ΠΠρΑθ 465/2018
Αίτηση παρένθετης
μητρότητας. Δέχεται την αίτηση. Αιτούσα και σύζυγος αυτής Βρετανοί.
ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΕΚΟΥΣΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ 465/2018
ΤΟ ΠΟΛΥΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές, Αλεξία-Ελένη Ντόρλη, Πρόεδρο Πρωτοδικών, Βικτωρία Δελή, Πρωτοδίκη,
Ευσταθία Αναστασοπούλου, Πρωτοδίκη-Εισηγήτρια και τη Γραμματέα Κωστοπούλου.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του την 16.4.2018,
για να δικάσει την αίτηση της:
ΤΗΣ ΑΙΤΟΥΣΑΣ: ...,κατοίκου Λονδίνου Μεγάλης Βρετανίας,
..., ... και προσωρινά διαμένουσας στην Αθήνα, οδός Μ..., η οποία εκπροσωπήθηκε
από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Δουλιώτη.
Η αιτούσα ζητεί να γίνει δεκτή η από 2-3-2018 αίτησή
της, η οποία κατατέθηκε στη Γραμματεία του παρόντος Δικαστηρίου με αριθμό
κατάθεσης 23909/195/2018 προσδιορίσθηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην
αρχή της παρούσας και γράφτηκε στο πινάκιο.
Κατά τη συζήτηση της υποθέσεως, ο πληρεξούσιος
δικηγόρος της αιτούσας
ζήτησε να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται στα πρακτικά και
στις έγγραφες προτάσεις του.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από το συνδυασμό των άρθρων 2 παρ. 1 περ. β', 3 αρ. 8
και 9, 4, 13 του ν. 3305/2005 και 1458 ΑΚ συνάγεται, ότι παρένθετη μητρότητα
καλείται η μέθοδος τεχνητής αναπαραγωγής κατ' εφαρμογή της οποίας μια γυναίκα
κυοφορεί και γεννά (φέρουσα ή κυοφόρος), ύστερα από
εξωσωματική γονιμοποίηση και μεταφορά γονιμοποιημένων ωαρίων με χρήση ωαρίων
ξένων προς την ίδια, για λογαριασμό μιας άλλης γυναίκας, η οποία επιθυμεί να
αποκτήσει παιδί, αλλά αδυνατεί να κυοφορήσει για ιατρικούς λόγους. Σημειώνεται
ότι το γυναικείο γεννητικό υλικό δεν επιτρέπεται να ανήκει στην κυοφόρο ή φέρουσα μητέρα ενώ όπως συνάγεται εξ
αντιδιαστολής επιτρέπεται αυτό να ανήκει είτε στην επίδοξη ή κοινωνική μητέρα
είτε σε τρίτη γυναίκα ενώ όσον αφορά το ανδρικό γεννητικό υλικό αυτό μπορεί να
προέρχεται από το σπέρμα του συζύγου ή του μόνιμου συντρόφου ή τρίτου δότη (βλ.
περί τούτων ΕρμΑΚ Γεωργιάδη-Σταθόπουλου, Οικογενειακό
Δίκαιο τόμος VII, έκδοση 2007, άρθρα 1457-1458, σελ. 603 παρ. 39 και σελ.606
παρ. 42). Η μεταφορά των ξένων, γονιμοποιημένων ωαρίων στο σώμα της κυοφόρου επιτρέπεται με δικαστική άδεια, η οποία παρέχεται
πριν από τη μεταφορά τους μετά από έλεγχο των κατωτέρω προϋποθέσεων. Κατ'
αρχήν, η αιτούσα, η οποία επιθυμεί, αλλά για ιατρικούς λόγους αδυνατεί να
κυοφορήσει, δεν πρέπει να έχει υπερβεί το πεντηκοστό έτος της ηλικίας της.
Επιπλέον, πρέπει να διενεργηθεί υποχρεωτικά ιατρική εξέταση για τους ιούς της
ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (ΗIV, HIV2), ηπατίτιδα Β
και C και σύφιλης (RPR), τόσο στη γυναίκα, που πρόκειται να κυοφορήσει, όσο και
σε αυτούς, που επιθυμούν να αποκτήσουν τέκνο. Επίσης, η γυναίκα, που πρόκειται
να κυοφορήσει, υποβάλλεται σε ενδελεχή ψυχολογική αξιολόγηση. Η συμφωνία για
την κυοφορία από την φέρουσα ή κυοφόρο γυναίκα
γίνεται γραπτώς και χωρίς οποιοδήποτε αντάλλαγμα. Δεν συνιστά, δε, αντάλλαγμα η
καταβολή των δαπανών που απαιτούνται για την επίτευξη της εγκυμοσύνης, την
κυοφορία, τον τοκετό και τη λοχεία και η αποζημίωση για κάθε θετική ζημία της κυοφόρου εξαιτίας αποχής από την εργασία της και τις
αμοιβές από εξαρτημένη εργασία, τις οποίες στερήθηκε λόγω απουσίας με σκοπό την
επίτευξη της εγκυμοσύνης την κυοφορία, τον τοκετό και τη λοχεία. Η έγγραφη
συμφωνία συνάπτεται μεταξύ των προσώπων που επιδιώκουν να αποκτήσουν τέκνο, της
γυναίκας, που θα κυοφορήσει και του συζύγου της, εάν αυτή είναι έγγαμη. Σε ό,τι
αφορά τη συγγένεια που δημιουργείται από την εφαρμογή της ανωτέρω μεθόδου
ιατρικής υποβοήθησης της αναπαραγωγής, το άρθρο 1464 ΑΚ ρητώς ορίζει, ότι
μητέρα του τέκνου, που θα γεννηθεί, τεκμαίρεται αυτή, στην οποία χορηγήθηκε η
δικαστική άδεια, δηλαδή η γυναίκα, που επιθυμεί, αλλά αδυνατεί να αποκτήσει
τέκνο για ιατρικούς λόγους και όχι η κυοφόρος
γυναίκα. Το τεκμήριο αυτό ανατρέπεται σύμφωνα με τα ειδικότερα αναφερόμενα στη
δεύτερη παράγραφο του ιδίου άρθρου. Κατά το άρθρο 8 δε του ν. 3089/2002 (όπως
το άρθρο όγδοο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 17 Ν.4272/2014, ΦΕΚ Α 145/11.7.2014)
ορίζεται ότι «Τα άρθρα 1458 και 1464 του Αστικού Κώδικα εφαρμόζονται μόνο στην
περίπτωση που η αιτούσα ή εκείνη που θα κυοφορήσει το τέκνο έχει την κατοικία
της ή την προσωρινή διαμονή της στην Ελλάδα.». Περαιτέρω, με τη διάταξη του
άρθρου 799 ΚΠολΔ όπως ισχύει σήμερα, ορίζεται ότι:
«Όταν ζητείται κατά το νόμο να χορηγηθεί άδεια για μεταθανάτια τεχνητή
γονιμοποίηση ή για κυοφορία τέκνου από άλλη γυναίκα, αρμόδιο είναι το πολυμελές
πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου έχει τη συνήθη διαμονή της η αιτούσα ή
εκείνη που θα κυοφορήσει το τέκνο. Το δικαστήριο διατάζει να γίνει η συζήτηση
κεκλεισμένων των θυρών, αν κρίνει ότι η δημοσιότητα πρόκειται να είναι
επιβλαβής στα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας της
ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής των διαδίκων.» (ΠολΠρωτ.Θες.
2560/2016, 3469/2016, 3482/2016, 3529/2016, 4966/2016, 6691/2016 δημοσιευμένες
στην ΤΝΠ ΔΣΑ ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ). Τέλος, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 761
και 748 παρ. 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, στη διαδικασία
της εκούσιας δικαιοδοσίας, τρίτοι δύνανται να μετέχουν στη διαδικασία ως
ενδιαφερόμενοι για το ρυθμιστικό μέτρο, οι οποίοι αποκτούν την ιδιότητα του
διαδίκου, όπως αυτή προσαρμόζεται στη ρυθμιζόμενη από τα άρθρα 741 - 781 ΚΠολΔ διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, μεταξύ άλλων,
με την κλήτευση τους στη διαδικασία αυτή κατόπιν διαταγής του αρμοδίου δικαστή,
κατά την ανέλεγκτη κρίση του, έστω και αν δεν επιβάλλεται τούτο από σχετική
διάταξη νόμου (ΑΠ 1103/2005 ΝοΒ 2006.193, ΑΠ 305/2005
ΕλλΔνη 2006.1363, ΕφΔωδ
146/2005 ΝΟΜΟΣ), ούσης υποχρεωτικής στην ανωτέρω περίπτωση της κλητεύσεως του
τρίτου (ΑΠ 281/1997 ΕλλΔνη 39.94). Ειδικότερα, η
αίτηση παροχή άδειας για εφαρμογή μεθόδου ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη
αναπαραγωγή δεν απευθύνεται έναντι κάποιου ούτε κλητεύεται υποχρεωτικά κάποιος
εκτός αν ο αρμόδιος Δικαστής διατάξει την κλήτευση προσώπου, το οποίο, κατά την
ανέλεγκτη κρίση του, έχει έννομο συμφέρον από τη δίκη (748 παρ. 1,3,4 ΚΠολΔ), ορίζοντας συνάμα την προθεσμία για την κοινοποίηση
της στο πρόσωπο αυτό, με συνέπεια να προσδίδεται σε αυτό η ιδιότητα διαδίκου.
Στην προκείμενη περίπτωση η αιτούσα ιστορεί με την
κρινόμενη αίτησή της, ότι βρίσκεται σε ηλικία φυσικής αναπαραγωγής, καθόσον
είναι ηλικίας σαράντα ετών, ότι η ίδια αδυνατεί να κυοφορήσει, λόγω του
συντρέχοντος προβλήματος υγείας που αντιμετωπίζει και το οποίο περιγράφει
αναλυτικά στην αίτηση της, και ότι τόσο η ίδια όσο και ο συμβίος
της επιθυμούν να αποκτήσουν δικό τους τέκνο. Ότι η υποψήφια παρένθετη μητέρα,
... συμφώνησε μαζί τους χωρίς να λάβει κανένα απολύτως οικονομικό ή άλλο
αντάλλαγμα, να υποβληθεί στην απαραίτητη διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης
κυοφορώντας ως παρένθετη μητέρα ξένα προς την ίδια γονιμοποιημένα ωάρια, για να
αποτελέσει εκείνη, τη γυναίκα που θα κυοφορήσει το τέκνο, που η ίδια η αιτούσα
επιθυμεί, αλλά αδυνατεί να αποκτήσει κατά τα προαναφερόμενα. Ότι η ως άνω
συμφωνία καταρτίστηκε εγγράφως δυνάμει του αναφερόμενου στην αίτηση
συμφωνητικού. Ότι η υποψήφια παρένθετη μητέρα είναι ηλικίας τριάντα ενός ετών
και, επομένως, βρίσκεται σε ηλικία αναπαραγωγής. Με βάση αυτό το ιστορικό, η
αιτούσα ζητεί να της δοθεί η άδεια του Δικαστηρίου, προκειμένου να γίνει
μεταφορά στο σώμα της ως άνω υποψήφιας παρένθετης μητέρας, γονιμοποιημένων
ωαρίων εξωσωματικά, ξένων προς την ίδια, ώστε η τελευταία να κυοφορήσει το
τέκνο, που η αιτούσα και ο συμβίος της επιθυμούν να
αποκτήσουν.
Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα, η υπό κρίση αίτηση παραδεκτώς και αρμοδίως εισάγεται προς συζήτηση ενώπιον
αυτού του Δικαστηρίου, το οποίο έχει δικαιοδοσία για την εκδίκαση της κατ'
άρθρο 3 ΚΠολΔ, και είναι καθ' ύλην
και κατά τόπον αρμόδιο προς τούτο, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 740 παρ.
1 και 799 ΚΠολΔ, όπως ισχύουν με το άρθρο 1 άρθρο
έκτο παρ. 2 του Ν. 4335/2015 και 121 ΕισΝΑΚ, για να
συζητηθεί κατά την προκείμενη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739
έως 781 ΚΠολΔ). Η αίτηση είναι νόμιμη, στηριζόμενη
στις διατάξεις των άρθρων που αναφέρονται στην ως άνω οικεία νομική σκέψη.
Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί περαιτέρω και ως προς την ουσιαστική της
βασιμότητα, δεδομένου ότι τηρήθηκε η κατά το νόμο απαραίτητη προδικασία για το
παραδεκτό της συζήτησης της, που προβλέπεται από τη διάταξη του άρθρου 748 παρ.
2 ΚΠολΔ, αφού αντίγραφο αυτής έχει επιδοθεί νόμιμα
και εμπρόθεσμα στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών (βλ. υπ' αριθ. .../16.3.2018
έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή
στην περιφέρεια του Πρωτοδικείου Αθηνών ...).
Από όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που η αιτούσα
προσκομίζει, αποδεικνύονται τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Η αιτούσα
γεννήθηκε στις 30-8-1977 στο ..., είναι σήμερα ηλικίας σαράντα ενός (41) ετών
και, επομένως, βρίσκεται σε ηλικία φυσικής αναπαραγωγής. Είναι σύντροφος του
..., ο οποίος γεννήθηκε την 22-7-1978 στο ..., είναι δηλαδή σήμερα ηλικίας σαράντα
(40) ετών. Η αιτούσα και ο σύντροφος της επιθυμούν να αποκτήσουν δικά τους
τέκνα, πλην, όμως, αυτό δεν ήταν δυνατόν να συμβεί μέχρι σήμερα, που συζητείται
για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου η υπό κρίση αίτηση, λόγω του ότι η
αιτούσα έχει διαγνωσθεί με βαριά ενδομητρίωση,
αυξημένα επίπεδα φονικών λεμφωνκυττάρων και χαμηλή
ωοθηκική ανεπάρκεια (βλ. την από 21.3.2018 ιατρική γνωμάτευση του χειρουργού
μαιευτήρα- γυναικολόγου ... επί της οποίας βεβαιώνονται τα ανωτέρω). Για το
λόγο αυτό η αιτούσα αδυνατεί να κυοφορήσει. Κατά τα λοιπά διαπιστώθηκε ότι
είναι υγιής.
Αποδεικνύεται με βάση τα ανωτέρω, ότι στην περίπτωση
της αιτούσας είναι ιατρικώς αδύνατον να επιτευχθεί και να υποστηριχθεί μια
φυσιολογική εγκυμοσύνη, παρά το ότι βρίσκεται ακόμη σε ηλικία φυσικής
αναπαραγωγής. Ως μόνη λύση για την απόκτηση δικού της τέκνου, προκρίνεται η
υποβολή της σε ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή (τεχνητή
γονιμοποίηση), δηλαδή με τη μεταφορά στο σώμα άλλης γυναίκας γονιμοποιημένων
ωαρίων, ξένων προς την ίδια, και την κυοφορία τους από αυτήν μετά από χορήγηση
προηγούμενης δικαστικής άδειας. Για το λόγο αυτό η αιτούσα και ο σύντροφος της
συμφώνησαν με την ..., ότι η τελευταία θα υποβληθεί στην απαραίτητη διαδικασία
εξωσωματικής γονιμοποίησης, με σκοπό να αποτελέσει τη γυναίκα που θα κυοφορήσει
ως παρένθετη μητέρα, με ξένα προς την ίδια γονιμοποιημένα ωάρια το τέκνο που η
αιτούσα και ο σύντροφος της επιθυμούν να αποκτήσουν. Η ως άνω συμφωνία
καταρτίστηκε εγγράφως δυνάμει του υπ' αριθ. 1973/2-3-2018 συμβολαιογραφικού
εγγράφου της συμβολαιογράφου Αθηνών .... Με τη συμφωνία αυτή ρητά συμφωνήθηκε
πέραν των παραπάνω, ότι για την ενέργεια της αυτή η υποψήφια παρένθετη μητέρα
δεν θα λάβει κανένα οικονομικό ή άλλο αντάλλαγμα, πλην των απαραίτητων δαπανών
της για την επίτευξη της εγκυμοσύνης, την κυοφορία, τον τοκετό και τη λοχεία,
που θα καταβληθούν από την αιτούσα και το σύντροφο της ενώ δηλώθηκε ότι οι
ανωτέρω έχουν ενημερωθεί πλήρως και λεπτομερώς από τους ιατρούς της Μονάδος
Ιατρικής Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και έχουν κατανοήσει τη διαδικασία της
μεθόδου ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, καθώς και τους όρους, τις
εναλλακτικές λύσεις, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τους πιθανούς κινδύνους, τις
ηθικές, κοινωνικές, νομικές και οικονομικές συνέπειες της μεθόδου αυτής, σύμφωνα
με το άρθρο 5 παρ. 1,2 του Ν. 3305/2005. Η υποψήφια παρένθετη μητέρα είναι
άγαμη, πολωνικής υπηκοότητας, γεννήθηκε στην πόλη ... στις 23-4-1986 και,
επομένως, βρίσκεται σε ηλικία αναπαραγωγής καθόσον διανύει το τριακοστό πρώτο
έτος της ηλικίας της και κατοικεί στην Αθήνα. Περαιτέρω, η υποψήφια παρένθετη
μητέρα έχει υποβληθεί σε γυναικολογική εξέταση και βρέθηκε εντελώς υγιής και
ικανή για κυοφορία (βλ. την από 21-3-2018 ιατρική γνωμάτευση του χειρουργού
μαιευτήρα γυναικολόγου ...). Έχει υποβληθεί ακόμη και σε ενδελεχή ψυχολογική
αξιολόγηση, από την οποία προέκυψε, ότι δεν πάσχει από κάποια ψυχική ή
νευρολογική νόσο, με αποτέλεσμα και από την άποψη αυτή, να θεωρείται κατάλληλη
για κυοφορία (βλ. την από 27-3-2018 γνωμάτευση του ψυχιάτρου ...). Παράλληλα,
τόσο η υποψήφια παρένθετη μητέρα, όσο και η αιτούσα, αλλά και ο σύντροφος της,
έχουν υποβληθεί σε ιατρική εξέταση για τους υιούς της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV-1 και HIV-2), της ηπατίτιδας Β και C
και της σύφιλης και διαγνώστηκε ότι άπαντες τυγχάνουν υγιείς (βλ. τα από
2-3-2018 έγγραφα ανάλυσης εξετάσεων του διαγνωστικού κέντρου «CYTOGENOHICS» και
τα από 1-12-2017 έγγραφα ανάλυσης εξετάσεων του διαγνωστικού εργαστηρίου
«GENEDIAGNOSIS». Με βάση τα πλήρως ως άνω αποδειχθέντα πραγματικά γεγονότα και
δεδομένου ότι η ως άνω υποψήφια παρένθετη μητέρα κατοικεί κατά τα
προαναφερόμενα στην Ελλάδα, συντρέχουν όλες οι τυπικές και ουσιαστικές
προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ένδικης μεθόδου της ιατρικής υποβοήθησης της
ανθρώπινης αναπαραγωγής. Πρέπει, επομένως η υπό κρίση αίτηση να γίνει περαιτέρω
δεκτή και ως ουσία βάσιμη, και να επιτραπεί στην αιτούσα η μεταφορά στο σώμα
της ..., εξωσωματικά γονιμοποιημένων ωαρίων, ξένων προς την ίδια, ώστε η
τελευταία να κυοφορήσει το τέκνο, που η αιτούσα και ο σύντροφος της επιθυμούν
να αποκτήσουν, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΔΕΧΕΤΑΙ την αίτηση.
ΠΑΡΕΧΕΙ την άδεια στην αιτούσα, όπως προβεί στη
μεταφορά στο σώμα της ..., κατοίκου Αθηνών, εξωσωματικά γονιμοποιημένων ωαρίων,
ξένων προς την ίδια, ώστε η τελευταία να κυοφορήσει το τέκνο, που η αιτούσα και
ο σύντροφός της επιθυμούν ν' αποκτήσουν.
Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 25-6-2018.