παρ. 2 του Ν. 4335/2015, που ορίζει ότι "οι διατάξεις για τα ένδικα μέσα
και τις ειδικές διαδικασίες των άρθρων 591 - 645 εφαρμόζονται για τα
κατατιθέμενα από 1-1-2016 ένδικα μέσα και αγωγές, ενώ στην παρ. 4 του ίδιου
άρθρου ορίζεται ότι «κατά τα λοιπά, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά σε
επιμέρους διατάξεις, η ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από 1-1-2016», σε
συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 24 παρ.1 Εισ.Ν.
του Κ.Πολ.Δ., που ορίζει ότι το παραδεκτό των ενδίκων
μέσων, το παραδεκτό των προβαλλόμενων λόγων και ο χρόνος άσκησης κρίνονται σύμφωνα
με το νόμο που ισχύει κατά το χρόνο που δημοσιεύεται η απόφαση, προκύπτει ότι
ως προς τις δημοσιευόμενες μετά την έναρξη ισχύος του Ν. 4335/2015 αποφάσεις
ισχύει η διετής καταχρηστική προθεσμία προσβολής τους με έφεση ή αναίρεση (Ολ.ΑΠ 10/2018, Α.Π 254/2022, Α.Π. 460/2022, Α.Π. 817/2020).
Κατά συνέπεια, εφ' όσον πρόκειται για απόφαση που δημοσιεύτηκε μετά την έναρξη
ισχύος του Ν. 4335/2015, αν αυτή δεν επιδοθεί, η προθεσμία της έφεσης σύμφωνα
με το άρθρο 518 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., είναι δύο έτη,
που αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη, τελειώνει δε
η προθεσμία αυτή όταν παρέλθουν τα δύο έτη, οπότε η απόφαση, εφ’ όσον δεν
υπόκειται πλέον σε έφεση, γίνεται τελεσίδικη και τότε παραδεκτά προσβάλλεται με
αναίρεση. Η προθεσμία, εξάλλου, της αναίρεσης, που ηρεμεί όσο διαρκεί η
προθεσμία της έφεσης, δηλαδή αρχίζει αυτή αφού περάσει η προθεσμία της έφεσης,
στην ίδια περίπτωση που δεν επιδόθηκε η πρωτόδικη απόφαση, είναι, κατά το άρθρο
564 παρ.3 του Κ.Πολ.Δ., δύο έτη και αρχίζει, όπως
ορίζει το άρθρο αυτό, από την δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη,
δηλαδή είναι συνολικά τέσσερα (4) έτη, δύο για να παρέλθει η προθεσμία της
έφεσης και να καταστεί τελεσίδικη η απόφαση και δύο επί πλέον έτη από την ημέρα
τελεσιδικίας της απόφασης, για να ασκηθεί μέσα στα έτη αυτά αναίρεση και
συνολικό τέσσερα έτη (Α.Π. 1103/2023, Α.Π. 460/2022, Α.Π. 330/2022, Α.Π.
397/2018). Η διετής αυτή προθεσμία είναι καταχρηστική και η έναρξή της, σε
αντίθεση με την προθεσμία της παρ. 1 του ίδιου άρθρου, δεν συνδέεται με
οποιαδήποτε πρωτοβουλία ή ενέργεια του διαδίκου, συμπληρώνεται δε με την πάροδο
δύο ετών από τη δημοσίευση της απόφασης, εκτός αν προηγηθεί της διετίας επίδοση
της απόφασης, οπότε η τελεσιδικία θα επέλθει με την εκπνοή της προθεσμίας της
παρ.1 του ίδιου άρθρου (Α.Π. 460/2022, Α.Π. 330/2022, Α.Π. 363/2021). Στην
ερευνώμενη υπόθεση, με την υπό κρίση, από 11-7-2023 (αριθμ. εκθ.
κατάθ. ./16/2-10-2023) αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 653/2020
απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, ερήμην της πρώτης, της
τέταρτης και της έβδομης των καθ' ων και ήδη πρώτης, τρίτης και έκτης των αναιρεσίβλητων και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων. κατά την
ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας των άρθρων 739 επ.
του Κ.Πολ.Δ. (με την οποία δικάζονται, σύμφωνα με το
άρθρο 3 του Ν. 3869/2010. οι υποθέσεις γιο τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων
φυσικών προσώπων), με την οποία απορρίφθηκε κατ' ουσίαν
η από 22-9-2017 (αριθμ. έκθ. κατ. ./745/16-3-2018)
αίτηση της απούσας, ήδη αναιρεσείουσας, για την υπαγωγή
της στις ρυθμιστικές διατάξεις του Ν. 3869/2010. Όπως ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα και δεν αμφισβητεί η παριστάμενη τρίτη αναιρεσίβλητη, η προσβαλλόμενη απόφαση. η οποία
δημοσιεύθηκε στις 13-2-2020 και σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ν. 3869/2010, δεν
υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, δεν επιδόθηκε στην αναιρεσείουσα.
Η διετής καταχρηστική προθεσμία της έφεσης (άρθρ. 518 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) άρχισε (άρθρ. 144 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.)
την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης (14-2-2020) και έληξε στις 14-2-2022, συνυπολογιζομένου του χρόνου αναστολής λειτουργίας των
δικαστηρίων κατ' άρθρο 83 παρ. 1 του ν. 4790/2021 (Α' 48), ήτοι από 7-11-2020
έως 6-4-2021. Την επομένη (15-2-2022) άρχισε η διετής καταχρηστική προθεσμία
της αναίρεσης (άρθρ. 564 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.). Η
ένδικη αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί, με την κατάθεσή της στο δικαστήριο που
εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρ 495 παρ. 1
του Κ Πολ.Δ), στις 2-10-2023, δηλαδή εμπρόθεσμα, πριν
την πάροδο της (καταχρηστικής) διετούς προθεσμίας από την ως άνω ημερομηνία,
που κατέστη τελεσίδικη η προσβαλλόμενη απόφαση. Συνεπώς, έχει ασκηθεί νομότυπα
και εμπρόθεσμα (άρθρ. 553, 556, 558, 564 αριθ. 3, 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.). είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να εξεταστεί ως προς το παραδεκτό και
βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 αρ. 3 Κ.Πολ.Δ.), με
την επισημείωση ότι. όπως δηλώθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της τρίτης αναιρεσίβλητης και καταχωρήθηκε στα πρακτικά συνεδρίασης
και στις προτάσεις της, στη δικονομική θέση της τρίτης αναιρεσίβλητης
τραπεζικής εταιρείας «… » έχει ήδη υπεισέλθει ως καθολική διάδοχος αυτής η
παριστάμενη στο Δικαστήριο τούτο τραπεζική εταιρεία … οποία νομίμως συνεχίζει,
αυτοδικαίως χωρίς άλλη διατύπωση, την προκειμένη δίκη (άρθρο 70 παρ. 3 ν.
4601/2019) (Α.Π. 1013/2025).
Από το
συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 79, 80, 747 και 752 του Κ.Πολ.Δ.,
προκύπτει ότι κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας είναι δυνατή η
άσκηση κυρίας ή πρόσθετης παρέμβασης, εφόσον βεβαίως συντρέχει η κατά το άρθρο
68 του ίδιου κώδικα διαδικαστική προϋπόθεση της ύπαρξης άμεσου έννομου
συμφέροντος στο πρόσωπο του παρεμβαίνοντος. Εξάλλου,
από τις προσδιορίζουσες την έννοια της κυρίας και της
πρόσθετης παρέμβασης διατάξεις των άρθρων 79 και 80 του Κ Πολ.Δ.,
ερμηνευόμενες σε συνδυασμό προς τη φύση και το σύνολο
των διατάξεων της διαδικασίας της εκούσιας δικαιοδοσίας, κατά την οποία κατά
κανόνα δεν υπάρχει αντιδικία, προκύπτει ότι, αν ο παρεμβαίνων υποστηρίζει την
αίτηση, η παρέμβαση είναι πρόσθετη, ενώ, αν αντιδικεί, ζητώντας είτε την
απόρριψη της αίτησης είτε την παραδοχή δικού του αιτήματος, η παρέμβαση είναι
κύρια (Α Π. 1541/2025, Α.Π. 457/2020. Α.Π, 1886/2013). Εξάλλου, στην παρ. 2 του
άρθρου 752 του Κ.Πολ.Δ. ορίζεται ότι η πρόσθετη
παρέμβαση μπορεί να ασκηθεί και ενώπιον του Αρείου Πάγου, χωρίς προδικασία, με
τις προτάσεις ή και προφορικά, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, με
δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά (Α.Π. 164/2021, Α.Π. 457/2020, Α.Π
1549/2003). Ειδικότερα, στην αναιρετική διαδικασία ο προσθέτως παρεμβαίνων
περιορίζεται σε μόνη την υποστήριξη ή αντίκρουση των λόγων αναίρεσης, στις
οποίες εξαντλείται και το δικαίωμα των κυρίων διαδίκων (Α.Π. 424/2024, Α.Π.
164/2021, Α.Π. 1741/2012). Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 83 Κ.Πολ.Δ., αν η ισχύς της απόφασης στην κύρια δίκη
εκτείνεται και στις έννομες σχέσεις εκείνου που άσκησε πρόσθετη παρέμβαση προς
τον αντίδικό του, εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 76 έως 78. Από τη
διάταξη αυτή συνάγεται ότι αποφασιστικό κριτήριο για το χαρακτηρισμό της
πρόσθετης παρέμβασης ως αυτοτελούς είναι η επέκταση της ισχύος της απόφασης,
δηλαδή των υποκειμενικών ορίων του δεδικασμένου, της εκτελεστότητας και της διαπλαστικής ενέργειας αυτής στις
έννομες σχέσεις του τρίτου προς τον αντίδικό του. Η ασκούμενη κατά το άρθρο 83 Κ.Πολ.Δ. αυτοτελής πρόσθετη παρέμβαση δημιουργεί
περιορισμένου περιεχομένου επιγενόμενη αναγκαία ομοδικία του παρεμβαίνοντος με το διάδικο υπέρ του οποίου η παρέμβαση,
στο μέτρο που ο παρεμβαίνων θεωρείται κατά πλάσμα δικαίου ως αναγκαίος ομόδικος
με τις παρεχόμενες δικονομικές εξουσίες αυτού, χωρίς όμως να έχει στη διάθεσή
του διαδικαστικές ευχέρειες που προσιδιάζουν αποκλειστικά στο πρόσωπο του
κυρίου διαδίκου (Α.Π. 1541/2025, Α.Π. 368/2019, Α.Π. 1564/2017). Ως αυτοτελής
πρόσθετη παρέμβαση πρέπει να θεωρηθεί και εκείνη, την οποία ασκεί αυτός που
έγινε διάδοχος του διαδίκου όσο διαρκούσε η δίκη ή μετά το πέρας αυτής, κατά το
άρθρο 225 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, το οποίο εφαρμόζεται και
κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (Α.Π. 877/2019, Α.Π.1978/2017),
αφού το δεδικασμένο από τη δίκη ισχύει υπέρ και κατά αυτού κατά το άρθρο 325
αριθ. 2 Κ.Πολ.Δ (Α.Π. 368/2019, Α.Π. 1564/2017).
Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 περ. γ’ του Ν. 4354/2015
"Διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων....”, " τα δικαιώματα που
απορρέουν από τις μεταβιβαζόμενες λόγω πώλησης απαιτήσεις δύνανται να ασκούνται
μόνο μέσω των εταιριών διαχείρισης της παρούσας παραγράφου. Οι μεταβιβαζόμενες
απαιτήσεις από δάνεια και πιστώσεις λογίζονται ως τραπεζικές και μετά τη
μεταβίβασή τους. Οι εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων ευθύνονται για όλες τις
υποχρεώσεις απέναντι στο Δημόσιο και σε τρίτους, οι οποίες βαρύνουν τις
εταιρίες απόκτησης απαιτήσεων και απορρέουν από τις μεταβιβαζόμενες
απαιτήσεις". Επίσης, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 2
του άνω νόμου 4354/2015, "οι Εταιρίες Διαχείρισης νομιμοποιούνται, ως μη
δικαιούχοι διάδικοι, να ασκήσουν κάθε ένδικο βοήθημα και να προβαίνουν σε κάθε
άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων, καθώς
και να κινούν, παρίστανται ή συμμετέχουν σε προπτωχευτικές
διαδικασίες εξυγίανσης, πτωχευτικές διαδικασίες αφερεγγυότητας, διαδικασίες
διευθέτησης οφειλών και ειδικής διαχείρισης των άρθρων 61 επ.
του ν. 4307/2014 (Α 246). Εφόσον οι Εταιρίες συμμετέχουν σε οποιαδήποτε δίκη με
την ιδιότητα του μη δικαιούχου διαδίκου το δεδικασμένο της απόφασης
καταλαμβάνει και τον δικαιούχο της απαίτησης".
Ενόψει
των ανωτέρω, η ασκηθείσα προφορικά με δήλωση της πληρεξούσιας δικηγόρου της
Μαρίας Μπατιάνη, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά του
παρόντος Δικαστηρίου, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, αλλά και με το από
30-6-2025 (αριθμ. έκθ. κατ. ./2025) αυτοτελές
δικόγραφο ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου, πρόσθετη παρέμβαση της εδρεΰουσας στο Δήμο Αθηναίων …. ανώνυμης εταιρείας με την
επωνυμία «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΠΟ ΔΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ», όπως μετονομάστηκε
η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία …, που συνιστά, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα
στη μείζονα σκέψη, αυτοτελή πρόσθετη παρέμβαση υπέρ της δεύτερης αναιρεσίβλητης ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την
επωνυμία … η οποία (προσθέτως παρεμβαίνουσα)
επικαλούμενη ως έννομο συμφέρον να παρέμβει ως μη δικαιούχος και μη υπόχρεος
διάδικος στην εκκρεμή αυτή κύρια δίκη, την ιδιότητά της ως νόμιμης
διαχειρίστριας της αλλοδαπής εταιρείας με την επωνυμία … που εδρεύει στο
Δουβλίνο Ιρλανδίας, ειδικής διαδόχου της αναιρεσίβλητης
ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία », υπέρ και κατά της οποίας
ισχύει το δεδικασμένο από την παρούσα δίκη (άρθρ. 325 Κ.Πολ.Δ.),
με την οποία ζητεί να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, είναι παραδεκτή και νόμιμη
(άρθρα 80, 752 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, πρέπει
να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσία, συνεκδικαζόμενη με
την αίτηση αναίρεσης, λόγω της προφανούς μεταξύ τους συνάφειας και προς
διευκόλυνση της δίκης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 246 του Κ.Πολ.Δ. που. κατ' αυτές των άρθρων 573 παρ. 1 και 741 του
ίδιου κώδικα, εφαρμόζεται στην προκειμένη αναιρετική δίκη, ενώ εφόσον η δεύτερη
αναιρεσίβλητη, υπέρ ης η πρόσθετη παρέμβαση, δεν
παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο κατά την
εκφώνηση της υπόθεσης, θεωρείται ότι αντιπροσωπεύεται από την αναγκαία ομόδικό
της, αυτοτελώς προσθέτως παρεμβαίνουσα, και η
συζήτηση θα χωρήσει ως εάν ήταν και αυτή παρούσα (ΑΠ
865/2025).
Από την
παραδεκτή, κατ’ άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ Δ .
επισκόπηση, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, των σχετικών διαδικαστικών
εγγράφων της δίκης προκύπτει ότι. η διαδρομή της ένδικης υπόθεσης, που απέληξε
στο προκείμενο στάδιο εκδίκασής της, είναι η εξής: Η ήδη αναιρεσείουσα
… του … με την ενώπιον του Ειρηνοδικείου Αθηνών, από 22-9-2017 (αριθ. έκθ. κατάθ. ././16-3-2018) αίτησή της, επικαλούμενη άτι
είναι φυσικό πρόσωπο, χωρίς πτωχευτική ικανότητα και ότι έχει περιέλθει σε
μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών της προς τις καθ’
ων η αίτηση ανώνυμες τραπεζικές εταιρείες και πιστωτικό συνεταιρισμό
περιορισμένης ευθύνης, ζήτησε τη δικαστική ρύθμιση αυτών (οφειλών της), κατά το
άρθρο 8 του Ν. 3869/2010 και την εξαίρεση από τη ρευστοποίηση της κύριας
κατοικίας της, κατά το άρθρο 9 παρ. 2 του ίδιου νόμου, σύμφωνα με το σχέδιο που
υπέβαλε, λαμβανομένης υπόψη της περιουσιακής και οικονομικής της κατάστασης.
Επί της αίτησης αυτής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 653/2020 τελεσίδικη απόφαση
του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε κατ' ουσίαν
η αίτηση, κατά παραδοχή ως ουσιαστικά βάσιμης της προβληθείσας
από τους καθ' ων ένστασης περί περιέλευσης της …. αιτούσας σε μόνιμη αδυναμία
πληρωμών των ληξιπρόθεσμων / οφειλών της από (ενδεχόμενο) δόλο.
Με τη
διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του Ν. 3869/2010, όπως ισχύει και
εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση (ως εκ του χρόνου υποβολής της ένδικης
αίτησης στο Ειρηνοδικείο Αθηνών, στις 16-3-2018), μετά την αντικατάστασή της με
το άρθρο 1 παρ. 1 της ΥΠΟΠΑΡ.Α.4 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (ΦΕΚ
94/Α/14-8-2015), που καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της
ΥΠΟΠΑΡ.Α.4 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την
έναρξη ισχύος του. ορίζεται ότι "Φυσικά πρόσωπα που στερούνται πτωχευτικής
ικανότητας υπό την έννοια του άρθρου 2 του ν. 3588/2007 και έχουν περιέλθει,
χωρίς δόλο, σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών
οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο αίτηση για τη
ρύθμιση των οφειλών τους κατά τις διατάξεις του παρόντος νόμου. Την ύπαρξη του
δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής. Απαλλαγή του οφειλέτη σύμφωνα με τις διατάξεις
του παρόντος νόμου από τα χρέη του, όπως αυτά περιγράφονται στην αίτηση της
παραγράφου 1 του άρθρου 4, επιτρέπεται μόνο μία φορά.
Απαίτηση
πιστωτή η οποία δεν έχει συμπεριληφθεί στην αίτηση δεν επηρεάζεται από τη
διαδικασία διευθέτησης των οφειλών του αιτούντος κατά τον παρόντα νόμο".
Σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη, απαραίτητη προϋπόθεση για την υπαγωγή στο
ρυθμιστικό πεδίο εφαρμογής του Ν. 3869/2010, είναι να έχει περιέλθει ο
οφειλέτης, χωρίς δόλο, σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών
οφειλών του. Ο Ν. 3869/2010 θεωρεί δεδομένη την έννοια του δόλου από τη γενική
θεωρία του αστικού δικαίου. Στο πεδίο του τελευταίου, ο δόλος, ως μορφή
πταίσματος, προβλέπεται στη διάταξη του άρθρου 330 του Α.Κ., με την οποία
ορίζεται ότι "ο οφειλέτης ενέχεται, αν δεν ορίστηκε κάτι άλλο, για κάθε
αθέτηση της υποχρέωσής του από δόλο ή αμέλεια, δική του ή των νόμιμων
αντιπροσώπων του. Αμέλεια υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που
απαιτείται στις συναλλαγές". Η εν λόγω διάταξη θεσπίζει δύο μορφές
πταίσματος, το δόλο και την αμέλεια. Ενώ όμως δίνει τον ορισμό της αμέλειας,
τον προσδιορισμό του δόλου αφήνει στην επιστήμη και τη νομολογία Η έννοια του
δόλου, όπως αυτή γίνεται δεκτή και στο πεδίο του αστικού δικαίου, συμπίπτει με
εκείνη του άρθρου 27 παρ. 1 του Π.Κ., που ορίζει ότι «με δόλο (με πρόθεση)
πράττει όποιος θέλει την παραγωγή των περιστατικών που κατά το νόμο απαρτίζουν
την έννοια κάποιας αξιόποινης πράξης. Επίσης όποιος γνωρίζει ότι με την πράξη
του ενδέχεται να παραχθούν αυτά τα περιστατικά και το αποδέχεται». Η τελευταία
αυτή διάταξη, διακρίνει το δόλο σε άμεσο και ενδεχόμενο. Ορίζει δε, ότι με
άμεσο δόλο πράττει αυτός που "θέλει" την παραγωγή του εγκληματικού
αποτελέσματος, καθώς και εκείνος που δεν επιδιώκει μεν αυτό, προβλέπει όμως ότι
τούτο αποτελεί αναγκαία συνέπεια της πράξης του και. παρά ταύτα, δεν αφίσταται αυτής.
Αντίθετα,
με ενδεχόμενο δόλο πράττει εκείνος, που προβλέπει το εγκληματικό αποτέλεσμα, ως
δυνατή συνέπεια της πράξης του και το "αποδέχεται- (Ολ.Α.Π.
4/2010, Ολ.Α Π. 8/2005, Α.Π. 608/2023, Α.Π. 77/2021).
Η διάταξη αυτή ισχύει και για τις ενοχές άλλων κλάδων του ενοχικού δικαίου και
έτσι αποκτά γενικότερη σημασία, που ξεπερνά το πλαίσιο της ευθύνης από
προϋφιστάμενη ενοχή (Α.Π. 677/2010). Δόλο, κατά συνέπεια, συνιστά και η
περίπτωση εκείνη, κατά την οποία ο δράστης επιδοκιμάζει, δηλαδή προβλέπει, ως
ενδεχόμενο, το αποτέλεσμα και τελικά το αποδέχεται. Ο δόλος σχετίζεται και
αφορά πάντα πράξη και αυτή θα είναι η απαγορευμένη από τα δίκαιο στο δράστη
αθέτηση ενοχικής υποχρέωσης ή, γενικότερα, η αδικοπραξία κ.λπ. Μεταξύ των
εννοιολογικών στοιχείων του δόλου είναι και η πρόβλεψη του … δράστη, ότι η
συμπεριφορά του θα προκαλέσει καθυστέρηση στην εκπλήρωση της υποχρέωσής του ή
θα προκαλέσει το γεγονός της αδυναμίας παροχής του, συνείδηση, δηλαδή, του
δράστη, για τον κίνδυνο επέλευσης των αποτελεσμάτων αυτών. Για τα ανωτέρω,
απαιτείται και αρκεί η πρόβλεψη και η αποδοχή του παράνομου αποτελέσματος, σε
γενικές γραμμές και κατά τα γενικά ουσιώδη γνωρίσματά του. Η ακριβής έκταση της
ζημίας, οι λεπτομέρειες ή οι ιδιότητες του προσβαλλόμενου αγαθού και οι λοιπές
περιστάσεις, που καθορίζουν το μέγεθος της προσβολής, δεν απαιτείται να
προβλέπονται σαφώς, τουλάχιστον στο βαθμό που δεν ανάγονται από το νόμο σε
κρίσιμα, για την ύπαρξη της ευθύνης, περιστατικά (Α.Π. 608/202 3, Α.Π.
1352/2021). Στην περίπτωση του Ν. 3869/2010, η έννοια του δόλου συνδέεται με
μια πραγματική κατάσταση, που είναι η μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων
χρηματικών οφειλών. Περαιτέρω, από τη διατύπωση της παρ. 1 εδάφιο α' του άρθρου
1 του Ν. 3869/2010, προκύπτει ότι το στοιχείο του δόλου αναφέρεται στην
"περιέλευση" του οφειλέτη σε κατάσταση μόνιμης αδυναμίας πληρωμών.
Επομένως, το στοιχείο του δόλου δύναται να συντρέχει, τόσο κατά το χρόνο
ανάληψης της οφειλής, όσο και σε χρόνο μετά την ανάληψη αυτής. Ο δόλος πρέπει
να αντιμετωπίζεται κατά τον ίδιο τρόπο, είτε είναι αρχικός, είτε είναι
μεταγενέστερος. Το κρίσιμο ζήτημα είναι το περιεχόμενο του δόλου και όχι ο
χρόνος που αυτός εκδηλώθηκε (Α.Π. 1504/2022, Α.Π. 539/2022, Α.Π. 183/2022. Α.Π.
59/2021).
Στην
περίπτωση της παρ. 1 του άρθρου 1 του Ν 3869/2010, ο οφειλέτης ενεργεί δολίως,
όταν με τις πράξεις ή παραλείψεις του επιδιώκει την αδυναμία των πληρωμών του ή
προβλέπει ότι οδηγείται σε αδυναμία πληρωμών και δεν αλλάζει συμπεριφορά,
αποδεχόμενος το αποτέλεσμα αυτό. Ειδικότερα, πρόκειται για τον οφειλέτη εκείνο,
ο οποίος καρπούται οφέλη από την υπερχρέωσή του. με
την απόκτηση κινητών ή ακινήτων, πλην όμως είτε γνώριζε κατά την ανάληψη των
χρεών ότι είναι αμφίβολη η εξυπηρέτησή τους, είτε, από δική του υπαιτιότητα,
βρέθηκε μεταγενέστερα σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών (Α.Π. 59/2021, Α.Π.
70/2020, Α.Π. 286/2017). Συνεπώς, η εξαιτίας του δόλου μόνιμη αδυναμία του
οφειλέτη, δεν είναι αναγκαίο να εμφανιστεί μετά την ανάληψη του χρέους, αλλά
μπορεί να υπάρχει και κατά την ανάληψη αυτού, όταν δηλαδή ο οφειλέτης, ήδη από
την αρχή, αναλαμβάνοντας το χρέος, γνωρίζει ότι, με βάση τα εισοδήματά του και
τις εν γένει ανάγκες του. δεν μπορεί να το εξυπηρετήσει. Περίπτωση ενδεχόμενου
δόλου συντρέχει και όταν ο οφειλέτης συμφωνεί με ικανό αριθμό πιστωτικών
ιδρυμάτων την απόλαυση μεγάλου αριθμού τραπεζικών προϊόντων, προβλέποντας ως
ενδεχόμενο ότι ο υπερδανεισμός του, με βάση τις
υφιστάμενες ή ευλόγως αναμενόμενες μελλοντικές οικονομικές του δυνατότητες, σε
συνδυασμό με το ύψος των οφειλών του, θα τον οδηγήσει σε κατάσταση αδυναμίας
πληρωμών και παρά ταύτα αποδέχεται το αποτέλεσμα αυτό. Ειδικότερα, σε μία
δανειακή σύμβαση, υφίσταται κατ' ουσίαν αποδοχή από
το δανειολήπτη της προβλεπόμενης αδυναμίας του να αποπληρώσει το ειλημμένο
δάνειο, όταν, έχοντας γνώση της πρόδηλης αναντιστοιχίας των εισοδημάτων του
προς τις οφειλές, την αποπληρωμή των οποίων με ιδία πρωτοβουλία, αναλαμβάνει,
και σταθμίζοντας τη διακινδύνευση των οικονομικών συμφερόντων, τόσο του ίδιου …
όσο και του πιστωτή του … με το επιδιωκόμενο όφελος που θα καρπωθεί, εφόσον
πραγματοποιηθεί ο κίνδυνος, προβαίνει στη σύναψη της σχετικής δανειακής
σύμβασης, επειδή κρίνει ότι η …«σκοπούμενη γι' αυτόν ωφέλεια από τη χρήση των
δανειακών κεφαλαίων, σαφώς υπερέχει των συνεπειών που επαπειλούνται …… από την
επέλευση του κινδύνου (Α.Π. 1164/2022, Α.Π. 778/2022, Α.Π. 539/2022).
Εξάλλου,
από τη διάταξη του εδαφίου β' της παρ. 1 του ίδιου ως άνω άρθρου 1 του Ν.
3869/2010 (όπως τούτο ισχύει, κατά τα προαναφερθέντα). που προβλέπει ότι την
ύπαρξη του δόλου αποδεικνύει ο πιστωτής, προκύπτει ότι το επιλαμβανόμενο της
υπόθεσης δικαστήριο ερευνά την ύπαρξη του δόλου, όχι αυτεπαγγέλτως. αλλά, όπως
είναι αυτονόητο και γι' αυτό παραλείφθηκε στο νόμο, κατά πρόταση πιστωτή, ο
οποίος πρέπει να προτείνει τον εν λόγω ισχυρισμό κατά τρόπο ορισμένο, ήτοι με
σαφή έκθεση των γεγονότων που τον θεμελιώνουν (πρβλ. άρθρο 262 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.) και να τον αποδείξει (Α.Π. 59/2021. Α.Π.
1400/2019. Α.Π. 734/2019). Ο δόλος αποτελεί αόριστη νομική έννοια και, άρα. η
απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας ελέγχεται αναιρετικά, για το αν τα
περιστατικά, που έγιναν ανελέγκτως δεκτά από αυτό, υπάγονται ή όχι στη νομική
έννοια του δόλου (Α Π 183/2022. Α.Π. 83/2022, Α.Π. 59/2021), ήτοι ως
πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ.
και, αντίστοιχα, του άρθρου 560 αριθμ. 1 και 6 του ίδιου Κώδικα.
Ειδικά,
η κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010 ένσταση πιστώτριας Τράπεζας, ότι ο
οφειλέτης περιήλθε σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων οφειλών προς αυτήν
από ενδεχόμενο δόλο, πρέπει να αναφέρει ότι ο τελευταίος συμφώνησε με ικανό
αριθμό πιστωτικών ιδρυμάτων την απόλαυση μεγάλου αριθμού τραπεζικών προϊόντων,
παρότι προέβλεπε ως ενδεχόμενο, ότι ο υπερδανεισμός
του, με βάση τις υφιστάμενες ή ευλόγως αναμενόμενες μελλοντικές οικονομικές του
δυνατότητες, σε συνδυασμό με το ύψος των οφειλών του, θα τον οδηγούσε σε
κατάσταση αδυναμίας πληρωμών και παρά ταύτα αποδέχθηκε το αποτέλεσμα αυτό, δεν
είναι δε ανάγκη, για την πληρότητα της ένστασης, να γίνεται αναλυτική αναφορά
των οικονομικών στοιχείων και δυνατοτήτων του οφειλέτη και των δανειακών
συμβάσεων, που ο τελευταίος έχει συνάψει με πιστωτικά ιδρύματα (Α.Π. 608/2023,
Α.Π. 758/2020). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 14 του Ν. 3869/2010, οι
αποφάσεις του δικαστηρίου υπόκεινται σε έφεση και αναίρεση, σύμφωνα με το άρθρο
560 του Κ.Πολ.Δ.. Κατά τη διάταξη του άρθρου 560
αριθμός 1 εδ. α' του Κ.Πολ.Δ.,
όπως (ίσχυε πριν, ισχύει δε και μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο
τρίτο του Ν. 4335/2015, που εφαρμόζεται και στην παρούσα διαδικασία (άρθρο 14
του Ν. 3869/2010), κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των
αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των
ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού
δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των
δικαιοπραξιών Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν
οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν
συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε
παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με
εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.Α.Π. 31/2009, Ολ.Α.Π 7/2006, Α.Π. 1040/2022, Α.Π. 604/2021). Με το λόγο
αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ.,
όπως γίνεται δεκτό και κατά την ερμηνεία και εφαρμογή της αντίστοιχης διάταξης
του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ., ελέγχονται τα
σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των
ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της
ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ., ορθώς
απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε
δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν
(Α.Π. 75/2022, Α.Π. 75/2022, Α.Π. 42/2020).
Στην
περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η
παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά
που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή
τους στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές
της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση (Α.Π. 1559/2022. Α.Π. 1040/2022,
Α.Π. 1106/2021). Με το λόγο αυτό, δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη
απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε
κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο
561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. (Α.Π. 1040/2022, Α.Π.
56/2022, Α.Π. 112 7/2021). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 6 του Κ.Πολ.Δ., όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1, άρθρο τρίτο
του Ν. 4335/2015 και ισχύει, κατ’ άρθρον 1, άρθρο
ένατο παρ. 2 και 4 του νόμου αυτού, για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από
1-1-2016. όπως είναι και η ένδικη αίτηση αναίρεσης. "Κατά των αποφάσεων
των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε
εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση
δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει
αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην
έκβαση της δίκης.
Από τη
διάταξη αυτή, που αποτελεί, όπως και εκείνη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ίδιου
Κώδικα, κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει
ότι ο παρών λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού
συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας)
ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται βάσει του
πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης
συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν
αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία). Για να είναι ορισμένος ο λόγος
αυτός, πρέπει να μνημονεύονται στο αναιρετήριο, εκτός
από τον κανόνα δικαίου που φέρεται ότι παραβιάστηκε, προκειμένου να ελεγχθεί αν
υπάρχει, σχετικά με την εφαρμογή του, έλλειψη αιτιολογιών ή αντίφαση ή, κυρίως,
ανεπάρκεια αυτών και: α) έστω και συνοπτικά (Ολ.Α.Π.
14/2010. όπου και παραπομπές στις αποφάσεις του ΕΔΔΑ), οι πραγματικές παραδοχές
της απόφασης ή μνεία ότι αυτή δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, β) ο ισχυρισμός (αγωγικός. ένσταση) και τα περιστατικά που προτάθηκαν για τη
θεμελίωσή του. ως προς τον οποίο η έλλειψη, η ανεπάρκεια ή η αντίφαση και η
σύνδεσή του με το διατακτικό και γ) εξειδίκευση του σφάλματος του δικαστηρίου,
δηλαδή, αν πρόκειται για παντελή έλλειψη αιτιολογίας, μνεία μόνο τούτου, αν
πρόκειται για ανεπαρκή αιτιολογία, ποια, επιπλέον, περιστατικά έπρεπε να
αναφέρονται ή ως προς τι υπάρχει έλλειψη νομικού χαρακτηρισμού και, αν
πρόκειται για αντιφατικές αιτιολογίες, ποιες είναι αυτές, σε τι συνίσταται η
αντίφαση και από πού προκύπτει (Ολ. Α.Π. 20/2005). Δεν έχει, όμως, εφαρμογή η
διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και,
ιδίως, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ'
αυτές, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατά το
άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., εκτός αν δεν είναι
σαφές και πλήρες το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός
έλεγχος. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να
εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή γιατί δεν
αποδείχθηκε. Τα επιχειρήματα του δικαστηρίου που σχετίζονται με την εκτίμηση
των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές, με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το
αποδεικτικό πόρισμα και, άρα, δεν αποτελούν "αιτιολογία" της
απόφασης, ώστε, στο πλαίσιο της υπ’ όψη διάταξης του άρθρου 560 αριθμ. 6 (ή 559
αριθμ. 19) του Κ.Πολ.Δ. αυτή να επιδέχεται μομφή για
αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης ούτε
εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικώς τα
επιχειρήματα των διαδίκων, που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς, οπότε ο
σχετικός λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος (Ολ. Α.Π. 9/2016, Α Π. 20/2023. Α.Π.
1683/2022).
Στην
ερευνώμενη περίπτωση, το Ειρηνοδικείο Αθηνών, με την αναιρεσιβαλλόμενη
653/2020 τελεσίδικη απόφασή του δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση
του (άρθρ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ Δ.), τα ακόλουθα
πραγματικά περιστατικά: " … Η αιτούσα (ήδη αναιρεσείουσα)
έχει γεννηθεί στις και είναι έγγαμη με
τον … έχοντας αποκτήσει δύο τέκνα ηλικίας 11 και 10 ετών αντίστοιχα ενώ έχει
αποκτήσει από προγενέστερο γάμο με τον … μία κόρη ηλικίας ετών που σπουδάζει
στο τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης. Η αιτούσα εργάζεται
ως …. Και διατηρεί … ενώ διατηρεί και εξωτερικές συνεργασίες στον τομέα της ο δε σύζυγος της διαμένει στο όπου και εργαζόταν ως μισθωτός σε
ξενοδοχείο και κατά το τελευταίο φορολογικό έτος δήλωσαν εισοδήματα 5.029 και
7.428,72 ευρώ αντίστοιχα. Περαιτέρω, η αιτούσα έχει στην κυριότητα της το με
στοιχείο Γ-1 διαμέρισμα του τρίτου ορόφου επιφάνειας 89 τ.μ. πολυκατοικίας επί
της οδού αρ. στο οποίο ανήκει κατ'
αποκλειστική χρήση ο υπ' αριθμός 1 ανοικτός χώρος στάθμευσης αυτοκινήτου στον
ακάλυπτο χώρο επιφάνειας 10,35 τ.μ. και η Π-2 κλειστή θέση στάθμευσης
αυτοκινήτου επιφάνειας 15,93 τ.μ. καθώς και την με στοιχείο Υ-1 αποθήκη του
υπογείου επιφάνειας 7,82 τ.μ που περιήλθαν στην ιδία,
δυνάμει του μεταγεγραμμένου υπ' αριθμ. συμβολαίου πώλησης της συμβολαιογράφου Αθηνών το ανωτέρω δε διαμέρισμα χρησιμεύει ως
κύρια κατοικία της. Επιπροσθέτως έχει στην ιδιοκτησία της το υπ' αριθμό
κυκλοφορίας αυτοκίνητο, τύπου FΙΑΤ 5ΕΙCΕΝΤO,
κυλινδρισμού 1.108 κ.ε. με έτος πρώτης κυκλοφορίας το
2005. Σε χρόνο προγενέστερο του έτους από την κατάθεση της αίτησης η αιτούσα
είχε αναλάβει τα παρακάτω χρέη. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές της ανέρχονταν κατά το
χρόνο κατάθεσης της αίτησης στο συνολικό ποσό των 1.270.301,20 ευρώ και
συγκεκριμένα: 1) προς την ….Α.Ε.» οφειλές ύψους 8.937.11 ευρώ από την υπ'
αριθμό λογαριασμού ΑC … σύμβαση ανοιχτού αλληλόχρεου λογαριασμού, στο οποίο
έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια, 2) προς την ….»
α) οφειλές ύψους 4.599.23 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση χορήγησης
πιστωτικής κάρτας, β) οφειλές ύψους 48.908,69 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση
καταναλωτικού δανείου, γ) οφειλές ύψους 147.950,72 ευρώ από την υπ' αριθμό …
σύμβαση επιχειρηματικού δανείου, στο οποίο έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια, δ)
οφειλές ύψους 46 029,30 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση επιχειρηματικού
δανείου στο οποίο έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια και ε) οφειλές ύψους 225.316,19
ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση επιχειρηματικού θεωρήθηκε δανείου, στο οποίο
έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια, 3) προς την … α) οφειλές ύψους 54.109,88 ευρώ από
την υπ' αριθμό … σύμβαση επαγγελματικού δανείου β) οφειλές ύψους 239.089,98
ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση στεγαστικού δανείου και γ) οφειλές ύψους
29.264,95 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση στεγαστικού δανείου, 4) προς την
………..,
οφειλές ύψους 3.499,12 ευρώ από την υπ' αριθμό …. σύμβαση χορήγησης πιστωτικής
κάρτας, 5) προς την «… » α) οφειλές ύψους 20.309,36 ευρώ από την υπ' αριθμό ….
σύμβαση αλληλόχρεου λογαριασμού, στο οποίο έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια και β)
οφειλές ύψους 26.408.38 ευρώ από την υπ' αριθμό …. σύμβαση αλληλόχρεου
λογαριασμού, στο οποίο έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια, 6) προς την …. α) οφειλές
ύψους 18.208,33 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση καταναλωτικού δανείου, β)
οφειλές ύψους 41.07 ευρώ από την υπ' αριθμό …. σύμβαση καταναλωτικού δανείου,
γ) οφειλές ύψους 114.532.42 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση στεγαστικής
πίστης, στην οποία έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια, δ) οφειλές ύψους 120.165.58
ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση στεγαστικής πίστης, στην οποία έχει συμβληθεί
ως εγγυήτρια, ε) οφειλές ύψους 70.676,96 ευρώ από την υπ' αριθμό …. σύμβαση
στεγαστικής πίστης, στην οποία έχει συμβληθεί ως εγγυήτρια και στ) οφειλές ύψους 12.307,78 ευρώ από την υπ' αριθμό
λογαριασμού … σύμβαση επιχειρηματικού δανείου, 7) προς την … οφειλές ύψους
57.991,10 ευρώ από την υπ' αριθμό … σύμβαση καταναλωτικού δανείου και 8) προς
την υπό ειδική εκκαθάριση …. α) οφειλές ύψους 115,03 ευρώ από την υπ' αριθμό
./2010 σύμβαση δανείου και β) οφειλές ύψους 22.138.35 ευρώ από την υπ’ αριθμό
40/2010 σύμβαση καταναλωτικού δανείου.
Στην
προκειμένη περίπτωση αποδείχθηκε ότι η αιτούσα ανέλαβε είκοσι μία δανειακές
υποχρεώσεις από οκτώ πιστωτικά ιδρύματα είτε ως πρωτοφειλέτρια
είτε ως εγγυήτρια, δημιουργώντας συνολικό χρέος που ανερχόταν, κατά το χρόνο
κατάθεσης της αίτησης, στο υπέρογκο ποσό των 1.270.301.20 ευρώ. Ειδικότερα η
ίδια το 2004 έλαβε στεγαστικό δάνειο ύψους 250 000 ευρώ από το οποίο προέρχεται
η ως άνω β' οφειλή της προς την τρίτη καθ' ης το
2005 έλαβε πίστωση ύψους 30.000 ευρώ από την ίδια ως άνω πιστώτρια και πίστωση
15.000 ευρώ από την έκτη των καθ' ων Εθνική τράπεζα για τον εξοπλισμό του
ιατρείου της ενώ το αμέσως επόμενο έτος έλαβε νέο στεγαστικό δάνειο από την ύψους 30.000 ευρώ.
Ταυτόχρονα
έλαβε τα προαναφερθέντα καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες που προφανώς
χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά καταναλωτικών αγαθών, καθώς αυτός είναι ο κύριος
προορισμός των ανωτέρω τραπεζικών προϊόντων και τα οποία ελήφθησαν προκειμένου
να εξασφαλίσει ένα ανώτερο επίπεδο διαβίωσης από αυτό που επέτρεπαν τα
εισοδήματα της. Επιπροσθέτως το 2006 εγγυήθηκε σε δύο στεγαστικά δάνεια που
έλαβε η μητέρα της από την από
τα οποία προκύπτουν οι ως άνω δ' και ε’ οφειλές ύψους 120.165.58 και 70.676,96
ευρώ αντίστοιχα, όπως έπραξε και το 2007 που εγγυήθηκε σε νέο στεγαστικό δάνειο
της μητέρας της από την ίδια τράπεζα με οφειλή ύψους 114.532,42 ευρώ. Επομένως
μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα περίπου δύο ετών από το 2005-2007 ανέλαβε
υπέρογκες δανειακές υποχρεώσεις και παράλληλα είχε συμβληθεί ως εγγυήτρια σε
επιχειρηματικά δάνεια που είχε λάβει η ιδιοκτησίας
του πρώην συζύγου της, με έδρα τον …, η οποία δραστηριοποιείτο στην έκδοση
τοπικής εφημερίδας. Επομένως πέραν των δανειακών υποχρεώσεων στα οποία έχει συμβληθεί
ως πρωτοφειλέτρια και υπερβαίνουν τις 450.000 ευρώ, η
ίδια εγγυήθηκε σε τρία επιχειρηματικά δάνεια, τρεις αλληλόχρεους λογαριασμούς
και τρία στεγαστικά δάνεια έχοντας οφειλές ύψους 780 326,02 ευρώ και ως εκ
τούτου εξαρχής στερούταν τη δυνατότητα εξυπηρέτησης τους σε περίπτωση αδυναμίας
των πρωτοφειλετών, οι δε ενήμερες δόσεις μόνο επτά εκ
του συνόλου των δανειακών της υποχρεώσεων ξεπερνούσε τα μηνιαία οικογενειακά
της εισοδήματα, καθιστώντας αδύνατη την εξυπηρέτηση τους και την οδήγησε στην
αδυναμία πληρωμών. Επομένως, από τα ανωτέρω προκύπτει η αιτούσα δεν επέδειξε
συμπεριφορά συνετού καταναλωτή, αλλά αντιθέτως κατέφυγε σε συνεχόμενες
αναλήψεις δανειακών υποχρεώσεων, εκτιθέμενη σε υπέρογκο δανεισμό. Σημειώνεται
ότι η αιτούσα το 2013 και ενώ ήταν ήδη σε αδυναμία πληρωμών μεταβίβασε την ψιλή
κυριότητα ενός αγροτεμαχίου άρτιου και οικοδομήσιμου έκτασης 4.228 τ.μ. στην …
στον υιό της και ενός αγροτεμαχίου ομοίως άρτιου και οικοδομήσιμου επιφάνειας
4.238,89 τ.μ, στην ιδία ως άνω περιοχή στην κόρη της
έχοντας αποξενωθεί από δύο περιουσιακά στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να τεθούν
στη διάθεση των πιστωτών για την μερική ικανοποίηση των απαιτήσεων τους.
Δεδομένων των ανωτέρω, λοιπόν, κρίνεται ότι η κατάσταση μόνιμης αδυναμίας
πληρωμών, στην οποία περιήλθε η αιτούσα, οφείλεται σε δόλο της ιδίας
(ενδεχόμενο) με το περιεχόμενο που προαναφέρθηκε γενόμενης δεκτής της σχετικής
ένστασης του δόλου που πρότειναν οι καθ' ων και τούτο διότι, ενώ προέβλεψε ως
δυνατή την αδυναμία πληρωμών των οφειλών της, λόγω του υπερδανεισμού
της, το αποδέχθηκε υπερβαίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο το μέτρο και τη σύνεση
του μέσου καταναλωτή Επομένως και για τους ανωτέρω λόγους η υπό κρίση αίτηση
πρέπει να απορριφθεί...». Με τις παραδοχές αυτές, το Ειρηνοδικείο, αφού δέχθηκε
την ένσταση περί δόλιας περιέλευσης της απούσας σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμής
των ληξιπρόθεσμων χρεών της, που προέβαλαν οι καθ’ ων. ως κατ' ουσίαν βάσιμη, απέρριψε την αίτηση ως αβάσιμη κατ' ουσίαν.
Με τον
πρώτο λόγο αναίρεσης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην
προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Ειρηνοδικείο Αθηνών, κατ'
εσφαλμένη εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3869/2010. όπως
ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 1 παρ. 1 της ΥΠΟΠΑΡ.Α.4 του
άρθρου 2 του ν. 4336/2015, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 262 του Κ.Πολ.Δ., απέρριψε (εκ του πράγματος) τον προταθέντα νομίμως εκ μέρους της. με την από 16-10-2019
προσθήκη- αντίκρουση των προτάσεων της. ισχυρισμό, περί αοριστΐας
της προβληθείσας ενώπιον του Ειρηνοδικείου, εκ μέρους
των δεύτερης, πέμπτου και έκτης των καθ' ων, ήδη τρίτης, τέταρτου και πέμπτης
των αναιρεσίβλητων, ένστασης δόλου και έκρινε αυτήν
ορισμένη, ακολούθως δε· τη δέχθηκε ως-κατ' ουσίαν
βάσιμη και απέρριψε την ένδικη αίτησή της, για τη δικαστική ρύθμιση των
ληξιπρόθεσμων χρεών της προς τους καθ' ων η αίτηση πιστώτριες τράπεζες και
συνεταιρισμό. Όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ , επισκόπηση των από 11-10-2019 προτάσεων των εκ
των καθ' ων η αίτηση, ήτοι της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία
«EFG … , ήδη τρίτης αναιρεσίβλητης, του πιστωτικού
συνεταιρισμού με την επωνυμία … ήδη τέταρτου αναιρεσίβλητου
και της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία …», ήδη πέμπτης αναιρεσίβλητης, οι ανωτέρω, προκειμένου να θεμελιώσουν τον
ως άνω ισχυρισμό τους περί δόλιας περιέλευσης της αιτούσας σε κατάσταση παύσης
πληρωμών, υποστήριξαν, μεταξύ άλλων, επί λέξει: α) η τρίτη αναιρεσίβλητη
ότι «....η αντίδικος έχει λάβει
συνολικά 21 τραπεζικά προϊόντα, συνολικής οφειλής, ανερχόμενης στο υπέρογκο
ποσό των 1.270.301.20 ευρώ, όπου για τα 7 μόλις τραπεζικά προϊόντα-αφού τα
υπόλοιπα δεν αναφέρει, ως όφειλε, το 10% της τελευταίας ενήμερης δόσης ανέρχεται
στο ποσό των 768,46 ευρώ. Άρα για τα 7 μόνο τραπεζικά προϊόντα σε σύνολο 21 θα
έπρεπε μηνιαίως να καταβάλλει το ποσό των 7.860,46 ευρώ, προκειμένου να είναι
ενήμερη ως προς αυτά. Σημειωτέον ότι, όπως η ίδια η
αιτούσα συνομολογεί στην υπό κρίση αίτησή της. βάσει του υψηλότερου εισοδήματος
της το έτος 2011, το μηνιαίο της εισόδημα ανήρχετο
τότε στο ποσό των 4.220,69 ευρώ μόλις. Η ανάδειξη της αντιπαράθεσης των αριθμών
και μόνο υποδηλώνει την αδυναμία των πληρωμών της προς τους πιστωτές της
εξαιτίας της δόλιας υπερχρέωσής της...», β) ο τέταρτος αναιρεσΐβλητος
(πιστωτικός συνεταιρισμός με την επωνυμία ….), ότι «... επανειλημμένως η
αιτούσα προέβη, είτε ως πρωτοφειλέτιδα, είτε ως
εγγυήτρια, σε σύναψη πληθώρας δανειακών συμβάσεων, πράγμα που αποδεικνύεται από
το πλήθος των καθ' ων πιστωτριών Τραπεζών. Η αιτούσα κατά το χρόνο σύναψης των
επίδικων δανείων, αυτονόητα είχε εμπειρία στη ζωή και επίσης ως πτυχιοΰχος πανεπιστημιακής σχολής είχε και το επίπεδο για
να αποφασίσει και να καθορίσει την περαιτέρω οικονομική πορεία της. Παρ' όλα
αυτά εξακολουθούσε να συνάπτει δανειακές συμβάσεις, γνωρίζοντας ότι δεν έχει
την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί στις αντίστοιχες υποχρεώσεις της...»
και γ) η πέμπτη αναιρεσίβλητη ….. ότι «...η αιτούσα
συμβλήθηκε είτε ως δανειολήπτρια είτε ως εγγυήτρια στις τραπεζικές συμβάσεις σε
χρόνο κατά τον οποίο, όπως η ίδια δηλώνει στην αίτησή της, είχε μεν επαρκές
οικογενειακό εισόδημα, το οποίο όμως σε καμία περίπτωση δεν επαρκούσε για να
εξυπηρετήσει τις οφειλές που δημιούργησε με την εγγυητική της ευθύνη...η
αιτούσα από δική της υπαιτιότητα ήδη κατά το χρόνο ανάληψης των εν λόγω χρεών
της, συνέβαλε αποφασιστικά στην πρόκληση της μόνιμης αδυναμίας της για πληρωμή
των ληξιπρόθεσμων οφειλών της, καθώς μολονότι γνώριζε ή τουλάχιστον προέβλεπε
ως ενδεχόμενο απότοκο της υπερχρέωσής της, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες ή
τις αναμενόμενες μελλοντικές οικονομικές της δυνατότητες την αδυναμία της να
καταβάλλει τις καταβλητέες μηνιαίες δόσεις προς τις πιστώτριές της, με άλλα
λόγια την περιέλευσή της σε κατάσταση μόνιμης
αδυναμίας πληρωμών, δεν προέβη σε μεταβολή της συμπεριφοράς της παρά αποδέχτηκε
το αποτέλεσμα αυτό. Μάλιστα το γεγονός ότι η αιτούσα προέβη σε υπερχρέωσή της
και έτσι σε χειροτέρευση της οικονομικής της κατάστασης έχοντας τουλάχιστον
αποδεχθεί ως πιθανό αποτέλεσμα την αδυναμία πληρωμής των χρεών της, γεγονός που
την καθιστά δολίως αδυνατούσα να αποπληρώσει τις οφειλές της, εφόσον η εν λόγω
αποδοχή είναι μία μορφή δόλου (ενδεχόμενου) ενισχύεται και από το ότι η αιτούσα
διαθέτει μεν αξιόλογη περιουσία, ωστόσο όχι τέτοιας αξίας που να προσεγγίζει το
ύψος των οφειλών της, ώστε η ύπαρξή της να της επιτρέπει να ελπίζει βάσιμα σε
τυχόν εκποίησή της, προκειμένου να καλύψει τις Τ δανειακές της υποχρεώσεις,
περίπτωση που θα έθετε σε αμφιβολία τουλάχιστον τον ως άνω ενδεχόμενο δόλο της
και θα προσέδιδε στη συμπεριφορά της περισσότερα στοιχεία αμέλειας παρά δόλου
...». Η ένσταση αυτή των ήδη τρίτης, τέταρτου και πέμπτης των αναιρεσίβλητων, όπως αλληλοσυμπληρώνεται και λαμβάνεται
υπόψη συνδυαστικά, [καθόσον λόγω της σχέσης της αναγκαστικής ομοδικίας που
συνδέει τους πιστωτές της αιτούσας-οφειλέτριας, και
εφόσον οι πράξεις καθενός αναγκαίου ομοδίκου ωφελούν και τους άλλους είναι δυνατόν
ο κατά τρόπο αόριστο προβληθείς από έναν πιστωτή ισχυρισμός περί δόλου, να
συμπληρώνεται και να καθίσταται ορισμένος με το περιεχόμενο του σχετικού
ισχυρισμού, που προτείνεται από άλλον πιστωτή, Α.Π. 595/2023, Α.Π. 1486/2022]
είναι, κατά τα αναφερόμενα στην προηγηθείσα νομική
σκέψη, ορισμένη, καθόσον περιέχει όλα τα απαιτούμενα. από τις διατάξεις του
άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, σε συνδυασμό με το 262 του Κ.Πολ.Δ., στοιχεία και ειδικότερα διαλαμβάνει, ότι η
αιτούσα συμφώνησε με τους πιστωτές της την απόλαυση μεγάλου αριθμού τραπεζικών
προϊόντων, αν και προέβλεπε, ως ενδεχόμενο, ότι ο υπερδανεισμός
της, με βάση τις υφιστάμενες ή ευλόγως αναμενόμενες μελλοντικές οικονομικές της
δυνατότητες, θα την οδηγούσαν σε κατάσταση αδυναμίας πληρωμών και ότι
αποδέχθηκε το αποτέλεσμα αυτό. Συνακόλουθα, το Ειρηνοδικείο Αθηνών, με το να
κρίνει ορισμένη την ως άνω ένσταση, απορρίπτοντας, εκ του πράγματος, την
προβαλλόμενη από την αιτούσα, ήδη αναιρεσείουσα,
ένσταση αοριστίας αυτής, ορθά εφάρμοσε τις παραπάνω διατάξεις και δεν δέχθηκε
λιγότερα στοιχεία από αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη συγκρότηση του
δόλου στο πρόσωπο του οφειλέτη (Α.Π. 608/2023). Επομένως, ο πρώτος λόγος
αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως
αβάσιμος.
Περαιτέρω,
το Ειρηνοδικείο Αθηνών, με τις προαναφερθείσες παραδοχές του, με το να δεχθεί
ειδικότερα ως κατ' ουσία βάσιμη την υπό των ήδη τρίτης, τέταρτου και πέμπτης
των αναιρεσίβλητων, νομότυπα προταθείσα
ένσταση ότι η αιτούσα περιήλθε με (ενδεχόμενο) δόλο σε κατάσταση αδυναμίας
πληρωμών των ληξιπρόθεσμων χρεών της και να καταλήξει στο αποδεικτικό του
πόρισμα ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπο της αναιρεσείουσας-οφειλέτριας.
οι νόμιμες προϋποθέσεις του Ν. 3869/2010 για την υπαγωγή της στις ευεργετικές
διατάξεις του ανωτέρω νόμου, παραβίασε εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου του
άρθρου 1 παρ. 1 του Ν. 3869/2010, καθόσον διέλαβε στην πληττόμενη
απόφασή του αιτιολογίες ανεπαρκείς και ασαφείς ως προς ζήτημα που έχει ουσιώδη
επίδραση στην έκβαση της δίκης και δη ως προς την περιέλευση
της αναιρεσείουσας σε αδυναμία αποπληρωμής των
δανειακών της υποχρεώσεων, με δικό της δόλο, οι αιτιολογίες δε αυτές δεν
επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη ερμηνεία και εφαρμογή
της ως άνω διάταξης, ενώ ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών και
συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης. Ειδικότερα στην πληττόμενη απόφαση δεν αναφέρονται: α) ο ακριβής χρόνος
κατά τον οποίο η αναιρεσείουσα συμφώνησε και έλαβε
όλα τα τραπεζικά προϊόντα από καθένα των πιστωτικών ιδρυμάτων, συνολικού ύψους
1.270.301,20 ευρώ, καθόσον αναφέρεται μόνον ότι το έτος 2004 έλαβε στεγαστικά
δάνειο ύψους 250.000 ευρώ από την τρίτη αναιρεσίβλητη
….. το 2005 έλαβε πίστωση ύψους 30.000 ευρώ από την ίδια ως άνω πιστώτρια και
πίστωση 15.000 ευρώ από την πέμπτη αναιρεσίβλητη « ….
Α.Ε.», ενώ το αμέσως επόμενο έτος (2006) έλαβε νέο στεγαστικό δάνειο από την
«Τράπεζα …, ύψους 30.000 ευρώ, ότι επιπρόσθετα το 2006 εγγυήθηκε σε δύο
στεγαστικά δάνεια που έλαβε η μητέρα της από την …..» ύψους 120.165,58 και
70.676,96 ευρώ, όπως έπραξε και το 2007 που εγγυήθηκε σε νέο στεγαστικό δάνειο
της μητέρας της από την ίδια τράπεζα ύψους 114.532,42 ευρώ, χωρίς να αναφέρει
πότε λήφθηκαν τα υπόλοιπα δανειακά προϊόντα και πότε συμβλήθηκε ως εγγυήτρια
στα επιχειρηματικά δάνεια της …., ιδιοκτησίας του πρώην συζύγου της, β) τα
καθαρά ατομικά και οικογενειακά εισοδήματα της αναιρεσείουσας
αναλυτικά, καθ' όλα τα κρίσιμα έτη, περιλαμβανομένων και αυτών της δημιουργίας
των οφειλών, γ) τις μηνιαίες δόσεις που έπρεπε να καταβάλλει για την
εξυπηρέτηση των δανειακών της υποχρεώσεων, δ) τις μηνιαίες δαπάνες διαβίωσής
της και ε) συμπερασματικά, την επάρκεια ή μη των εισοδημάτων της για την
ταυτόχρονη εξυπηρέτηση των δανειακών της υποχρεώσεων και την κάλυψη των
βιοτικών της αναγκών, προκειμένου να κριθεί αν συντρέχει περίπτωση δόλιας περιέλευσής της σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των
ληξιπρόθεσμων οφειλών της. Επομένως, ο δεύτερος αναιρετικός λόγος, κατά το
πρώτο σκέλος ίου, από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ.,
είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, με την περαιτέρω επισήμανση ότι στις
υποθέσεις (είτε γνήσιες είτε μη γνήσιες) εκούσιας δικαιοδοσίας, όπως είναι και
η παρούσα (μη γνήσια, κατ’ άρθρο 3 εδάφιο β’ του Ν. 3869/2010), καθιερώνεται,
κατά τις διατάξεις των άρθρων 744 και 759 παρ. β' του Κ.Πολ.Δ.,
το ανακριτικό σύστημα, το οποίο παρέχει στο δικαστήριο ελευθερία αυτεπάγγελτης
ενέργειας και συλλογής του αποδεικτικού υλικού και εξακρίβωσης πραγματικών
γεγονότων, ακόμη και εκείνων που δεν έχουν προταθεί, τα οποία ασκούν ουσιώδη
επίδραση στην έκβαση της δίκης (Α.Π. 1625/2025, Α.Π. 166/2022, Α.Π. 1050/2021).
Μετά από
αυτά, αφού η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης γίνει δεκτή, κατά παραδοχή ως βάσιμου
του προαναφερόμενου λόγου της, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.
Αφού έτσι ακυρώνεται η απόφαση στο σύνολό της, παρέλκει
η έρευνα των λοιπών λόγων της υπό κρίση αναίρεσης, ήτοι του δεύτερου λόγου,
κατά το δεύτερο σκέλος του, από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ.
και του τρίτου λόγου από τον αριθμό 5 του ίδιου άρθρου. Ακολούθως, πρέπει να
παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι
δυνατή η σύνθεσή του από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε
προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.), ενώ
πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα, σ' αυτήν (άρθρο 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.). Στην παρούσα απόφαση δεν περιλαμβάνεται διάταξη
για δικαστικά έξοδα κατά το άρθρου 746 του Κ.Πολ.Δ.,
έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκούσιας
δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδ. β' του Ν. 3869/2010), γιατί
η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου
αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδαφ. β' του πιο πάνω Ν. 3869/2010, κατά το οποίο
«...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται», που εφαρμόζεται και στην αναιρετική
δίκη (Α.Π. 1022/2025, Α.Π. 750/2021).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ
ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Συνεκδικάζει
την από 11-7-2023 (αριθμ. έκθ. κατ. ./16/2-10-2023)
αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 653/2020 τελεσίδικης απόφασης του
Ειρηνοδικείου Αθηνών και την από 30-6-2025 ασκηθείσα αυτοτελή πρόσθετη
παρέμβαση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία …..
Αναιρεί
την ως άνω υπ' αριθμ. 653/2020 τελεσίδικη απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών.
Παραπέμπει
την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο εκδόν την
αναιρούμενη απόφαση Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, πλην
αυτού που την εξέδωσε.
Διατάσσει
την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος για
την άσκηση της αναίρεσης παραβόλου.
ΚΡΙΘΗΚΕ,
αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Ιουνίου 2025.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ
σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Σεπτεμβρίου 2026.
Η
ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ